Uzasadnienie
IVSA/Wa 451/07
Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Główny Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] września 2006 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w sprawie zapewnienia użytkownikom dworca [...] w L. możliwości korzystania z ubikacji ogólnodostępnych, wyposażonych w sieć wodociągowo-kanalizacyjną.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. nałożył na P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w B. obowiązek zapewnienia użytkownikom dworca [...] w L. możliwości korzystania z ubikacji ogólnodostępnych wyposażonych w sieć wodociągowo-kanalizacyjną, w terminie do dnia 30 maja 2006 r.
W dniu 17 lipca 2006 r. P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w B. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji podnosząc, iż została ona skierowana do niewłaściwej osoby prawnej.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] września 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2005 r.
Od tej decyzji odwołanie złożył P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w B. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Główny Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ocenę prawną.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż bezspornym jest fakt, iż budynek przeznaczony do wykonywania obsługi pasażerów w transporcie [...] jest obiektem użyteczności publicznej w rozumieniu § 3 pkt 6 oraz § 84 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Zgodnie z § 84 ust 1 w budynku użyteczności publicznej należy urządzić ustępy ogólnodostępne odpowiadające wymaganiom przewidzianym w powołanym rozporządzeniu. Jak wynika z kontroli sanitarnej z dnia [...] czerwca 2005 r. budynek stacji [...] w L. wyposażony jest w instalację wodno-
IVSA/Wa 451/07 kanalizacyjną. Wobec czego należy urządzić ustępy z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury.
Na mocy art. 5 ust 1 lit. d, pkt 3 oraz art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118) właściciel lub zarządca obiektu budowlanego zobowiązany jest użytkować obiekt budowlany zgodnie z jego przeznaczeniem, w sposób zapewniający warunki higieniczne i zdrowotne oraz niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej, a także ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Obowiązek utrzymania obiektu w należytym stanie higieniczno-sanitamym wynika również z art. 13 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384, ze zm.).
Nie można zatem podzielić, w opinii organu, argumentu strony, iż zorganizowanie ogólnodostępnych, skanalizowanych toalet powinno należeć do przewoźnika lub, że może nastąpić dopiero na jego wniosek, tym bardziej, że z zapisu § 7 statutu P. S.A. nie wynikają jednoznacznie kompetencje poszczególnych jednostek organizacyjnych Spółki. Skoro zatem P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w B. zarządza wszystkimi nieruchomościami, to do jego obowiązków należy zapewnienie należytego stanu sanitamo-technicznego dworca [...] w L., w tym również ogólnodostępnych toalet.
Nie można, zdaniem organu, zgodzić się z twierdzeniem strony, że obowiązek zapewnienia korzystania ze skanalizowanych toalet należało skierować do przewoźnika ponieważ przewoźnik nie jest właścicielem ani zarządcą tej nieruchomości. Nie ma więc żadnego tytułu prawnego do działania w tej sprawie. Potwierdza to również ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008), z której zapisu art. 5 ust 1 pkt 2 wynika, że to właściciele lub zarządcy nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządki tej nieruchomości. Przewoźnik nie jest zaś właścicielem ani zarządcą.
Wobec powyższego Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2005 r.
Na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] grudnia 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło P. S.A. z siedzibą w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w B. wnosząc o jej uchylenie.
IV SA/Wa 451/07
W uzasadnieniu skargi - tak jak w odwołaniu - podniesiono, iż do P. S.A. mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948, ze zm.), która wprowadziła istotne zmiany w funkcjonowaniu P.. Celem tych przemian było - zgodnie z dyrektywami Unii Europejskiej -rozgraniczenie działalności przewozowej kolei od zarządzania liniami kolejowymi oraz utworzenie samodzielnych podmiotów prawa handlowego, mogących świadczyć usługi nie tylko na rynku [...].
Grupę P. tworzą: P. S.A., spółka dominująca oraz spółki operatorskie obsługujące rynki: przewozów pasażerskich, przewozów towarowych oraz spółki związane z infrastrukturą [...]. Większość z nich została wyodrębniona przez spółkę-matkę P. S.A. na podstawie w/w ustawy.
Dalej skarżący wskazał, iż P. Spółka Akcyjna posiada majątek w postaci działek gruntowych oraz budynków. Gospodarowanie majątkiem realizuje Biuro Nieruchomości oraz Oddziały Gospodarowania Nieruchomościami w tym oddział Gospodarowania Nieruchomościami w B.. Podstawowe kierunki działania w tym zakresie to: wyposażanie w majątek spółek Grupy P., sprzedaż zbędnych nieruchomości na rynku, wynajem i wydzierżawianie nieruchomości, sprzedaż lokali mieszkalnych dotychczasowym najemcom, sprzedaż lokali komercyjnych w budynkach mieszkalnych, nieodpłatne przekazywanie nieruchomości na rzecz gmin, Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych, wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do nieruchomości P. S.A.
Stosownie do art. 14 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601, ze zm.), obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków bezpieczeństwa, higieny i należytej obsługi podróżnych, należy do przewoźnika, który za świadczone usługi przewozu podróżnych pobiera stosowne opłaty.
P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w B. nie jest przewoźnikiem i nie prowadzi działalności w zakresie obsługi podróżnych. Na podstawie § 7 statutu P. S.A. wynika, że nie jest zobowiązany wykonywać usługi związanej z obsługą podróżnych w tym prowadzenia WC ogólnodostępnych.
Niewłaściwe jest również, zdaniem skarżącego, powołanie w decyzji organu I instancji, art. 13 ust 1 ustawy o chorobach zakaźnych i zakażeniach bowiem obowiązek tam określony dotyczy użytkowników nieruchomości, zaś P. S.A.
IVSA/Wa 451/07
Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w B. nie jest użytkownikiem dworca w L., a jedynie zarządzającym i administratorem. W ramach tego zarządzania, działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.), P. S.A. udostępnia mienie spółki (w tym pomieszczenia na dworcach) przewoźnikom i osobom trzecim do odpłatnego korzystania na podstawie umowy najmu i dzierżawy. Pomiędzy P. S.A. a P. Sp. z. o. o. zawarta jest umowa, której przedmiotem są trzy obiekty WC: w L., T. oraz J. Oznacza to, że przewoźnik nie widzi potrzeby uruchomienia WC na stacji L., gdyż do dnia dzisiejszego nie wystąpił z wnioskiem do Oddziału o udostępnienie pomieszczeń WC na tej stacji.
Skarżący stwierdził nadto, że budynek istniejącego WC jest odrębnym obiektem niewyposażonym w instalację wodno-kanalizacyjną. W celu zapewnienia funkcjonowania WC należałoby do w/w budynku doprowadzić sieć wodnokanalizacyjną, co wiąże się z podjęciem działań remontowo-modernizacyjnych. Przywołany w decyzji I instancji § 84 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ma zastosowanie jedynie przy projektowaniu, budowie, odbudowie, rozbudowie-przebudowie lub zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli, spełniających funkcje użytkowe budynków, zaś budynek dworca P. i budynek, w którym znajduje się WC na stacji L., został oddany do użytku w 1936 r. i nie są w nim prowadzone żadne prace związane z budową, odbudową, rozbudową czy przebudową.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze IVSA/Wa 451/07 zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 kpa.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest zatem ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156§1 kpa. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7.03.1996 r. (IIIARN 70\95 OSNP 1996\18\258), w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji skarżąca P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w B. wskazała, że decyzja z dnia [...] lipca 2005r. dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156§1 pkt.4 kpa tj., że została skierowana do podmiotu, który nie jest stroną w sprawie. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do tego, kto obowiązany jest do urządzania ogólnodostępnych ustępów na stacji P., w tym wypadku w L. Bez wątpienia budynek przeznaczony do wykonywania obsługi pasażerów w transporcie [...] jest obiektem użyteczności publicznej w rozumieniu §3 pkt. 6 oraz §84 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) a zgodnie z treścią tego ostatniego w budynku użyteczności publicznej należy urządzić ustępy ogólnodostępne. Prawo budowlane w art. 61 w/w obowiązek nakłada na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Art. ten wskazuje wszak, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami,
IV SA/Wa 451/07 o których mowa w art. 5 ust.
2. Zgodnie natomiast z treścią tego ostatniego przepisu obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy użytkować w sposób zapewniający warunki higieniczne oraz zdrowotne. Taki też obowiązek -utrzymywania nieruchomości w stanie sanitarnym nienaruszającym wymagań higienicznych i zdrowotnych, w tym w szczególności niestwarzającym zagrożenia przeniesienia chorób zakaźnych i zakażeń został przez ustawodawcę nałożony na użytkowników nieruchomości w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. Nr 126, poz. 1384 ze zm.). Prawidłowo zatem - w ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że decyzja nakazująca zapewnienie możliwości korzystania z ubikacji ogólnodostępnych wyposażonych w sieć wodociągową i kanalizacyjną powinna być skierowana do zarządcy (lub właściciela) terenu, na którym znajduje się budynek użyteczności publicznej.
W niniejszej sprawie podmiotem tym jest skarżąca Spółka. Podkreślenia wymaga, że skarżąca przyznaje, że zarządza tym mieniem.
Nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie zarzut skarżącej, że obowiązek urządzania toalet powinien być skierowany do poszczególnych przewoźników. Należy wszak wskazać - jak trafnie podniósł organ, że wykonanie decyzji związane jest z przeprowadzeniem prac budowlanych, te natomiast-jeśli wymagają uprzedniego wydania decyzji o pozwoleniu na budowę - mogą być wykonane jedynie przez osoby dysponujące prawem do terenu inwestycji w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Przewoźnik nie posiada takiego przymiotu. W konsekwencji decyzja skierowana do takiego podmiotu byłaby decyzją nieważną na podstawie art. 156§1 pkt. 5 kpa jako decyzja niewykonalna.
Odrębną kwestią jest kwestia wzajemnych rozliczeń pomiędzy przewoźnikiem a zarządcą tej nieruchomości.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje także fakt, że budynek, w którym znajduje się toaleta- ogólnodostępny ustęp jest odrębnym obiektem. Art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego określa obowiązki zarządcy nie tylko w stosunku do budynku ale i w stosunku do związanych z nim urządzeń budowlanych. I wreszcie - niezależnie od zarzutów skargi, wskazać należy, że decyzja z dnia [...] lipca 2005r. w swej treści nie wskazuje komu (jakiemu podmiotowi) nakazuje "zapewnienie możliwości korzystania z ogólnodostępnych ubikacji". Z treści uzasadnienia decyzji wynika jednak, że została ona skierowana do zarządcy
IVSA/Wa 451/07 budynku użyteczności publicznej na co wskazują przywołane przepisy prawne. Doręczenie decyzji skarżącej spółce również wskazuje na to, że to ten podmiot był traktowany jako strona postępowania. W konsekwencji należało ocenić, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego jednakże naruszenie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, tym więcej zatem nie można go oceniać jako rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt. 2 kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.
W tym stanie rzecz Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził takiego naruszenia przepisów prawa zarówno materialnego, jak i procesowego, które miał obowiązek badać z urzędu, a które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkowało oddaleniem skargi.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.