Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]. decyzją z (...) maja 2005r. nakazał użytkownikom dworca Polskich Kolei Państwowych w (...) zapewnić możliwość korzystania z ubikacji ogólnodostępnych wyposażonych w sieć wodociągową i kanalizacyjną.
Następnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) decyzją z (...) lipca 2005r. - po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w (...) - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na przedmiotową decyzję ww podmiot wniósł do Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w (...) skargę. Skarga ta została oddalona wyrokiem z 20 grudnia 2005r. (sygn. akt II SA/(...) 835/05).
PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w (...) (...) lipca 2006r. wniosła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [..]. o stwierdzenie nieważności - na podstawie art 156 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a. - wydanej przez ten organ decyzji z (...) maja 2005r.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]. - działając na zasadzie art. 157 § 1 K.p.a. - przekazał ów wniosek zgodnie z właściwością Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w (...)
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) decyzją z (...) września 2006r. odmówił PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w (...) stwierdzenia nieważności decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. z (...) maja 2005r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż do PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w (...) - jako zarządzającego nieruchomościami należy zapewnienie należytego stanu sanitarno - technicznego dworca kolejowego w (...), w tym również ogólnodostępnych toalet. Nie zgodził się z twierdzeniem strony, że obowiązek zapewnienia korzystania ze skanalizowanych toalet należało skierować do przewoźnika, jako że wymieniony podmiot nie jest właścicielem ani zarządcą tej nieruchomości.
Od powyższej decyzji PKP S.A. OGN w (...) wniosła odwołanie zatytułowane skargą.
Główny Inspektor Sanitarny - po rozpoznaniu powyższego środka zaskarżenia - decyzją z (...) grudnia 2006r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z (...) września 2006r., podzielając w całej rozciągłości stanowisko wyrażone przez organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji.
PKP S.A. w (...) OGN w (...) w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z (...) grudnia 2007r. wniosła o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Podniosła m. in., iż organy administracyjne nie zbadały należycie wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza kompetencji poszczególnych podmiotów gospodarczych działających na terenach kolejowych. Stosownie do art. 14 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000r, nr 50, poz. 601, ze zm.) obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków bezpieczeństwa, higieny i należytej obsługi podróżnych, należy do przewoźnika, który za świadczone usługi przewozu podróżnych pobiera stosowne opłaty. PKP S.A. OGN w (...) nie jest przewoźnikiem i nie prowadzi działalności w zakresie obsługi podróżnych. Nie jest więc zobowiązana do wykonywania usług związanych z obsługą podróżnych, w tym prowadzenia W.C. ogólnodostępnych.
Główny Inspektor Sanitarny - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy uznał skargę za uzasadnioną, niemniej jednak z przyczyny, której stronę skarżącą nie podniosła. Nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi - stosownie do treści art. 134 P.p.s.a. - z urzędu wziął pod uwagę występującą w sprawie przesłankę nieważności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z (...) grudnia 2006r. i decyzji Wojewódzkiego Inspektora
Sanitarnego w (...) z (...) września 2006r. określoną w § 1 pkt 1 art 156 K.p.a. Artykuł 19 K.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej do rozstrzygania danej sprawy administracyjnej. Oznacza to, iż obowiązkiem organu przed wszczęciem postępowania - zarówno z urzędu, jak i na wniosek - jest zbadanie swojej właściwość i niepodejmowanie czynności w razie wyniku negatywnego. Przy wszczęciu postępowania na żądanie strony, w razie wyniku negatywnego, organ jest zobowiązany przekazać podanie do organu właściwego w sprawie (art. 65 § 1 K.p.a.). Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości - co miało miejsce w sprawie - stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności aktu zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.
Jak wynika z opisanego stanu sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]., do którego wpłynął wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności wydanej przez niego decyzji w dniu (...) maja 2005r. w postępowaniu zwyczajnym, zbadał swoją właściwość. W konsekwencji czego - z powołaniem się na art. 157 § 1 K.p.a. - przekazał ów wniosek Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w (...) celem rozpoznania sprawy zgodnie z właściwością. Ten ostatni z wymienionych organów, zamiast również rozważyć kwestię swojej właściwości, wydał w postępowaniu nieważnościowym decyzję działając jako organ pierwszej instancji -, zaś Główny Inspektor Sanitarny - na skutek odwołania się skarżącej - wydał decyzję w drugiej instancji.
Przedstawione działania organów były niezgodne z prawem. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest - w myśl art. 157 § 1 K.p.a. - organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Jakie organy są organami wyższego stopnia, czyli właściwość instancyjną w postępowaniu administracyjnym, określa art. 17 K.p.a. Kontrolę decyzji administracyjnych w tym zakresie sprawują wymienione w nim organy wyższego stopnia. Organy te mają także prawo do weryfikacji decyzji ostatecznych w nadzwyczajnych trybach postępowania, w tym również w trybie nieważnościowym.
Organami wyższego stopnia - w myśl art. 17 pkt 3 K.p.a. - w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 tego przepisu - są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. O tym, które organy pełnią rolę organów wyższego stopnia, rozstrzygają ustawy szczególne. Taką ustawą szczególną w przypadku kontrolowanej sprawy jest ustawa z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006r., nr 122, poz. 851). Stosownie do art. 12 ust. 2 powołanej ustawy w postępowaniu administracyjnym organami wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego są:
- 1) w stosunku do państwowego powiatowego i państwowego górniczego inspektora sanitarnego - państwowy wojewódzki inspektor sanitarny,
- 2) w stosunku do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego - Główny
Inspektor Sanitarny.
W kontekście powyższych wywodów organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności - w sprawie, która zakończyła się w postępowaniu zwyczajnym decyzją ostateczną wydaną przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (...) (w trybie odwoławczym) - jest Główny Inspektor Sanitarny, jako organ wyższego stopnia nad organem, który wydał decyzję ostateczną. Dla uznania właściwości organu nie ma więc znaczenia fakt, iż strona wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, jeżeli postępowanie administracyjne toczące się w trybie zwykłym zakończyło się na etapie postępowania odwoławczego, czyli ostateczną decyzją wydaną w sprawie była decyzja organu drugiej instancji (Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego). W tej sytuacji postępowanie nieważnościowe obejmuje decyzje wydane w trybie zwykłym.
Powyższe dowodzi, iż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (...), zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności tych decyzji.
Sąd wobec zaistnienia wskazanej wyżej przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, nie ustosunkował się merytorycznie do zarzutów skargi.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec braku wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego nie postanowiono o ich zwrocie.