Uzasadnienie
D. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wniosek ten złożył w sprawie z jego skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2014 r., opisaną w sentencji postanowienia.
Wnioskodawca podał, że jest osobą niezamożną, nie posiadającą żadnych źródeł dochodów, w związku z czym nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych ani kosztów działania pełnomocnika z wyboru. Skarżący oświadczył także, że nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Rubryka wniosku o prawo pomocy odnosząca się do stanu rodzinnego wypełniona została adnotacją "brak", zaś w rubryce nr 9 wniosku ("inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym") wnioskodawca podał, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem córki.
Ponieważ zdaniem referendarza sądowego oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziło wątpliwości co do jego wiarygodności i rzetelności, zarządzeniem z dnia 11 lutego 2015 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o informacje dotyczące wszelkich wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, przeciętnie w miesiącu, wraz ze wskazaniem źródeł pokrycia tych wydatków. Skarżący został zobowiązany do:
- a) złożenia szczegółowego oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania – w szczególności do wyjaśnienia skąd czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania;
- b) złożenia oświadczenia dotyczącego wielkości i rodzaju pomocy od osób trzecich (krewnych, znajomych, organizacji), o ile z takiej pomocy korzysta i ewentualnie przedstawienia oświadczenia darczyńców o wielkości i rodzaju świadczonej przez nich pomocy;
- c) przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych;
- d) złożenia oświadczenia, jaki skarżący ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz czy i jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu; w przypadku wynajmowania mieszkania, należało przedstawić kopię umowy najmu.
Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu (na adres do korespondencji) w dniu 20 lutego 2015 r., jednakże pozostało bez odpowiedzi.
Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wynika stąd, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży więc przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za koniecznością pozytywnego rozpoznania wniosku. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy lub Sąd dokonuje zaś weryfikacji oświadczeń w nim zawartych w oparciu o doświadczenie życiowe, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, a także wniosków wyprowadzonych z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Jeżeli oświadczenia strony o braku możliwości ponoszenia przez nią kosztów postępowania pozostają w sprzeczności z wnioskami wyprowadzonymi z uwzględnieniem powołanych dyrektyw, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy.
Ocena wniosku D. S. dokonana z uwzględnieniem powyżej opisanych wytycznych, wzbudziła wątpliwości co do wiarygodności i rzetelności przedstawionych w nim informacji. Informacje te okazały się niewystarczające do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika bowiem, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie osiąga żadnych dochodów. W świetle powyższych wyjaśnień zasadnicze wątpliwości wzbudziła kwestia źródeł czerpania przez skarżącego środków na bieżące utrzymanie się. Wątpliwości tych skarżący, wezwany do uzupełnienia wniosku w trybie art. 255 p.p.s.a., nie wyjaśnił. W szczególności nie została wyjaśniona kwestia źródeł dochodów, które umożliwiają skarżącemu ponoszenie kosztów bieżącego utrzymania.
Skarżący nie podał też przyczyn, z powodu których uchylił się od wypełnienia tego obowiązku. Powyższe skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej oceny aktualnej kondycji finansowej strony w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Skoro zatem wnioskodawca na wezwanie sądowe nie złożył stosownych wyjaśnień co do swojej sytuacji finansowej, to w konsekwencji uniemożliwił ustalenie, czy spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Na koniec wypada dodać, że osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy musi się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Ma oczywiście prawo do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji, niemniej skutkuje to niekorzystnym dla niej załatwieniem wniosku, a brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12 dostępne na stronie: www.orzecznia.nsa.gov.pl).
Brak możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, wynikający z uchylenia się od przedłożenia na sądowe wezwanie informacji o swojej sytuacji bytowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.