Uzasadnienie
J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr KOC [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Po doręczeniu skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego oraz nadesłania 182 odpisów skargi, zwrócił się on do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, posiada mieszkanie o pow. 54,27 m². Wnioskodawca uzyskuje dochód w wysokości 2.871,21 zł z tytułu emerytury, zaś jego żona – w wysokości 791,40 zł (również z tytułu emerytury). W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie jest w stanie uiścić wpisu w wysokości 500 zł oraz ponieść kosztów sporządzenia 182 egzemplarzy odpisów skargi, tj. 273,50 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i żony. Obydwoje są ludźmi starszymi, schorowanymi, znaczne kwoty przeznaczają na lekarstwa i leczenie. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą 526,83 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 18 lutego 2008 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez podanie informacji wskazujących wysokość wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie oraz udokumentowanie wysokości uzyskiwanych dochodów.
Przy piśmie z dnia 2 marca 2008 r. wnioskodawca nadesłał żądane informacje, kserokopie deklaracji podatkowych (za rok 2007), faktur za leki (z lutego 2008 r.), udokumentował wysokość wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania.
Z przedstawionych danych wynika, że wnioskodawca oraz jego żona uzyskują dochód w łącznej wysokości ok. 3784 zł (netto) miesięcznie. Wydatki na mieszkanie wynoszą 570 zł, na lekarstwa ok. 350 – 400 zł, wyżywienie – ok. 1200 zł, ubezpieczenie – 53 zł miesięcznie. Z pozostałej kwoty (ok. 1500 zł) pokrywane są wydatki takie jak: opłaty za telefon, TV, energię elektryczna, gaz, opłata za działkę, kupno prasy, zakup ubrań, drobne naprawy, utrzymanie i leczenie 2 psów. Wnioskodawca podkreślił, że żona i on są ludźmi schorowanymi w wieku 74 i 74 lat. Żona jest inwalidką II grupy leczy się m. in. na: [...]. Skarżący jest inwalidą I grupy, choruje m. in. na: [...].
Rozpatrując przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy podkreślić, ze zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Natomiast osoby charakteryzujące się trudną sytuacja materialną mogą skorzystać z instytucji prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy, ma na celu zapewnienie dostępu do sądu stronie, której brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.
Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym np. zwolnienie od kosztów sądowych, uwarunkowane jest wykazaniem przez stronę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Rozpoznając wniosek skarżącego Sąd wziął pod uwagę kwotę należnego w sprawie wpisu (500 złotych), koszt sporządzenia 182 egzemplarzy odpisów skarg oraz wysokość ewentualnych przyszłych kosztów postępowania sądowego w porównaniu do wysokości uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę dochodów (ok. 3784 zł). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego.
Należy wziąć przede wszystkim pod uwagę, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, są osobami schorowanymi, w podeszłym wieku. Wobec tego oboje ponoszą liczne wydatki na leczenie, na co wskazują znajdujące się w aktach dokumenty. Dlatego jednorazowy wydatek rzędu 773,50 zł (500 zł wpis od skargi + 273,50 zł koszty sporządzenia odpisów skargi), może wiązać się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego żony. W tej sytuacji uznano, że zachodzą przesłanki do zwolnienia skarżącego od wpisu sądowego w wysokości 500 zł.
Jednakże, jak wynika z nadesłanych dokumentów skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości ok. 3784 zł miesięcznie (netto). Po opłaceniu czynszu, poniesieniu kosztów wyżywienia i wykupu lekarstw, a więc po zaspokojeniu najbardziej podstawowych i potrzeb życiowych, pozostaje kwota ok. 1500 zł. Co prawda wnioskodawca podaje, że pokrywa z niej takie wydatki, jak: opłaty za energię elektryczną, telefon, TV, odzież itp., jednakże należy uznać, że możliwe jest wygospodarowanie z tej kwoty środków potrzebnych na pokrycie części kosztów postępowania.
Należy mieć bowiem na względzie, ze instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Należy podkreślić, że ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Mając powyższe na względzie, należało uznać, że poniesienie kosztów sporządzenia odpisów skargi i ewentualnych przyszłych kosztów postępowania, które mogą - choć nie muszą - pojawić się na kolejnych etapach postępowania (np. w przypadku oddalenia skargi są to opłaty rzędu 100 zł – opłata kancelaryjna, czy 250 zł – wpis od skargi kasacyjnej), nie stanowi takiego obciążenia dla skarżącego, które wiązałoby się z ograniczeniem jego prawa do sądu.
Ponadto należy mieć na uwadze, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt - zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, jeżeli skarżący złoży stosowny wniosek w tym przedmiocie (art. 200 i art. 210 P.p.s.a.).
Biorąc zatem pod uwagę opisane przez wnioskodawcę okoliczności uznano, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia od wpisu sądowego w wysokości 500 zł i odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.