Uzasadnienie
A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia
W dniu 26 stycznia 2012 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący podał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. A. S. oświadczył m.in., że utrzymuje się ze stypendium (miesięcznie 640 zł.)
Ponieważ w ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek, informacje w nim zawarte nie były wystarczające do wydania rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 3 lutego 2012 r., wykonanym w dniu 6 lutego 2012 r. wezwał skarżącego do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i możliwości płatnicze, to jest: oświadczenia wskazującego, czy gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z innymi osobami, czy samodzielnie, wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenia potwierdzającego, że studiuje w formie studiów niestacjonarnych oraz potwierdzającego podaną przez niego wysokość opłat za studia (1550 zł. za semestr)i wysokość przyznanego stypendium (3200 zł. za semestr, czyli 640 zł. miesięcznie), oświadczenia o aktualnej wysokości niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, oświadczenia, skąd skarżący czerpie środki na pokrycie kosztów utrzymania oraz oświadczeń dotyczących posiadanych przez niego nieruchomości. Stronę poinformowano, że żądane dokumenty są niezbędne do dokonania oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, albowiem skarżący, pomimo upływu wyznaczonego terminu, nie złożył do akt sprawy żądanych w wezwaniu z dnia 6 lutego 2012 r. dokumentów.
A. S. wniósł sprzeciw od tego postanowienia.
Zarządzeniem z dnia 2 kwietnia 2012 r. Sąd wezwał skarżącego m.in. do:
- - złożenia oświadczenia wskazującego, czy gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z innymi jeszcze osobami, czy też samodzielnie,
- - nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - nadesłania zaświadczenia ze szkoły, potwierdzającego, że studiuje w formie studiów niestacjonarnych oraz potwierdzającego podaną przez niego wysokość opłat za studia i wysokość otrzymanego stypendium,
- - nadesłania oświadczenia o aktualnej wysokości niezbędnych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowy ze wskazaniem poszczególnych źródeł pokrycia tych wydatków,
- - złożenia oświadczenia, skąd, poza stypendium przyznanym przez uczelnię –skarżący czerpie środki na pokrycie kosztów utrzymania.
Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 kwietnia 2012 r. (dowód doręczenia w aktach sądowych sprawy). Wskazane dokumenty oraz oświadczenia należało nadesłać w terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania w tej sprawie. Pomimo upływu terminu do przekazania żądanych oświadczeń i dokumentów wezwanie Sądu nie zostało przez skarżącego wykonane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, który rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.
Prawidłowe wniesienie sprzeciwu (co miało miejsce w niniejszej sprawie) spowodowało utratę mocy orzeczenia referendarza sądowego i przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia kwestii prawa pomocy przez sąd.
Skarżący A. S. domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a więc przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego Do udowodnienia takiego stanu zobowiązuje skarżącego norma art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy ciężar wykazania przesłanek uprawniających do uzyskania tego prawa spoczywa w całości na stronie. Działania śledcze referendarza i sądu, podobnie jak główne postępowanie rozpoznawcze, mogą być podejmowane wyjątkowo. W postępowaniu o prawo pomocy wezwanie o nadesłanie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów może zostać skierowane do wnioskującego wyłącznie w sytuacji, gdy wniosek strony wzbudza wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. Kolejność faz postępowania rozpoznawczego w sprawie prawa pomocy wyznacza treść art. 252 § 1 oraz 255 powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie takie wątpliwości zaistniały w związku z oświadczeniem skarżącego że utrzymuje się jedynie ze stypendium przyznanego mu przez uczelnię. Obligowało to Sąd do ich wyjaśnienia. Miało temu służyć zarządzenie z dnia 2 kwietnia 2012 r.
Strona wnioskująca o prawo pomocy nie nadesłała do Sądu w wyznaczonym terminie żądanych dokumentów i oświadczeń. Skoro skarżący uchylił się od przedstawienia wskazanej dokumentacji i złożenia żądanych oświadczeń, to powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy.
Z tych powodów odmówiono przyznania prawa pomocy, na podstawie art. art. 246 § 1 w związku z art. 260 p.p.s.a.