Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt
II OSK 165/09, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej A. K., uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 345/08 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji wskazał, iż zaskarżonym wyrokiem oddalono skargę A. K. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] listopada 2007r. utrzymującą w mocy decyzję Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia [...] lutego 2007r. w sprawie nałożenia obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego terenu działek o nr [...] i [...] w obrębie K. w międzywalu rzeki [...] w km [...] K. – Z. przez usunięcie pochylni remontowej, określonych słupów energetycznych, szlabanu na drodze dojazdowej, garażu blaszaka przylegającego na zewnątrz ogrodzenia od strony wjazdu, wskazanego nabrzeża, części przesiewarki wstępnej i fundamentów żelbetowych po węźle sortowania i płukania kruszywa, określonego składowiska materiału odpadowego a także uporządkowanie terenu z odpadów, śmieci i złomu, na koszt własny zobowiązanego.
Sąd I instancji jako okoliczności uzasadniające oddalenie skargi wskazał dokonaną przez siebie wykładnię art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, prowadzącą do wniosku, że ma on na celu zapewnienie bezpieczeństwa na terenie zagrożonym, a zatem usprawiedliwione jest nałożenie na dzierżawcę i na jago koszt przedmiotowych obowiązków, skoro nie jest istnieje już podmiot, którego działania doprowadziły do takiego stanu terenu. Sąd podniósł przy tym, że skarżący nie zaprzeczył, że niektóre z wymienionych w decyzji pozycji są jego własnością, uznając ten fakt za decydujący w sprawie pomimo jednoczesnego potwierdzenia okoliczności, że teren objęty umową dzierżawy był już w takim stanie, jak w dacie wydawania decyzji, przed zawarciem tej umowy.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie podziela stanowiska Sądu I instancji, przyznając rację skarżącemu, że mający zastosowanie w sprawie art. 86 ust. 1 Prawa wodnego nie upoważnia do kierowania nakazów do podmiotu, co do którego, tak jak w niniejszej sprawie, nie wykazano, że jest następcą prawnym poprzednio użytkującego dany teren państwowego przedsiębiorstwa i które to przedsiębiorstwo w rozumieniu powyższego przepisu, wykonało określone roboty. Sąd II instancji wskazał, iż również kwestia własności poszczególnych obiektów i urządzeń musi być udowodniona, nie jest bowiem wystarczające uznanie, że należą one do skarżącego, skoro tej okoliczności w sposób jednoznaczny nie zaprzeczył. Sam fakt powstania ich w czasie funkcjonowania przedsiębiorstwa państwowego jest wystarczający do przyjęcia, że skarżący nie jest ich właścicielem. Twierdzenie przeciwne musiałoby być oparte na stosownych dowodach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie podnieść należy, iż stosownie do treści art. 170 i 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zarówno Sąd orzekający w niniejszej sprawie, jak też organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w podanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2010r. sygn. akt II OSK 165/09.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia [...] lutego 2007r., gdyż jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnianiu powołanego wyroku, według art. 86 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, mającego zastosowanie w niniejszej sprawie, decyzja nakazująca przywrócenie stanu poprzedniego może być skierowana wyłącznie do podmiotu, który wykonał określone roboty na wale przeciwpowodziowym lub w jego pobliżu, albo na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią, robót oraz czynności, które mogą utrudniać ochronę przed powodzią.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący w dniu [...] grudnia 1998 r. zawarł umowę dzierżawy z Kierownikiem Oddziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Rejonowego w K. – działającym za Skarb Państwa - na okres 10 lat, począwszy od dnia [...] grudnia 1998 r. do dnia [...] listopada 2008 r. części działki nr [...] obr. [...] o pow. [...] ha obj. [...], [...],[...], [...] na cele punktu przeładunkowego ze środków transportu wodnego na drogowy oraz obsługi technicznej jednostek pływających bez prawa zabudowy stałymi obiektami kubaturowymi.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2007r. aktualnie teren wskazany w umowie dzierżawy obejmuje w wyniku podziału części działek o nr [...] i [...], obręb nr [...]. Okoliczność ta wprawdzie nie jest przez skarżącego kwestionowana, to jednak w aktach sprawy powinien znajdować się aktualny wypis z rejestru gruntów dotyczący wymienionych działek.
Nie jest sporne w sprawie, że poprzednio na terenie objętym powyższą umową dzierżawy działało Przedsiębiorstwo Państwowe " Z.", które uzyskało decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 1976 r. zwolnienie z zakazów wznoszenia obiektów i wykonywania robót na obszarze międzywala oraz udzielono mu na okres 5 lat pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie tymczasowej wyładowani węgla, przy czym zastrzeżono, że po zlikwidowaniu wyładowani wszelkie urządzenia stanowiące przeszkodę dla przepływu wód zostaną zlikwidowane. Przedsiębiorstwo na początku lat 90- tych XX wieku uległo likwidacji, jednakże organy obu instancji w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego w przedmiotowej sprawie w ogóle nie poczyniły ustaleń kiedy dokładnie to przedsiębiorstwo państwowe uległo likwidacji i kto przejął majątek polikwidacyjny i jakie składniki wchodziły w skład tego majątku. Skoro w świetle treści powołanego powyżej adresatem decyzji orzekającej o nakazaniu przewrócenia do stanu poprzedniego może być podmiot, który wykonał roboty lub czynności na obszarze w nim wskazanym, to rzeczą organów orzekających było ustalić jaki podmiot wykonał poszczególne budowle, obiekty budowlane, urządzenia znajdujące się na działkach dzierżawionych przez skarżącego i w stosunku do tego podmiotu wydać decyzję nakazującą przywrócenie do stanu poprzedniego. Natomiast w przypadku, gdy obecnie nie istnieje podmiot, który urządzenie to wykonał, to wydanie takiej decyzji jest możliwe na jego następcę prawnego, po uprzednim jego ustaleniu.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że wprawdzie organy administracyjne obu instancji prowadziły postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia podmiotu, który na terenie dzierżawionym wykonał kwestionowane przez skarżącego obiekty, urządzenia, lecz wyniki tego postępowania nie doprowadziły zarówno do ustalenia tego podmiotu, ani ewentualnie jego następcy prawnego.
W takim przypadku obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego mógł obejmować tylko to, co niewątpliwie zostało na wskazanych powyżej działkach wykonane przez skarżącego.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7 i 77 § 1 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.