Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia (...) lipca 2000 r. nr (...) wznowiło na żądanie stron postępowanie zakończone wydaniem ostatecznej decyzji Wojewody (...) z dnia (...) września 1998 r.
Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) października 2005 r. nr (...) odmówił uchylenia decyzji Wojewody (...) nr (...) z dnia (...) września 1998 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr (...) z dnia (...) grudnia 1997 r. w sprawie scalania gruntów wsi P..
W uzasadnieniu organ podniósł, iż wskazane we wnioskach przesłanki wznowienia postępowania scaleniowego unormowane zostały w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa. W toku postępowania prowadzonego przez SKO w latach 2000-2003 strony sprecyzowały, że zarzut dotyczy sfałszowania podpisów na dokumentach scaleniowych, m.in. zgodzie współwłaścicieli na wydzielenie odrębnie dla każdego z nich gruntów odpowiadających wartości ich udziałów, o której mowa w art. 2 ust.4 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Na potwierdzenie fałszerstwa podpisów H. P. złożyła opinię z zakresu badań pisma i podpisów wydaną na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej Nr (...) przez eksperta dokumentów Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej w O. z dnia (...) lutego 2002 r. sygn. akt (...) o umorzeniu śledztwa w sprawie sfałszowania dokumentów scaleniowych wsi D. wobec nie wykrycia sprawcy przestępstwa i o przechowywaniu w aktach sprawy dokumentów dotyczących scalenia gruntów P. do czasu przedawnienia ścigania przestępstwa.
Zdaniem organu, przedłożona opinia nie może być podstawą do uchylenia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 lub 2 kpa, ponieważ sfałszowanie podpisów oraz popełnienie przestępstwa nie zostało potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyły H. P. oraz A. M.. W uzasadnieniu skarżące podniosły, że organ pierwszej instancji mógł wezwać stronę lub wystąpić do Prokuratury Rejonowej w O. w sprawie toczącego się obecnie postępowania karnego dotyczącego sfałszowania dokumentów dotyczących scalenia gruntów we wsi P.. Organ nie skorzystał z tego uprawnienia, a wydając decyzję oparł się jedynie na ekspertyzie kryminalistycznej Nr (...) przez eksperta dokumentowego Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego oraz na Postanowieniu Prokuratury Rejonowej w O. z dnia (...).02.2002r sygn. akt (...).
Sygn. akt IV SA/Wa 550/07 dotyczącej umorzenia śledztwa w sprawie sfałszowania dokumentów scaleniowych wsi D. wobec nie wykrycia sprawcy przestępstwa. Nie zbadał dokładnie aktualnego stanu faktycznego i nie uwzględnił tego, że w dniu (...).01.2004r. Posterunek Policji w C. wszczął dochodzenie a następnie śledztwo w sprawie sfałszowania podpisów na dokumentach podczas scalania gruntów wsi D. i P.. W powyższej sprawie zostały dokonane czynności procesowe zmierzające do ustalenia sprawców w/w przestępstwa i wyjaśnienia okoliczności jego popełnienia. Postępowanie zostało zawieszone do chwili uzyskania opinii biegłego w zakresie badanych dokumentów.
Decyzją z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody (...).
W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równe wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%. W przypadku H. P. wartość gruntów należnych dla niej wynosiła (...) jednostek szacunkowych, a wartość gruntów wydzielonych wynosi (...) jednostek szacunkowych Różnica wartości wynosi (...) jednostek szacunkowych, co stanowi (...) wartości gruntów należnych, a zatem mieści się w granicach tolerancji projektowania. Z akt sprawy wynika, że H. P. brała czynny udział we wszystkich etapach postępowania scaleniowego. Wnosiła też zastrzeżenia na okazane projekty scalenia gruntów wsi P. i D., składała odwołania do Wojewody (...) od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. zatwierdzających projekty scalenia gruntów wsi P. i D. Jednocześnie organ podkreślił, że opinia z zakresu badań pisma i podpisów wydana na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej nie może być podstawą do uchylenia decyzji na podstawie art. 151 §1 pkt 1 lub 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ sfałszowanie podpisów oraz popełnienie przestępstwa nie zostało potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, gdyż zgodnie z orzeczeniem NSA sfałszowanie dowodu lub fakt popełnienia przestępstwa musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu i tylko w takich przypadkach możliwe jest uchylenie decyzji przez organ administracyjny.
Z tych względów Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...).
Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył pełnomocnik H. P. zarzucając jej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 kpa - poprzez błędne przyjęcie przez organy administracji obu instancji, iż w sprawie niniejszej nie występują określone w powyższym przepisie przesłanki do wznowienia postępowania, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów oraz naruszenie art. 151 § 1 kpa - poprzez nieuzasadnioną i błędną odmowę uchylenia dotychczasowej decyzji w sytuacji zaistnienia przesłanek do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa.
W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącej podniósł, że w trakcie przeprowadzonego postępowania scaleniowego, zatwierdzonego ostateczną decyzją administracyjną, popełnione zostało przestępstwo sfałszowania w okresie od 1995r. do 1997r dokumentów związanych ze scaleniem gruntów we wsi D. i P. poprzez podrobienie podpisów H. P.. Prowadzone w powyższej sprawie przez Prokuraturę Rejonową w O. postępowanie karne zostało co prawda umorzone postanowieniem z dnia (...) lipca 2006 r. sygn. akt (...)- z powodu niewykrycia sprawcy, jednakże uzasadnienie powyższego postanowienia w sposób jednoznaczny stwierdza fakt popełnienia opisanego przestępstwa. Powołani przez Prokuraturę Rejonową biegli z zakresu badania pisma ręcznego i podpisów, po przeprowadzonych ekspertyzach kryminalistycznych, wydali opinię, że dowodowe podpisy nie zostały nakreślone przez H. P..
Jednocześnie wskazał, iż sfałszowane podpisy skarżącej znajdowały się na dokumentach postępowania scaleniowego, tj. "Lista właścicieli działek leśnych wchodzących do obszaru scalenia wyrażających zgodę na likwidację współwłasności", "grunty szacowane" oraz "kwestionariusz życzeń uczestników scalenia, wymiany, regulacji wsi P. ". Jednocześnie biegli stwierdzili w wydanych opiniach, iż nie jest możliwe ustalenie autora sfałszowanych podpisów z uwagi na ograniczoną ilość cech graficznych dowodowych podpisów. Przeprowadzone przez Prokuraturę Rejonowa w O. czynności procesowe w powyższej sprawie nie doprowadziły do ustalenia, kiedy miało miejsce sfałszowanie podpisów i kto był sprawcą przestępstwa. Postępowanie scaleniowe było bowiem prowadzone przez kilka lat, do dokumentów miało dostęp wiele osób i w związku z tym nie było możliwości ustalenia osoby, która sfałszowała podpisy H. P. i innych uczestników scalenia. W tym stanie rzeczy -wobec niewykrycia sprawcy - Prokuratura Rejonowa w O. umorzyła postępowanie karne, co w niczym nie zmienia oceny faktu popełnienia przestępstwa określonego w art. 270 § 1 kk.
W ocenie pełnomocnika skarżącej, stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż w sprawie niniejszej nie ma podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a., należy uznać za ewidentnie błędne, zważywszy, iż fakt popełnienia przestępstwa sfałszowania dokumentów scalenia gruntów oraz podrobienia podpisów H. P. - został stwierdzony postanowieniem Prokuratury Rejonowej w O. z dnia (...) lipca 2006r. sygn. akt (...).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o oddalenie skargi nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe, lub decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 1 kpa).
Natomiast zgodnie z przepisem art. 151 Kpa organ po przeprowadzeniu postępowania wskazanego w art. 149 § 2 Kpa wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 Kpa (art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa) bądź uchyla decyzję badaną i wydaje nowe rozstrzygnięcie o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 Kpa) albo odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej z przyczyn określonych w art. 146 Kpa i ogranicza swe rozstrzygnięcie do stwierdzenia, że wydana ona została z naruszeniem prawa, przy czym wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 Kpa).
W ocenie Sądu organ odwoławczy powinien był uznać zarzuty podniesione w odwołaniu, przez pełnomocnika skarżącego, iż organ pierwszej instancji mógł wezwać stronę lub wystąpić do Prokuratury Rejonowej w O. w sprawie toczącego się postępowania karnego dotyczącego sfałszowania dokumentów dotyczących scalenia gruntów we wsi P.. Wojewoda (...) nie skorzystał z tego uprawnienia, a wydając decyzję oparł się jedynie na ekspertyzie kryminalistycznej Nr (...) sporządzonej przez eksperta dokumentowego Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego oraz na Postanowieniu Prokuratury Rejonowej w O. z dnia (..).02.2002 r. sygn. akt (...)dotyczącej umorzenia śledztwa w sprawie sfałszowania dokumentów scaleniowych wsi D. wobec nie wykrycia sprawcy przestępstwa. Należy podkreślić, iż już organ I instancji nie zbadał dokładnie aktualnego stanu faktycznego i nie sprawdził na jakim etapie znajduje się postępowanie prokuratorskie.
Należy podkreślić, iż Prokuratura Rejonowa w O. postanowieniem z dnia (...) lipca 2006 r. sygn. akt (...) umorzyła postępowanie w sprawie sfałszowania dokumentów związanych ze scaleniem gruntów we wsi D. i P. poprzez podrobienie podpisów H. P.. Prowadzone w powyższej sprawie przez Prokuraturę Rejonową w O. postępowanie zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy, jednakże uzasadnienie powyższego postanowienia w sposób jednoznaczny stwierdza fakt popełnienia opisanego przestępstwa. Powołani przez Prokuraturę Rejonową biegli z zakresu badania pisma ręcznego i podpisów, po przeprowadzonych ekspertyzach kryminalistycznych, wydali opinię, że dowodowe podpisy nie zostały nakreślone przez H. P.. Sfałszowane podpisy skarżącej znajdowały się na następujących dokumentach postępowania scaleniowego: "Lista właścicieli działek leśnych wchodzących do obszaru scalenia wyrażających zgodę na likwidację współwłasności", "grunty szacowane" oraz "kwestionariusz życzeń uczestników scalenia, wymiany, regulacji wsi P.". Jednocześnie biegli stwierdzili w wydanych opiniach, iż nie jest możliwe ustalenie autora sfałszowanych podpisów z uwagi na ograniczoną ilość cech graficznych dowodowych podpisów.
Postanowienie to zostało wydane pół roku przed podjęciem zaskarżonej decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który to organ nie sprawdził na jakim etapie znajduje się postępowanie prowadzone przez prokuraturę.
Jak słusznie zauważa pełnomocnik skarżącego przeprowadzone przez Prokuraturę Rejonową w O. czynności procesowe w powyższej sprawie nie doprowadziły do
Sygn. akt IV SA/Wa 550/07 ustalenia, kiedy miało miejsce sfałszowanie podpisów i kto był sprawcą przestępstwa. Postępowanie scaleniowe było bowiem prowadzone przez kilka lat, do dokumentów miało dostęp wiele osób i w związku z tym nie było możliwości ustalenia osoby, która sfałszowała podpisy H. P. i innych uczestników scalenia.
Dlatego też, w ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z uzasadnieniem zaskarżonych decyzji, że w przedmiotowej sprawie nie został stwierdzony fakt popełnienia przestępstwa sfałszowania dokumentów, ponieważ z uzasadnienia postanowienia Prokuratury Rejonowej w O. z dnia (...) lipca 2006 r. sygn. akt (...) jednoznacznie wynika, iż w przedmiotowej sprawie zostały sfałszowane dokumenty na podstawie których wydano decyzję scaleniową, pomimo, że przedmiotowym postanowieniem umorzono postępowanie z powodu nie wykrycia sprawców fałszerstwa. Jednocześnie należy wskazać, iż postanowienia Prokuratury mogą stanowić podstawę do stwierdzenia sfałszowania dokumentów, ponieważ Prokuratura jest organem właściwym do stwierdzenia o sfałszowaniu dokumentów w myśl art. 145 § 1 pkt 1 kpa i taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Uznając, że fałszerstwo dokumentów istotnie zostało potwierdzone, w ponownym postępowaniu organy administracji obowiązane będą uwzględnić ten fakt.
W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.