Uzasadnienie
J. O. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 17 grudnia 2009 r., który skarżąca uzupełniła oświadczeniem z dnia 18 stycznia 2009 r. wynika, że:
- 1. wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe,
- 2. jest właścicielką mieszkania o powierzchni 42,5 m2 oraz jest współwłaścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 1,73 ha,
- 3. źródłem utrzymania J. O. jest wynagrodzenie za pracę w miesięcznej wysokości 2.050,00 zł brutto,
- 4. płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wyniosły w 2009 r. 1.231,69 zł,
- 5. skarżąca spłaca kredyt mieszkaniowy zaciągnięty na zakup wskazanego w punkcie 2. mieszkania. Miesięczna rata tego kredytu wynosi 500,00 zł,
- 6. na inne stałe miesięczne wydatki ponoszone przez J. O. składają się: czynsz za mieszkanie w wysokości 460,00 zł, koszty spłaty rat pożyczki zaciągniętej w [...] w wysokości 150,00 zł, opłaty za telefon w wysokości 100,00 zł, opłaty za gaz w wysokości około 30,00 zł, opłaty za energię elektryczną w wysokości około 30,00 zł oraz koszty spłaty rat kredytu zaciągniętego w [...] w wysokości 301,36 zł.
Z nadesłanych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego za okresy: od 8 września 2009 r. do 6 października 2009 r., od 7 października 2009 r. do 6 listopada 2009 r. i od 9 listopada 2009 r. do 7 grudnia 2009 r. wynika, że:
- 1. w dniu 25 września 2009 r. skarżącej wypłacono wynagrodzenie w kwocie 2.325,94 zł, w dniu 27 października 2009 r. w kwocie 1.835.94 zł, a w dniu 1 grudnia 2010 r. w kwocie 2.164,80 zł. W dniu 30 listopada 2009 r. wnioskodawczyni otrzymała także kwotę 137,05 zł z tytułu dodatku specjalnego,
- 2. poza wskazanymi powyżej stałymi wydatkami w gospodarstwie domowym skarżąca reguluje należności wobec [...] (we wrześniu 2009 r. wyniosły one w sumie 1.919,08 zł, m.in. z tytułu spłaty rat, a w październiku i listopadzie po 175,23 zł z tytułu spłaty rat), ponosi koszty spłaty raty kolejnego kredytu w miesięcznej wysokości 139,73 zł, a 14 września 2009 r. wpłaciła kwotę 324,83 zł na rzecz [...],
- 3. w dniu 1 grudnia 2009 r. na rachunek bankowy J. O. wpłynęła kwota 2.164,80 zł z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
- 4. w dniu 14 września 2009 r. wnioskodawczyni otrzymała pożyczkę z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych pracodawcy w kwocie 17.000,00 zł.,
- 5. na dzień 10 września 2009 r. saldo na rachunku bankowym skarżącej wyniosło - 1.981,31 zł, na dzień 6 października 2009 r. 9.607,79 zł, na dzień 6 listopada 2009 r. 6.473,75 zł, a na dzień 7 grudnia 2009 r. 6.791,01 zł.
Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel.
Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.
Treść art. 246 § 1 ppsa przesądza również o tym, że to na stronie postępowania ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku.
Kwota środków zgromadzonych na rachunku bankowym J. O. (6.791,01 zł na 7 grudnia 2009 r.) wielokrotnie przekracza wysokość wpisu od skargi, który skarżąca już uiściła (200 zł) oraz ewentualnych pozostałych opłat sądowych, jak wpis od skargi kasacyjnej (100 zł - § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), czy też wpisy od zażaleń (100 zł - § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia).
Skarżąca uzyskuje stały dochód ze stosunku pracy. Średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącej z trzech miesięcy uwzględnionych w nadesłanych przez nią wyciągach z rachunku bankowego wraz z otrzymanym w listopadzie 2009 r. dodatkiem specjalnym wyniosło 2.049,52 zł netto. W grudniu 2009 r. wnioskodawczyni otrzymała także środki w wysokości 2.164,80 zł z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Wykazana w oświadczeniu z dnia 18 stycznia 2010 r. wysokość stałych miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym J. O. wynosi 1.571,36 zł. Z nadesłanych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego wynika, że ponadto wydatkuje ona miesięcznie przynajmniej kwotę 314,96 zł między innymi na spłatę rat kredytów.
Wedle oświadczenia zawartego w punkcie 4. pisma z dnia 18 stycznia 2010 r. skarżąca pokrywa stałe miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym z wynagrodzenia za pracę.
Możliwość zaspokojenia niezbędnych wydatków z regularnie uzyskiwanego dochodu potwierdza także okoliczność przyznania J. O. kredytów i pożyczek przez kilka instytucji finansowych. Powyższe oznacza bowiem, że posiada ona, zweryfikowaną przez te instytucje, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele.
Także zestawienie sald na rachunku bankowym skarżącej wskazuje na jej zdolność do pokrycia bieżących kosztów utrzymania z otrzymywanego wynagrodzenia. Należy bowiem zwrócić uwagę, że chociaż po otrzymaniu przez wnioskodawczynię we wrześniu 2009 r. pożyczki w kwocie 17.000,00 zł saldo na jej rachunku bankowym spadało i 6 listopada 2009 r. wyniosło 6.473,75 zł, to jednak następnie wzrosło i 7 grudnia 2009 r. wyniosło 6.791,01 zł.
Skarżąca uzyskuje więc regularny dochód, pozwalający jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie dysponuje środkami pieniężnymi, w kwocie wielokrotnie przekraczającej wysokość uiszczonego już wpisu od skargi i innych opłat sądowych, ewentualnie należnych w dalszym toku postępowania.
W tych okolicznościach brak jest podstaw do twierdzenia, iż J. O. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.
Biorąc zatem pod uwagę przedstawione powyżej przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż jej stan majątkowy i możliwości płatnicze uzasadniają uwzględnianie przedmiotowego żądania.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.