Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) stycznia 2007 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia (...) stycznia 2007 r. o odmowie przywrócenia J. W. terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem w dniu (...) października 2004 r. decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników od dnia (...) października 2004 r.
W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że nie ujawnione zostały nowe dowody mające wpływ na przywrócenie terminu do złożenia skargi zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2006 r. Z dowodów przedstawionych przez stronę wynika, że okoliczności na które się powołuje tj. pożar domu (w dniu (...) maja 2006 r), jak również sprawy rozwodowe miały miejsce po dniu (...) kwietnia 2006 r., po terminie złożenia skargi o wznowienie postępowania zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2006 r.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. W. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu o wznowienie postępowania administracyjnego złożył w ciągu 7 dni od dnia powzięcia wiedzy na temat możliwości wznowienia postępowania w sprawie o uchylenie decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników od (...) października 2006 r. Zaznaczył, że wyczerpująco uzasadnił przyczyny dla których uchybił terminowi, jednak KRUS odrzucił jego racje jako niezwiązane w sposób bezpośredni z przekroczeniem terminu na złożenie wniosku. Podniósł, że co prawda od lipca 2006 r. znów jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników, ale przerwa w okresie ubezpieczenia - od dnia (...) października 2004 r. do (...) czerwca 2006 r. ma i będzie miała strategiczny wpływ na jego przyszłość jako rolnika, bowiem będzie wykluczony ze wszystkich programów finansowanych przez Unię Europejską wspierających i współfinansujących rozwój gospodarstw rolnych. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości stanowisko zajęte w wydanych w sprawie postanowieniach. Wyjaśnił ponadto, że skarżący nie spełniał warunków do przywrócenia do ubezpieczenia społecznego rolników od dnia (...) października 2004 r. na tle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2006 sygn. akt IV SA/Wa 574/07 r., gdyż jego wyłączenie z ubezpieczenia z datą (...) października 2004 r. nastąpiło z uwagi na przekroczenie kwoty należnego podatku za rok 2003, zaś wyrok TK dotyczył formy opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej. Z tego względu KRUS nie kierował do skarżącego informacji o prawie do złożenia skargi o wznowienie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Biorąc pod uwagę powyższe kryterium Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż podnoszone przez skarżącego.
Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Jedną z przesłanek wznowieniowych zgodnie z art. 145a Kpa jest uznanie przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego decyzja została wydana. W przypadku powołania się na tę przesłankę wznowieniową skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a §2 Kpa).
W niniejszej sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2006 r. (sygn. akt P 8/05), który jako przesłankę wznowieniową powołuje skarżący, został ogłoszony i wszedł w życie dnia 21 marca 2006 r. (Dz.U. Nr 46 poz. 335). Zgodnie z przywołaną regulacją stanowiącą, iż skargę o wznowienie wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, skargę należało wnieść w terminie do dnia 21 kwietnia 2006 r. Zatem skarga o wznowienie wniesiona w dniu (...) grudnia 2006 r. (data stempla pocztowego na kopercie) jest złożona z uchybieniem powyższego terminu, jednak wnioskodawca sygn. akt IV SA/Wa 574/07 zawarł również w skardze wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do jej złożenia.
W literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, iż jest prawnie dopuszczalne przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania ze względu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 649). W ocenie organów orzekających w sprawie przedstawione dowody, które przedstawił wnioskodawca uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu - pożar i sprawa rozwodowa miały miejsce po dniu (...) kwietnia 2006 r., czyli po terminie do złożenia skargi i nie można im odmówić słuszności. Jak wynika z akt sprawy pożar miał miejsce w dniu (...) maja 2007 r, więc bezspornym jest fakt, że miało to miejsce po terminie do złożenia w kodeksowym terminie skargi o wznowienie postępowania z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.
Skoro organy orzekające w sprawie uznały, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie powinny wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania. Takie postanowienie, jak wynika z akt sprawy, zostało wydane w dniu (...) stycznia 2007 r., jednak w dniu (...) stycznia 2007 r. organ wydał postanowienie w sprawie wznowienia postępowania.
Wydając postanowienie o wznowieniu postępowania stwierdza się w nim o istnieniu pozytywnych przesłanek do wznowienia (braku przeszkody w postaci np. uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie lub braku legitymacji strony). Z powyższego wynika, że postanowienie o wszczęciu postępowania może być wydane jedynie wtedy gdy nie występują żadne przeszkody do jego wznowienia. W przedmiotowej sprawie skarżący w skardze zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, czyli z powyższego faktu już należało wnioskować, że skarga o wznowienie jest (lub może być) złożona po terminie do jej wniesienia, zatem organ wznawiający postępowanie powinien stwierdzić, że nie zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania. W przeciwnym razie organ wznawiając postępowanie uznał, że zachodzą przesłanki do wznowienia, a o tych z kolei można mówić, gdy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę będącą stroną -w rozumieniu art. 28 kpa; podanie o wznowienie zostało wniesione w terminie przewidzianym wart. 145a § 2 kpa; w podaniu o wznowienie powołano przesłankę wznowieniową z art. 145a § 1 kpa.
Zatem dopiero po pozytywnym rozpatrzeniu sygn. akt IV SA/Wa 574/07 wniosku o przywrócenie terminu organ był uprawniony do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego. W przypadku, gdy organ uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie winien był wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania.
Sposób prowadzenia postępowania przez organy orzekające w sprawie, czyli wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, a następnie wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienia postępowania jest w ocenie Sądu naruszeniem generalnej zasady starannego prowadzenia postępowania i narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do Państwa (art. 8 kpa). Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko bowiem postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje bądź postanowienia wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy orzeczenia organów administracji nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa. Skoro organ w dniu (...) stycznia 2007 r. wznowił postępowanie to niedopuszczalne było w następnym dniu wydanie postępowania o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi.
Wydane w dniu (...) stycznia 2007 r. postanowienie z pewnością nie kończy w żaden sposób wszczętego postępowania, bowiem nie orzeka merytorycznie w przedmiocie żądania skarżącego. Powstała taka sytuacja, w której wszczęte postępowanie nie zostało w żaden sposób zakończone. Skoro organ wszczął postępowanie to dla wnioskodawcy jest to informacja, że wniosek o wszczęcie postępowania został uznany za uzasadniony i wobec tego po jego zakończeniu zapaść powinno rozstrzygnięcie, które orzekałoby o:
- 1) odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej w przypadku stwierdzenia braku podstaw do jej uchylenia
- 2) uchyleniu dotychczasowej decyzji ostatecznej w przypadku stwierdzenia istnienia podstaw do jej uchylenia oraz wydanie w miejsce dotychczasowej decyzji nowej, rozstrzygającej co do istoty sprawy;
- 3) ewentualnym umorzeniu postępowania na podstawie ogólnych przesłanek.
W przedmiotowej sprawie żadna z powyższych decyzji nie mogła zapaść, bowiem organ po wznowieniu postępowania orzekł o odmowie przywrócenia terminu sygn. akt IV SA/Wa 574/07 do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, zatem de facto zamknął stronie drogę do merytorycznego rozpoznania wznowionej sprawy.
Reasumując należy stwierdzić, że organ wydając postanowienie o wszczęciu postępowania wznowieniowego nie był już uprawniony do orzekania, czy wniosek strony jest w terminie, czy nie, czy też rozpatrywać wniosku o przywrócenie terminu. Wydając bowiem postanowienie o wszczęciu postępowania wznowieniowego uznał, że zachodzą przesłanki do jego wznowienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone jak i poprzedzające je postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa i w związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 135 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.