Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu zażalenia A. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. zwracające wniosek o wznowienie postępowania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podał, iż wnioskiem z dnia [...] marca 2004 r. A. B. zwrócił się do Prezydenta Miasta M. o wznowienie postępowania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] sierpnia 1999 r. Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. o wymeldowaniu A. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Prezydent Miasta M. żądanie strony przekazał zgodnie z właściwością do Wojewody [...].
Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. wezwano A. B. do uzupełnienia braków formalnych tj. do uiszczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania opłaty skarbowej za wniesione podanie.
Z uwagi na niewniesienie przez stronę stosownej opłaty, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. zwrócił A. B. podanie o wznowienie postępowania.
Rozpoznając zażalenie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że w myśl art. 261 kpa, jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami prawa powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 86, poz. 860 z późn. zm.), opłacie skarbowej podlegają w sprawach indywidualnych podania (żądania, wnioski, odwołania, zażalenia) i załączniki do podań z zakresu administracji publicznej). Strona nie wniosła stosownej opłaty, pomimo dwukrotnego wezwania.
Organ podniósł, że trudno podzielić pogląd strony, że wniosek o wznowienie postępowania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego dotyczy sprawy mieszkaniowej i z tego powodu jest zwolniony z opłat skarbowych na mocy ww. ustawy o opłacie skarbowej. Zdaniem Ministra w przedmiotowej sprawie nie ma również zastosowania przepis art. 261 § 4 kpa, wskazany przez żalącego się.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. B. zarzucając m.in.:
- - niewłaściwe zastosowanie art. 1 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 135, poz. 1143 z 2002 r.);
- - rażące naruszenie przepisów postępowania (art. 6, 7, 8 kpa), mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie obowiązku załatwienia podania pomimo nieuiszczenia należności określonej w art. 261 § 4 pkt 2 kpa w sytuacji, gdy podanie w sprawie o wznowienie postępowania jest czynnością, dla której przepis art. 148 § 1 kpa przewiduje jednomiesięczny zawity termin na jego złożenie liczony od dnia powzięcia przez stronę wiadomości o przyczynie wznowienia;
- - błędne ustalenie, że przedmiotem wniosku strony było jedynie wznowienie postępowania, gdy tymczasem wniosek ten dotyczył również stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż obowiązek rozpatrzenia podania i załatwienia sprawy ustanowiony w art. 261 § 4 kpa ma charakter wyjątku i nie powinien podlegać wykładni rozszerzającej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowo-administracyjnym jest zgodność zaskarżonego aktu z prawem.
W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające wydane zostało z naruszeniem prawa procesowego, a skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.
Trudno podzielić stanowisko skarżącego odnośnie zarzutu naruszenia przepisów ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2532), poprzez pominięcie przez organ wykazu zwolnień od opłat znajdującego się w załączniku do tej ustawy. Skarżący wywodzi, że podanie o wznowienie postępowania w sprawie o wymeldowanie objęte jest zwolnieniem z opłaty, gdyż sprawa ta w jego ocenie, jest sprawą mieszkaniową, a taki rodzaj spraw na podstawie ww. załącznika objęty jest zwolnieniem. Należy zwrócić uwagę, że pojęcie "sprawach mieszkaniowych" wiąże się z uprawnieniami do lokalu mieszkalnego, natomiast "zameldowanie/ wymeldowanie" jest czynnością służącą wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu lub jego opuszczenia (art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.).
Natomiast w pełni należy uznać za uzasadniony zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisów postępowania procesowego, a w szczególności przepisu art. 261 § 4 pkt 2 kpa w związku z art. 148 § 1 kpa.
Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin jednego miesiąca do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest – tak jak i inne terminy ustawowe w kpa – terminem zawitym (prekluzyjnym) – por. Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz Zbigniew Janowicz – Wydanie III uzupełnione – Warszawa 1996 s. 355.
W myśl zasady określonej w art. 261 § 4 kpa organ powinien jednak załatwić podanie mimo nieziszczenia należności (w tym opłat), jeżeli m.in. (pkt 2) wniesienie podania stanowi czynność, dla której jest ustanowiony termin zawity.
W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce i obowiązkiem organu zgodnie z art. 261 § 4 pkt 2 było załatwienie podania skarżącego, zaś na podstawie art. 265 kpa nieziszczoną opłatę skarbową organ powinien ściągnąć w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych, chyba że wystąpiłyby przesłanki określone w art. 12 wyżej cytowanej ustawy o opłacie skarbowej. Zgodnie z tym przepisem opłata skarbowa podlega zwrotowi m.in. od żądania wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji lub jej uchylenia bądź zmiany – jeżeli decyzja, której wniosek dotyczy, została uchylona, zmieniana lub stwierdzono jej nieważność.
Poczynione przez Sąd rozważania wskazują, że zarówno organ I, jak i organ II instancji naruszyły powyższe reguły postępowania.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.