Uzasadnienie
Referendarz sądowy postanowieniem z 10 sierpnia 2017 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2017 r. i stało się przedmiotem zażalenia wniesionego przez skarżącego do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 194 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), zażalenie do Naczelnego Sądu sługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest:
- 1) przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu;
1a) odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3; 1b) umorzenie postępowania;
- 2) wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61;
- 3) (uchylony);
- 4) odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku;
- 5) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa;
5a) odrzucenie wniosku o uzupełnienie wyroku albo odmowa jego uwzględnienia;
- 6) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego;
- 7) odrzucenie skargi kasacyjnej;
- 8) odrzucenie zażalenia;
- 9) zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej;
- 10) ukaranie grzywną.
Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. w jego brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Wyżej wskazana nowelizacja weszła w życie 15 sierpnia 2015 r. i obecnie przepis ten stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
Powyższa zmiana powoduje, że brak jest możliwości skutecznego wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie utrzymania w mocy bądź zmiany orzeczenia referendarskiego dotyczącego przyznania prawa pomocy. Wojewódzki sąd administracyjny rozpoznaje bowiem sprzeciw jako instancja odwoławcza, nie przewidziano też możliwości wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego od tak wydanego orzeczenia sądu I instancji. Postanowienie takie nie zostało również objęte katalogiem zawartym w zacytowanym art. 194 § 1 p.p.s.a.
Wobec okoliczności, iż sprawa niniejsza została wszczęta już po wejściu w życie wspomnianej nowelizacji p.p.s.a., zastosowanie mają ww. przepisy.
Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Na mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. przepis powyższy ma także zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym. Wobec wynikającej ze zmiany przepisów ustawy niedopuszczalności złożenia zażalenia na postanowienie z 10 maja 2016 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego z 22 marca 2016 r. o odmowie przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd orzekł jak w sentencji.