Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] listopada 2009 r., odmawiającą T. B. wydania decyzji nakazującej właścicielom domów rodzinnych w zabudowie szeregowej na ul. [...] nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w P. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr ew. [...] położonej w P. przy ul. [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż organ I instancji uznał, że przeprowadzenie wizji, której domaga się skarżąca nie jest konieczne, bowiem tego typu wizja lokalna odbyła się w dniu 17 czerwca 2008 r. po całonocnych opadach deszczu, gdzie nie stwierdzono na ul. [...] zastoin wody odstąpiono od żądania skarżącej przeprowadzenia wizji lokalnej, tym bardziej, że problem przenikania wód opadowych z ul. [...] na nieruchomość T. B. został wyczerpująco omówiony w wykonanej ekspertyzie W. R. Podniesiono, że przedmiotowa ekspertyza wydawana była w uwzględnieniu stanu rzeczywistego wynikającego tak z posadowienia budynków w ul. [...], jak i budynku skarżącej. Z ekspertyzy tej wynika, że stan wody na działce skarżącej w czasie wznoszenia budynku był relatywnie niski, bowiem w tym czasie był okres lat suchych, zaś w trakcie posadawiania budynków na działkach sąsiednich stan wód gruntowych w związku z większymi opadami atmosferycznymi podniósł się, skutkiem czego budynki te zostały posadowione na podwyższeniu.
Dlatego też, posadowienie budynku skarżącej przy niedostatecznie rozpoznanych warunkach hydrologicznych zaważyło na późniejszej eksploatacji budynku. Ekspertyza wskazuje również, że budowa geologiczna terenu sprzyja utrzymywaniu się wysokiego poziomu wód gruntowych w tym rejonie. W ocenie biegłego zalewanie działki skarżącej miało miejsce do czasu wykonania muru oporowego wzdłuż całej północnej granicy ul. [...] oraz wybudowania kanalizacji opadowej w ul. [...], co spowodowało odcięcie spływu wód opadowych na działkę T. B. i skierowanie ich do kanalizacji. Ekspertyza uwzględnia ewentualne przecieki wód opadowych przez murek i nawierzchnię ulicy wskazując jednocześnie, że stan wody na działce skarżącej może podnieść się w tym przypadku jedynie o 2,3 mm. Ekspertyza stwierdza również, że utrzymywanie się wysokich poziomów wody na działce skarżącej nie jest spowodowane przenikaniem wód opadowych z ul. [...], zaś jest ściśle związane z ilością opadów atmosferycznych w danym roku.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, stanowiących polemikę z ustaleniami biegłego wskazano, że nie zostały one poparte ustaleniami innego biegłego, a jedynie twierdzeniami strony. Z pisma przekazującego akta przez organ I instancji do organu odwoławczego dodatkowo wynika, że ekspertyza wykonana przez L. K. i G. J. w 2003 r. która przy wydawaniu decyzji organu I instancji była wzięta pod uwagę. Podkreślono, że uzasadnienie decyzji organu I instancji powinno być obszerniejsze w zakresie wyjaśnienia stronie kwestii podniesionych w odwołaniu oraz jasnego odniesienia się przez organ I instancji do ekspertyzy z 2003 r., jednakże kwestie te były przez organ wzięte pod uwagę, a zatem w niniejszym przypadku niedostateczne uzasadnienie decyzji nie może stanowić podstawy do jej uchylenia. Wskazano również, że kwestie podniesione przez skarżącą co do zgodności z prawem posadawiania budynków tak w ul. [...], jak i budynku skarżącej, nie mogły zmienić faktu, iż ekspertyza W. R. odnosi się do rzeczywistego stanu po wybudowaniu budynków sąsiednich i wynika z niej, że istniejące posadowienie tych budynków pozostaje bez wpływu na stan wody na działce skarżącej.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. B. zarzucając jej naruszenie:
- - art. 77 §1 i art. 11 kpa poprzez nie wyjaśnienie przez organ wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności nie wyjaśnienie przyczyn zalegania wysokich poziomów wody gruntowej na działce skarżącej;
- - bezkrytyczne przyjęcie za podstawę decyzji opinii technicznej W. R., bez przeanalizowania całości materiałów postępowania, w tym dokumentów wskazujących na zaleganie wód opadowych na działce skarżącej oraz bez uwzględnienia innych ekspertyz dotyczących uregulowania stosunków wodnych na nieruchomościach przy ul. [...] oraz [...];
- - nie odniesienie się do zarzutów skarżącej podnoszonych w trakcie postępowania administracyjnego dotyczących niezgodnego z prawem posadowienia budynków przy ul. [...] jak i innych posadowień, w tym tak zwanego "muru oporowego";
- - nie odniesienie się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów skarżącej ujętych w pismach składanych do postępowania oraz w odwołaniu z dnia 28 grudnia 2009 r.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż podstawę wydania decyzji stanowi jedynie przedstawiona przez biegłego W. R. ekspertyza, co oznacza, że organ pominął wszelkie inne dowody zgłoszone przez skarżącą w postępowaniu, w tym przede wszystkim dokumentację fotograficzną, która niezbicie dowodzi, że na posesji skarżącej w dalszym ciągu po opadach atmosferycznych zalega warstwa wody o wysokości do 20 cm. Jest to sprzeczne z przedstawioną w ekspertyzie tezą, że stan wody na działce skarżącej może podnieść się w przypadku opadów atmosferycznych jedynie o 2,3 mm.
Wskazano również, że organ winien niezależnie od opinii biegłego przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Brak takiego postępowania doprowadza do sytuacji w której działka skarżącej jest nieustannie zalewana przez wody, a biegły w swojej opinii wskazuje, na brak możliwości zalewania działki skarżącej, co skutkuje przyjęciem przez organ wersji biegłego, nie badając materiału dowodowego i nie wyjaśniając przyczyn takiego stanu rzeczy. Podkreślono, że opinia przygotowana przez W. R. została sporządzona w sposób wadliwy ponieważ nie odbyła się wizja lokalna w czasie opadów atmosferycznych, a także nie zostały przeprowadzone stosowne badania gruntu na nieruchomości skarżącej, a także na nieruchomościach położonych przy ul. [...]. Zarzucono również opinii, że jej przedmiotem nie są stosunki wodne pomiędzy posesjami położonymi przy ul. [...],[...] itd., a działką skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 §1 w zw. z art. 80, art. 85 §1 i art. 89 §2 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzję było ustalenie wpływu podwyższenia poziomu gruntu i jego zagospodarowania poprzez zabudowę budynkami mieszkalnymi na lokalne stosunki wodne, a w szczególności, czy doszło do ich zakłócenia wobec nieruchomości skarżącej. Organy orzekające poprzestały na ustaleniu i ocenie stanu faktycznego jedynie przez pryzmat opinii sporządzonej w 2008 r. przez W. R., który w dodatkowym piśmie z dnia 29 sierpnia 2009 r. stwierdził m.in., iż nie przeprowadził wizji w posesji skarżącej, gdyż nie było jej w domu, a osoba która tam przebywała w dosyć niewybredny sposób zareagowała na propozycję obejrzenia posesji.
Tymczasem, skarżąca cały czas formułowała w toku postępowania liczną korespondencję dołączając do niej dokumentacją fotograficzną na okoliczność ciągłego podtapiania jej nieruchomości – szczególnie w czasie obfitych opadów atmosferycznych - ze strony nieruchomości sąsiednich od ulicy [...] i [...]. W takiej sytuacji odwołanie się przez organy orzekające jedynie do sporządzonej w 2008 r. opinii nie jest wystarczające, zwłaszcza wobec twierdzeń skarżącej o wysokim poziomie nawodnienia jej nieruchomości po opadach atmosferycznych, gdy w opinii biegłego wskazano na możliwość podniesienia się poziomu wody na tej nieruchomości jedynie o 2,3 mm. Skarżąca eksponuje w szczególności wadliwość wykonania muru oporowego od ulicy [...], przedstawiając fotografie mające świadczyć o jego przesiąkaniu wodami opadowymi na nieruchomość skarżącej. Zarówno zaś w poprzednich opracowaniach biegłych, jak i w opinii z 2008 r. wskazano, iż zalewanie nieruchomości skarżącej wodami opadowymi następuje przede wszystkim od ulicy [...] i właśnie dla powstrzymania tego wykonany został mur oporowy, którego jakość wykonania – w ocenie skarżącej – nie spełnia jego funkcji.
Przedmiotem sporu skarżącej z organami orzekającymi są więc przede wszystkim ustalenia faktyczne, i dlatego dla wyjaśnienia wszystkich wątpliwości w tym zakresie, jak również dla umożliwienia skarżącej przedstawienia wszystkich jej racji biegłemu i ustosunkowania się do nich przez biegłego, organy orzekające stosownie do dyspozycji wynikającej z art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa, powinny były - zgodnie z art. 89 §2 kpa - przeprowadzić rozprawę administracyjną na gruncie z udziałem wszystkich stron i biegłego, aby w jej ramach dokonać oględzin muru oporowego oraz nieruchomości skarżącej (art. 85 §1 kpa), i w konsekwencji dokonanych ustaleń ocenić, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Przeprowadzenie wskazanych czynności dowodowych przyczyniłoby się do wyjaśnienia zasadności twierdzeń skarżącej zwłaszcza przy zapewnieniu w ten sposób biegłemu możliwości wejścia na nieruchomość skarżącej w celu dokonania oględzin tej nieruchomości.
Podniesiona w piśmie biegłego z dnia 29 sierpnia 2009 r. okoliczność niewpuszczenia go na nieruchomość skarżącej nie uprawniała organów orzekających do odstąpienia od przeprowadzenia oględzin, jako dowodu w sprawie, ponieważ sam biegły wskazał, iż skarżąca nie była w owym czasie obecna na nieruchomości. Sama chęć dokonania oględzin przez biegłego nie została bowiem ujęta w sformalizowany środek dowodowy organu orzekającego, określony w art. 85 §1 kpa. Trudno więc oczekiwać, aby zachowanie innej osoby przebywającej w owym czasie na tej nieruchomości miało w jakikolwiek sposób wpływać na podejmowane przez organ orzekający środki dowodowe. Zarządzenie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej na gruncie umożliwiłoby natomiast udostępnienie przez skarżącą nieruchomości w celu dokonania jej oględzin oraz oględzin muru oporowego od strony tej nieruchomości, aby w ten sposób wykonać dyspozycję art. 77 §1 kpa w postaci zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego służącego zachowaniu przez organ orzekający zasady – wyrażonej w art. 7 kpa – podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, aby załatwienie sprawy uwzględniało interes społeczny i słuszny interes strony.
Arbitralne zakwestionowanie przez organy orzekające twierdzeń skarżącej bez wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych narusza również art. 8 kpa, nakazujący prowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie skarżącej do organu orzekającego w procesie stosowania przez ten organ przepisów obowiązującego prawa. Zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego doprowadziło również do naruszenia art. 80 kpa, skoro organy orzekające uznały okoliczność braku naruszenia stosunków wodnych za udowodnioną mimo niepełnego wyjaśnienia stanu fatycznego.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający uwzględni konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w sposób wyżej przedstawiony.