Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 30 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 701/15

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 701/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...].

W dniu 1 lipca 2015 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w dniu 13 lipca 2015 r. uiścił opłatę kancelaryjną od tego wniosku, w dniu 17 sierpnia 2015 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego).

Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący uzasadnił trudną sytuacją materialną. Wyjaśnił, że jest rolnikiem i otrzymuje emeryturę w wysokości 752 zł. brutto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym z dwiema córkami (studentkami), synem który pracuje dorywczo oraz niepracującą synową. K. B. podał, że jest właścicielem "domu mieszkalno-gospodarczego o powierzchni 115 m2), mieszkania o powierzchni 67 m2 oraz nieruchomości rolnej (2,79 ha).

Ponieważ wniosek K. B. o przyznanie prawa pomocy nie zawierał wszystkich informacji niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 24 sierpnia 2015 r., wykonanym w dniu 2 września 2015 r. wezwał stronę do nadesłania:

1. a) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz osoby z którymi prowadzi gospodarstwo domowe, rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne (z ostatnich trzech miesięcy) wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, ewentualnie oświadczeń o nieposiadaniu rachunku (– ów) bankowego (-ych),
2. b) wyjaśnienia, ile wynoszą stałe, miesięczne wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącego (wyżywienie, opłaty za energię elektryczną, wodę, bilety komunikacji miejskiej i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych),
3. c) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącego,
4. d) dokumentów potwierdzających podaną w formularzu PPF wysokość emerytury skarżącego (np. kopii decyzji o przyznaniu emerytury),
5. e) wyjaśnienia ile wynoszą dochody Z. B. z prac dorywczych (średnio w okresie ostatnich sześciu miesięcy) i na czym te prace polegają,
6. f) złożenia zaświadczenia o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego,
7. g) przedstawienia kopii decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy,
8. h) wyjaśnienia czy skarżący osiąga dochody z mieszkania, którego jest współwłaścicielem, a jeżeli nie, to z jakiego powodu,
9. i) aktualnych zaświadczeń z uczelni, na których naukę pobierają córki skarżącego, z informacją o trybie pobierania nauki (studia dzienne, zaoczne itp.),
10. j) oświadczenia dotyczącego źródeł finansowania nauki dzieci (dochody własne córek – np. stypendia lub ewentualnie złożenie oświadczenia, że pozostają na wyłącznym utrzymaniu rodziców),
11. k) dokumentów obrazujących wydatki jakie skarżący poniósł w okresie ostatnich sześciu miesięcy na kształcenie dzieci,
12. l) wyjaśnienia czy E. B. posiada status osoby bezrobotnej a jeżeli tak przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego te okoliczność,
13. m) wyjaśnienia czy członkowie rodziny skarżącego korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji).

W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że:

1. a) posiada gospodarstwo rolne a plony z gospodarstwa przeznaczane służą zaspokojeniu potrzeb żywieniowych jego rodziny,
2. b) za energię elektryczną w grudniu 2014 r. zapłacił 500 zł. (skarżący nie przedstawił dokumentu potwierdzającego uiszczenie tej opłaty),
3. c) syn Z. B. pracuje dorywczo w gospodarstwie (we wniosku PPF wnioskodawca oświadczył, ze syn pracuje dorywczo w warsztacie mechaniki samochodowej), niemniej jednak skarżący nie udzielił informacji o wysokości dochodu uzyskiwanego przez syna,
4. d) córka P. B. studiuje zaocznie i w zamian za pomoc w sprzedaży plonów z gospodarstwa otrzymuje 450-500 zł. miesięcznie,
5. e) synowa E. B. nie posiada statusu osoby bezrobotnej,
6. f) skarżący nie osiąga dochodów z mieszkania.

Do pisma dołączono: kopię decyzji ZUS Oddział w T. z [...] marca 2015 r. o ustaleniu wysokości emerytury skarżącego (880,45 zł.), zaświadczenie [...] potwierdzające, że córka skarżącego Kaja Bogacka jest studentką Wydziału [...], kopię decyzji ARiMR o przyznaniu skarżącego płatności obszarowej za rok 2014 r w kwocie 1 757,98 zł.

W dniu 8 września 2015 r. wpłynęła do Sądu skarga kasacyjna sporządzona w imieniu skarżącego przez r.pr. A. O. Do skargi kasacyjnej zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego r.pr. A. O. do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz występowania przed wszystkimi sądami we wszystkich instancjach.

Stwierdzono, co następuje:

Złożony przez K. B. wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest uzasadniony.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że dwa tygodnie po złożeniu wniosku o udzielenie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu K. B. udzielił radcy prawnemu A. O. pełnomocnictwa "do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej do NSA od wyroku WSA w Warszawie z dnia 1 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 701/15". Z treści pełnomocnictwa wynika, że obejmuje ono również zastępowanie K. B. w postępowaniu sądowym zainicjowaną skargą kasacyjną.

W dacie wniesienia wniosku wnioskodawca nie miał więc pełnomocnika, natomiast miał pełnomocnika w chwili rozpatrywania przez referendarza jego wniosku o ustanowienie prawa pomocy w wyżej określonym zakresie.

W myśl art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.

Z przepisu tego wynika, że nie można udzielić prawa pomocy osobie która korzysta z pomocy pełnomocnika przez siebie ustanowionego z wyjątkiem sytuacji, w której ustanowiono dla niej, w ramach prawa pomocy, pełnomocnika w innej jej sprawie sądowej. Można więc mieć jednocześnie pełnomocnika z wyboru i pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, pod warunkiem jednakże, że nie są to pełnomocnicy działający w tej samej sprawie.

W rozpatrywanym przypadku K. B. ustanowił pełnomocnika w niniejszej sprawie i dlatego w świetle art. 246 § 3 cytowanej ustawy nie ma podstaw do ustanowienia dla niej pełnomocnika w ramach udzielenia prawa pomocy.

Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie podkreślić trzeba, że zgodnie z przepisem art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z treści tego przepisu wynikają dwa wnioski mające wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Po pierwsze, referendarz (Sąd) w przypadku wykazania przez stronę niemożności pokrycia kosztów postępowania jest zobligowany do przyznania stronie prawa pomocy. Przesądza o tym zwrot "przyznanie [...] prawa pomocy następuje". Po drugie jednak, oczekiwany przez stronę efekt nastąpi, o ile "wykaże" ona, że wymagana przez przepis niemożność pokrycia kosztów postępowania w rzeczywistości istnieje.

Biorąc pod uwagę powyższe wywody, referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wprawdzie skarżący wielokrotnie powołuje się na trudną sytuację materialną i finansową to jednak mimo wezwania referendarza sądowego nie przedstawił kompletnych informacji, które by potwierdzały taki stan rzeczy. Wnioskodawca nie przedstawił m.in. wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz osoby z którymi prowadzi gospodarstwo domowe, rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne (z ostatnich trzech miesięcy) wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, ewentualnie oświadczeń o nieposiadaniu rachunku (– ów) bankowego (-ych), nie wykazał wysokości wydatków związanych z utrzymaniem i opłatami za tzw. media (oświadczył jedynie, ze w grudniu 2014 r. opłacił energię elektryczną oraz że nie płaci za wodę), nie wykazał wysokości dochodów syna, nie przedstawił zaświadczenia o bezrobociu córki. Skarżący nie udzielił także wyjaśnień z jakich przyczyn mieszkanie o powierzchni 67 m2 nie przynosi dochodu.

Referendarz podkreśla, że niedopełnienie nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 182/12). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż skarżący nie podjął się w współpracy z Sądem w wyjaśnianiu wszystkich istotnych okoliczności rzutujących na ocenę jej możliwości płatniczych. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.