Uzasadnienie
P. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 3 czerwca 2013 r. skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jako źródło dochodu wskazał wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 4.470 zł brutto miesięcznie. Wedle oświadczenia zawartego w rubryce nr 7 formularza wniosku, do majątku nieruchomego wnioskodawcy zaliczają się: udział w 1/3 we współwłasności domu o powierzchni 110 m2, mieszkanie o powierzchni 60 m2, na które skarżący zaciągnął kredyty w wysokości 140.000 zł, a także nieruchomość rolna o powierzchni 5,5 ha.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. odmówił P. M. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis postanowienia doręczono stronie w dniu 28 czerwca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 31 akt sprawy).
W dniu 4 lipca 2013 r. P. M złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego.
Skarżący stwierdził, że okoliczności uzasadniające wydane rozstrzygnięcie zostały zbadane zbyt pochopnie, a uzasadnienie odmowy przyznania mu prawa pomocy nie sprzyja budowaniu prawidłowych zachowań w społeczeństwie. P. M. podkreślił, że działa w obronie dobra wspólnego, jakim jest środowisko naturalne, w przedmiotowej sprawie podlegające szczególnej ochronie w ramach funkcjonowania obszaru Natura 2000. W ocenie skarżącego, takie działanie dla dobra ogółu, w zupełności zasługuje na przyznanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego.
Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel.
Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Z treści powołanego przepisu wynika, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony.
Przepisy art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wskazują także, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania.
Oceniając, wykazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 3 czerwca 2013 r. stan rodzinny, dochody i stan majątkowy skarżącego, nie można stwierdzić, że jest on osobą zdolną do zaspokojenia jedynie podstawach potrzeb życiowych. Przeciwnie, biorąc pod uwagę wysokość stałego dochodu osiąganego przez wnioskodawcę ze stosunku pracy (4.470 zł brutto miesięcznie), posiadany przez niego majątek nieruchomy, w skład którego wchodzą zarówno mieszkanie o powierzchni 60 m2, jaki i udział we współwłasności domu o powierzchni 110 m2, a także nieruchomość rolna o powierzchni 5,5 ha, należy stwierdzić, że jest on w stanie wygospodarować dodatkowe środki na pokrycie kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2013 r., bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Wpis od skargi na wskazaną decyzję, do którego uiszczenia zobowiązano skarżącego zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 11 kwietnia 2013 r. wynosi 200 zł. Wysokość innych opłat sądowych, ewentualnie należnych w postępowaniu wszczętym skargą P. M., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie, czy wpis od skargi kasacyjnej, jednorazowo nie przekroczy natomiast kwoty 100 zł.
Przy dochodach skarżącego kształtujących się na wskazanym wyżej poziomie oraz uwzględniając, że w skład jego majątku wchodzą dwie nieruchomości o charakterze mieszkaniowym (współwłasność domu i własność mieszkania) oraz nieruchomość rolna o powierzchni 5,5 ha, nie sposób przyjąć, że wygospodarowanie 200 zł na wpis od skargi, czy 100 zł na opłaty sądowe ewentualnie należne w dalszym toku postępowania przed Sądem, może łączyć się dla niego z nadmiernymi trudnościami i doprowadzić do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.
Należy zauważyć, że podany przez skarżącego adres zamieszkania wskazuje na to, że mieszka on w domu (a nie w mieszkaniu). W konsekwencji uznać trzeba, że skredytowanie zakupu lokalu mieszkalnego służyło powiększeniu majątku wnioskodawcy, a nie zaspokojeniu jego koniecznych potrzeb - potrzeb mieszkaniowych. Spłacając kredyt zaciągnięty na to mieszkanie strona ponosi więc koszty związane z powiększeniem należnego do nie majątku nieruchomego, a nie koszty koniecznego utrzymania jednoosobowego gospodarstwa domowego.
Odnosząc się wreszcie do okoliczności powoływanej w sprzeciwie - po raz kolejny zresztą - która w ocenie skarżącego uzasadnić ma za uwzględnienie jego wniosku, należy podkreślić, że z treści powołanego wyżej art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że jedyne kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił możliwość przyznania prawa pomocy, ma charakter materialny - brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dlatego przekonanie skarżącego o tym, że w niniejszej sprawie działa w obronie dobra wspólnego, jakim jest środowisko naturalne, nie ma żadnego znaczenia dla oceny zasadności przedmiotowego wniosku
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.