Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie wydane przez Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2006 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania o wymeldowanie Pani K. B. i jej małoletniego syna B. z pobytu stałego w R. ul. [...].
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 97§1 pkt 4 kpa a w uzasadnieniu podał następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Organ I instancji prowadzi postępowanie w sprawie wymeldowania Pani K. B. i jej syna B. z pobytu stałego w R. przy ul. [...]. W trakcie tego postępowania K. B. udokumentowała, że złożyła w Sądzie Rejonowym w R. Wydział I Cywilny wniosek o przywrócenie praw do posiadania lokalu – sprawa zawisła pod sygnaturą [...].
Art. 97 §1 pkt 4 kpa stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W ocenie Wojewody skoro strona skorzystała ze środka prawnego zmierzającego do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu a spowodowane jej staraniem postępowanie toczy się przed sądem powszechnym o przywrócenie naruszonego posiadania to rozstrzygnięcie przez sąd takiego powództwa jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97§1 pkt 4 kpa dla toczącego się postępowania administracyjnego gdyż jego wynik dotyczyć będzie istotnej okoliczności dla sprawy administracyjnej a mianowicie czy nastąpiło dobrowolne opuszczenie lokalu przez stronę. Bowiem jak wynika z treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jedyną przesłanka do wymeldowania decyzją administracyjną jest dobrowolne opuszczenie lokalu bez wymeldowania się osoby z pobytu stałego.
W sytuacji gdy przed sądem powszechnym zawisło i nie zostało zakończone postępowanie o przywrócenie posiadania rzeczą organów administracji jest powstrzymanie się z rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie i zawieszenie postępowania na podstawie art. 97§1 pkt 4 kpa.
T. K. złożył skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania pozostaje bez związku ze sprawą o wymeldowanie albowiem K. B. wyprowadziła się z lokalu wiele lat temu.
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Uczestniczka postępowania H. K. przyłączyła się do skargi.
Uczestniczka postępowania K. B. wniosła o oddalenie skargi podnosząc, że nie wyprowadziła się dobrowolnie z lokalu, z którego ma być wymeldowana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z treścią art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednocześnie art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 1270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji choć nie tylko z przyczyn w niej wskazanych.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego – art. 97§1 pkt 4 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta R. zawieszające postępowanie w sprawie o wymeldowanie, w którym organ przyjął, że rozstrzygnięcie sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania stanowi zagadnienie wstępne, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie decyzji o wymeldowaniu.
A zatem kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje czy sprawa o przywrócenie posiadania stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 kpa.
Pojęcie zagadnienia wstępnego nie zostało w żadnym miejscu przez ustawodawcę zdefiniowane, stąd też kwestia ta była wielokrotnie przedmiotem rozważań zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie. W konsekwencji w kwestii tej reprezentowane są obecnie 2 przeciwstawne stanowiska. Zgodnie z jednym z nich rozstrzygnięcie sprawy przed sądem powszechnym o przywrócenie naruszonego posiadania jest niewątpliwie zagadnieniem wstępnym w sprawie o wymeldowanie (tak m.in. NSA w wyroku z dniem 8.11.2001 r. VSA 794\01 lex 84481), zaś według innego stanowiska żaden przepis nie uzależnia wydania decyzji w sprawie o wymeldowanie od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym (tak NSA w wyroku z dnia 19.04.2002 r. VSA 2353\01 lex 83814).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy tocząca się sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o wymeldowanie w rozumieniu art. 97§1 pkt 4 kpa.
Przez pojecie to – w ocenie Sądu – należy rozumieć taką sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego jest uzależnione od wcześniejszego rozstrzygnięcia innej sprawy a zatem są to tego rodzaju sytuacje gdy organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie nie jest władny (ze względu na konieczność przestrzegania przepisów o właściwości) do rozstrzygnięcia pewnych kwestii niezbędnych do wydania decyzji. W sprawach o przywrócenie naruszonego posiadania sąd bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia. Uwzględnienie zatem powództwa K. B. powinno być konsekwencją uprzedniego ustalenia przez Sąd, że powódka posiadała lokal oraz, że posiadanie to zostało naruszone poprzez na przykład wymianę zamków i nie udostępnienie lokalu. Sam natomiast ewentualny pozytywny wynik sprawy – nakazanie pozwanemu przywrócenie posiadania K. B. - dla oceny czy zaistniały przesłanki do wymeldowania pozostaje – w okolicznościach niniejszej sprawy bez znaczenia.
Oznacza to, że faktycznie wydanie decyzji nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia w sprawie o przywrócenie posiadania a co najwyżej od poczynionych przez sąd w tej sprawie ustaleń faktycznych, co do tego, czy K. B. posiadała lokal (albowiem- jak wynika z akt postępowania administracyjnego kwestia wymiany zamka nie była kwestionowana przez T. K.). Wydanie decyzji o wymeldowaniu uzależnione jest zatem od ustalenia określonego elementu stanu faktycznego to natomiast nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97§1pkt 4 kpa.
Wyjaśnienie czy uczestniczka postępowania K. B. mieszkała w tym lokalu czy też się wyprowadziła przed zmianą zamków może (a nawet powinno) być przedmiotem samodzielnych ustaleń organu administracji prowadzącego postępowanie o wymeldowanie.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygnięcie sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o wymeldowanie. W konsekwencji zatem organy administracji obu instancji rozstrzygnęły z naruszeniem przepisu art. 97§1 pkt 4 kpa.
Z tych wglądów – na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c i 135 ustawy –z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.