Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie uznania, że wchodzący w skład zespołu pałacowo-parkowego w K. pałac wraz z budynkami i urządzeniami budowlanymi przynależnymi do niego oraz gruntem niezbędnym do korzystania z nich, nie podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż powyższa sprawa była już przedmiotem postępowania administracyjnego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2001 r. orzekł, iż zespół pałacowo-parkowy w K., stanowiący część dóbr O., oznaczony w ewidencji gruntów obrębu M. gm. S. numerami działek: [...] o łącznej powierzchni 136,62 ha podlegał działaniu przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13). Po rozpoznaniu odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy w/w decyzję Wojewody [...]. Złożoną na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił z przyczyn formalnych postanowieniem z dnia 21 września 2001 r. (sygn. akt. IV SA 2709/01), zaś postanowieniem z dnia 7 marca 2002r. (sygn. akt. IV SA 4321/01) oddalił wniosek J. Z. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego.
W świetle powyższych okoliczności Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w myśl art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, iż nie wystąpienie któregoś elementu materialnego stosunku prawnego powoduje niemożność wydania decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Podkreślił, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę, które ma powagę rzeczy osądzonej, funkcjonuje w obrocie prawnym, to kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Organ podkreślił, że przepis art. 16 § 1 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Wydanie decyzji ostatecznej oznacza nie tylko brak możliwości wniesienia od niej odwołania, ale przede wszystkim ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej.
Gwarancję zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej określonej w/w przepisie zapewnia przepis art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. Naruszenie tej reguły poprzez ponowne rozpoznanie sprawy i jej rozstrzygnięcie pociąga za sobą sankcję nieważności, przy czym chodzi o wydanie kolejno po sobie decyzji załatwiających sprawę co do istoty. Jeżeli zaś zostanie wydana decyzja o umorzeniu postępowania wszczętego w sprawie już załatwionej decyzją ostateczną, to brak będzie podstaw do stwierdzenia jej nieważności ponieważ kończy ona w danej instancji postępowanie bezprzedmiotowe zgodnie z art. 105 k.p.a.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010r. złożył M. Z. działający także w imieniu A. R., E. D., M. P. i G. B. W skardze podniesiono, że w sprawie niniejszej nie można mówić o powadze rzeczy osądzonej. Zdaniem strony skarżącej inny jest przedmiot sprawy, jak również wątpliwości istnieją w kwestii tożsamości podmiotowej. Różnice w tym zakresie wynikają z porównania treści wniosków kierowanych do Wojewody [...]. We wniosku z 2000r. oznaczenia działek, ich łączna powierzchnia nie odpowiada obecnemu stanowi faktycznemu, jak również uległ zmianie stan prawny, bowiem część nieruchomości została trwale rozdysponowana. Argumentując brak tożsamości podmiotowej skarżący wskazali, iż okoliczność, że z wnioskiem wystąpili spadkobiercy wnioskodawcy nie może w sposób kategoryczny przesądzać o tym, że jest to ten sam wnioskodawca.
W ocenie skarżących brak jest przesłanek by stwierdzić, że wniosek, który złożyli jako spadkobiercy J. Z., ostatniego właściciela m.in. Zespołu Pałacowo-Parkowego w K., nie może być rozpoznany merytorycznie.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrywana sprawa dotyczy wniosku M. Z. z dnia [...] maja 2009r., który działając w imieniu własnym, jak również swoich sióstr: E. D., M. P., G. B. i A. R.-spadkobierców J. Z., wystąpił do Wojewody [...] o uznanie, że wchodzący w skład zespołu pałacowo-parkowego w K. pałac wraz z budynkami i urządzeniami budowlanymi przynależnymi do niego oraz gruntem niezbędnym do korzystania z nich, nie podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i dokonanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Analiza przedstawionych Sądowi akt administracyjnych potwierdza prawidłowość ustaleń dokonanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Bezspornym jest, iż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2001 r., w wyniku rozpoznania wniosku J. Z. z dnia [...] września 2000r. o zwrot części zespołu pałacowo-parkowego w K. orzekł, że zespół pałacowo-parkowy w K. stanowiący część dóbr O., oznaczony w ewidencji gruntów obrębu M. Gm. S. numerami działek [...] o łącznej powierzchni 136,62 ha podlega działaniu przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (dz. U. Nr 3, poz. 13 z 1945r). Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. wydaną w postępowaniu odwoławczym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy w/w decyzję Wojewody [...]. Skarga na powyższą decyzję została postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2002r. wydanym w sprawie sygn. akt IV SA 2259/00 odrzucona z przyczyn formalnych.
Żądanie w takiej sytuacji wydania przez ten sam organ następnej decyzji, w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] lipca 2001 r., która pozostaje w biegu prawnym, należy uznać za całkowicie bezpodstawne i niedopuszczalne, ponieważ wydana w tych okolicznościach decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Słusznie zatem organ nadzorczy wskazał, że dopóki istnieje w obrocie prawnym decyzja, którą stwierdzono to ponowne rozstrzygnięcie sprawy spełniałoby przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności wydanej decyzji jako dotkniętej kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. Powołany 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi gwarancję powagi rzeczy osądzonej, zgodnie z którą w tej samej sprawie nie mogą występować w obrocie prawnym równocześnie dwie decyzje administracyjne. Zasadnym jest zauważyć, iż zarówno w literaturze przedmiotu, jak również w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ponowne rozstrzygnięcie przez organ tej samej sprawy załatwionej wcześniejszą decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009r, II OSK 783/08).
Odnosząc się do zarzutu skargi braku tożsamości podmiotowo-przedmiotowej sprawy, należy uznać, iż taka tożsamość zachodzi w niniejszej sprawie.
Tożsamość przedmiotowa sprawy wynika bowiem z faktu, iż zarówno we wniosku J. Z. z dnia [...] września 2000r. jak i we wniosku jego następców prawnych z dnia [...] maja 2009r. domagano się stwierdzenia, że pałac w K. nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. Pierwszy z tych wniosków został rozstrzygnięty decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2001 r., który orzekł, że zespół pałacowo- parkowy w K. o łącznej pow. 136,62 ha podlega działaniu przepisu art. 2 ust. lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r., następnie utrzymaną w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2001 r. Z uwagi na odrzucenie skargi od tej decyzji postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2001 r. powyższa decyzja stała się prawomocna w rozumieniu art. 363 § 1 kpc.
Natomiast drugi wniosek z dnia [...] maja 2009r, który wprawdzie ograniczył zakres przedmiotowy żądania uznania niepodpadania pod działanie art. 2 ust. lit. e w/w dekretu tylko do pałacu wraz z budynkami i urządzeniami przynależnymi do niego oraz gruntem niezbędnym do korzystania z nich (wcześniejszy wniosek dotyczył całego zespołu pałacowo-parkowego), został rozpoznany przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. umarzającą postępowanie zainicjowane tym wnioskiem, z uwagi na istniejące już ostateczne rozstrzygnięcie w tej materii i spowodowanie w przypadku merytorycznego, ponownego rozpoznania sprawy naruszenia zasady " res iudicata", która obarczałaby taką merytoryczną decyzję wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zaznaczyć należy, iż wskazane powyżej różnice w wymienionych wnioskach dotyczące określenia składników byłego majątku J. Z., które nie podpadały pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie mają wpływu na ocenę tożsamości przedmiotowej sprawy, bowiem obydwa wnioski odnosiły się do pałacu w K. Nie budzi również wątpliwości, iż w niniejszej sprawie istnieje także tożsamość podmiotowa.
Pierwszy wniosek z dnia [...] września 2000r. został złożony przez ojca skarżących – J. Z., zaś następny z dnia [...] maja 2009r. przez jego spadkobierców. Tożsamość podmiotowa sprawy zostaje zachowana bez względu na ewentualne zmiany (następstwo prawne) stron postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 21 styczna 2010 r. sygn. akt I OSK 1250/09, Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych).
Z uwagi na to, że skarżący wnioskiem z dnia [...] maja 2009r. domagali się załatwienia sprawy tożsamej przedmiotowo i podmiotowo ze sprawą rozstrzygniętą ostateczną decyzją administracyjną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2001 r., organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że należy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte tym wnioskiem.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.