Uzasadnienie
IV SA/WA 769/06
Zaskarżoną decyzją Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. mocą której zmniejszono A. W. indywidualną ilość referencyjną dostaw o 4882 kg.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II-ej instancji wskazał że w/w na dzień 1 kwietnia 2004 r. posiadała indywidualną ilość referencyjną w wysokości 14137 kg, jednakże w roku kwotowym 2004/2005 sprzedała do podmiotu skupującego mleko w ilości 9255 kg co oznacza że wykorzystała 65% posiadanej indywidualnej ilości referencyjnej.
W tej sytuacji tzn. w przypadku wprowadzenia przez producenta do obrotu mleka i przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70% przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji zobligowany był do zmniejszenia w drodze decyzji indywidualnej ilości referencyjnej o jej niewykorzystaną część. Stanowi o tym przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr. 93 poz. 897 ze zm.).
Jednocześnie przepis art. 15 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr. 1788/2003 wylicza sytuacje kiedy zmniejszenie nie nastąpi. Są to mianowicie przypadki siły wyższej oraz należycie uzasadnione przypadki mające tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego.
Przykładowe przypadki siły wyższej zostały wyliczone w art. 40 Rozporządzenia Rady nr. 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników.
Są to m.in.: śmierć rolnika, jego długookresowa niezdolność do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku oraz epidemia dotykająca część lub całość żywego inwentarza gospodarza.
Organ podkreślił, że siłą wyższą jest więc zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia i niemożliwe do zapobieżenia. Poza tym wystąpienie siły wyższej powinno być stwierdzone przez uprawniony organ i szczegółowo udokumentowane. Zdaniem organu okoliczności przedstawione przez skarżącą (pożar budynku mieszkalnego w gospodarstwie) nie mogą być uznane za wypadek siły wyższej lub należycie uzasadniony przypadek mający tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego. Pożar ten miał bowiem miejsce w roku 2002, a poza tym brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy faktem sprzedaży krowy w 2004 r. a pożarem o którym wyżej mowa.
Niezależnie od powyższego organ podkreślił iż skarżąca podjęła indywidualną i niewymuszoną okolicznościami decyzję o zakupie nowych mebli do remontowanego mieszkania przez co ograniczyła sprzedaż mleka w gospodarstwie.
Skargę na decyzję organu II-ej instancji wniosła A. W. zarzucając jej naruszenie art. 15 i 40 Rozporządzenia Rady nr. 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. przez nie przyjęcie sytuacji losowej skarżącej za wypadek mający tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego, oraz art. 35 § 3 kpa przez przekroczenie terminu na rozpatrzenie odwołania skarżącej. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreślono że skarżąca jest kobietą samotną której panujące w kraju realia nie pozwoliły na usunięcie skutków pożaru w krótkim czasie. Pożar domu istotnie miał miejsce w roku 2002, lecz dopiero w roku 2004 udało się dokończyć jego remont m.in. dzięki sprzedaży jednej krowy. Za pieniądze z jej sprzedaży skarżąca nabyła także lodówkę i ubrania. To wszystko pozwala jej na normalną egzystencję.
Jeśli chodzi o remont domu przeprowadzony po pożarze to obejmował on wymianę nadpalonych okien, wykładzin podłogowych, malowanie, oraz wymianę instalacji elektrycznej.
Skarżącą wskazała również na przewlekłość postępowania do jakiej dopuściły organy. Na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego czekała bowiem od 9 września 2005 r. do 3 marca 2006 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd zważył, co następuje
Wniesienie skargi pociąga za sobą konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu I-ej instancji.
Rozstrzygnięcia organów obu instancji opierają się na wskazaniach zawartych w przepisie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr. 93/2004 poz. 897)
Przepis ten stanowi, że w przypadku wprowadzenia przez producenta do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70% przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji zmniejsza w drodze decyzji indywidualną ilość referencyjną o jej niewykorzystaną część.
Przepis ten nie może być jednak stosowany w oderwaniu od realiów z jakimi mamy do czynienia w poszczególnych sprawach. Nie może być również poddawany li tylko wykładni literalnej która nie uwzględnia przepisów obowiązującego prawa mających z nim ścisły związek i które w określonych stanach faktycznych pozwalają, a wręcz nawet obligują do odstąpienia od rygorów w nim zawartych.
Przepisami takimi są w szczególności art. 15 Rozporządzenia Rady nr. 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, oraz zmieniającego inne rozporządzenia (Dz. U. L 270, 21/10/2003)
Pierwszy z nich stanowi m.in., że o ile producenci nie wprowadzają do obrotu ilości równej przynajmniej 70% ich indywidualnej ilości referencyjnej podczas co najmniej jednego dwunastomiesięcznego okresu, to Państwa Członkowskie mogą zdecydować czy i na jakich warunkach całość lub część niewykorzystanej ilości referencyjnej wraca do rezerwy krajowej (art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Rady nr. 1788/2003).
Jednakże powyższe uregulowanie nie ma zastosowania w przypadkach siły wyższej i w należycie uzasadnionych i uznanych przez właściwy organ przypadkach tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną danych producentów (art. 15 ust. 3 w/w rozporządzenia)
Drugi z przywołanych wyżej przepisów (art. 40 Rozporządzenia Rady Nr. 1782/2003) wskazuje przykładowe przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, których zaistnienie wyklucza możliwość zastosowania restrykcji wynikających z wprowadzenia przez producenta do obrotu w roku kwotowym mleka, lub przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70% przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej.
Przypadki o których wyżej mowa to:
- ✓ śmierć rolnika,
- ✓ długookresowa niezdolność rolnika do pracy,
- ✓ poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa,
- ✓ zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku,
- ✓ epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza.
Jak już wcześniej podkreślono powyższe przypadki nie mają charakteru wyczerpującego, co oznacza iż także inne sytuacje których doświadczył producent (rolnik) mogą być, a niekiedy wręcz muszą być uznane za przypadki siły wyższej, lub nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu art. 40 w/w rozporządzenia.
Zdaniem Sądu za taki przypadek należało uznać pożar budynku mieszkalnego producenta, a więc sytuację z jaką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Zniszczenie takiego budynku a następnie jego długotrwały kosztowny remont należy bowiem traktować na równi ze zniszczeniem budynków inwentarskich gospodarstwa o którym traktuje art. 40 ust. 4 pkt. d w/w rozporządzenia. Trudno sobie przecież wyobrazić sytuację w której rolnik może prowadzić własne gospodarstwo jeśli nie ma gdzie mieszkać. Bez normalnie funkcjonującego domu nie jest bowiem możliwa nie tylko jakakolwiek działalność (także rolnicza), ale i normalna egzystencja. Trzeba poza tym mieć na uwadze to, że skarżąca prowadziła gospodarstwo rolne sama. Usytuowanie tego gospodarstwa (w odległości 2 km od najbliższego sklepu), szok oraz stres wywołane pożarem były w ocenie sądu dodatkowymi okolicznościami przemawiającymi za koniecznością uznania iż w sprawie zaistniały okoliczności o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady nr. 1782/2003. Trudno czynić zarzut skarżącej – tak jak uczynił to organ II-ej instancji – że za pieniądze uzyskane ze sprzedanej krowy zakupiła meble i wyremontowała mieszkanie.
Sprzedaż tej krowy okazała się bowiem koniecznością, a środki uzyskane ze sprzedaży pozwoliły nie tylko na odnowienie spalonego mieszkania, ale i na utrzymanie hodowli posiadanego inwentarza. Twierdzenie organu że pozbycie się jednej krowy było decyzją niewymuszoną okolicznościami, która doprowadziła do ograniczenia sprzedaży mleka jest niezrozumiałe, wszak pieniądze uzyskane z jej sprzedaży zostały przeznaczone na ratowanie tego co w gospodarstwie pozostało, nie zaś na wydatki które można określić mianem zbytkownych, a więc nie niezbędnych.
Zdaniem Sadu nie ma znaczenia to że pożar w gospodarstwie skarżącej miał miejsce w 2002 r., a sprzedaż krowy w 2004. Remont domu polegający na wymianie instalacji elektrycznej stolarki okiennej, wykładzin podłogowych, oraz na malowaniu był bowiem nie tylko kapitałochłonny, ale i rozciągnięty w czasie, wszak skarżąca nie dysponowała takimi środkami finansowymi które pozwoliłyby na jego dokonanie niezwłoczne.
To że na pewnym etapie brakowało jej pieniędzy na dokończenie remontu oraz zakup mebli i sprzętów które uległy spaleniu jest oczywiste i nie może być traktowane jako swoista okoliczność obciążająca skarżącą.
Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, oraz art. 152 ppsa.