Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia2010 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009 r., którym zwrócono wniosek F. K. w przedmiocie zwrotu przejętego na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,1365 ha, położonego w K., powiat C., stanowiącego byłą współwłasność D. i J. H., został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister wskazał, iż zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Termin do wniesienia zażalenia, zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. wynosi siedem dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Do zażaleń, stosownie do art. 144 k.p.a., w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 11 mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił, że postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja2009 r. zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 19 maja 2009 r. Zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 26 maja 2009 r. Termin ten nie został zachowany, gdyż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w placówce pocztowej w dniu 3 września 2009 r.
W tej sytuacji Minister uznał, iż zaistniały podstawy do stwierdzenia w trybie art. 134 k.p.a. uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia2010 r. wniosła F. K..
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie organ naruszył przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2010 r. zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a. z uwagi na przekroczenie przez stronę terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia bada przede wszystkim, czy w sprawie rzeczywiście doszło do przekroczenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Należy jednak zauważyć, iż wbrew stanowisku organu, w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009 r. zawarty jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. W ocenie Sądu, słowa tego wniosku "Moje spóźnienie w odpowiedzi na postanowienie z [...] maja 2009 r. motywuję moją długą chorobą a dalej uciążliwą rehabilitacją poza domem (czyli poza podanym adresem w P.)", usprawiedliwiające uchybienie terminu do jego złożenia, należy potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca działa w sprawie sama, bez profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji rolą organu było także zbadanie intencji skarżącej w zamieszczeniu we wniosku tego rodzaju słów. Nie może budzić wątpliwości, że są one usprawiedliwieniem złożenia wniosku z uchybieniem terminu, ale jednocześnie wynika z nich, że skarżąca nie chce ponieść ujemnych konsekwencji tego uchybienia. Taka interpretacja tych słów wskazuje, że należy je potraktować jako nieudolnie sformułowany wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z powodu niezgodnych z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego działań organu administracji publicznej, strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wyposażyły organy administracji publicznej w instrumenty prawne, mające na celu ochronę interesu strony przed niezawinionymi przez nią ujemnymi skutkami procesowymi. Instrumentem takim jest nałożony w art. 9 k.p.a. na organ obowiązek udzielania pomocy prawnej. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Skarżąca jako strona postępowania w pełni może korzystać z uprawnień wynikających z art. 9 k..pa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wobec treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wypełniając obowiązek udzielania pomocy prawnej, powinno było poinformować skarżącą o zaistniałej niekorzystnej dla niej sytuacji procesowej. Jednocześnie, mając wątpliwości, powinien był zwrócić się do skarżącej o wypowiedzenie się, czy w tej sytuacji jej słowa zawarte we wniosku
"Moje spóźnienie w odpowiedzi na postanowienie z [...] maja 2009 r. motywuję moją długą chorobą...", mają być traktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2001 r. ISA 2447/00 Lex nr 54741 stanął na stanowisku, że organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
W ocenie Sądu należy uznać, iż skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności podając, że w związku z chorobą i rehabilitacja przebywała poza domem.
W tego rodzaju sytuacji Sąd nie dokonuje oceny, czy doszło do przekroczenia terminu do wniesienia odwołania.
Zgodnie bowiem z utrwalonym w orzecznictwie poglądem - w sytuacji, gdy strona składa wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy również wniosek o przywrócenie terminu, organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, a dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku strony może wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2007 r., IV SA/Wa 2405/06, lex nr 316765 oraz z dnia 26 lutego 2007 r., VII SA/Wa 2178/06, lex nr 308125).
W niniejszej sprawie należało zatem odrębnie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, a dopiero w dalszej kolejności rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy i - w razie ewentualnej odmowy przywrócenia terminu - wydać postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności rozpozna wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponieważ wniosek ten zawiera braki, gdyż nie wszystkie okoliczności wymienione w art. 58 § 1 i 2 kpa zostały w nim sprecyzowane, stosownie do art. 64 § 2 kpa należy wezwać wnoszącą go do usunięcia braków w terminie 7 dni.
W tym stanie rzeczy należało stwierdzić naruszenie przez organ art. 134 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 58 k.p.a., które polegało na jego niezastosowaniu.
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.