Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa, Leśnictwa, i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1988 r., którą stwierdzono nieważność: aktu własności ziemi z dnia [...]01.1977 r. wydanego dla Z. C., na nieruchomość o pow. 0,25 ha, położoną w S., aktu własności ziemi z dnia [...]01.1977 r., wydanego K. W. na nieruchomość o pow. 0,50 ha, położoną w S., decyzji b. Wojewódzkiej Komisji do spraw Uwłaszczenia w S. z dnia [...]12.1976 r. wydanej Z. C. oraz K. W., decyzji b. Wojewódzkiej Komisji do spraw Uwłaszczenia w S. z dnia [...]10.1976 r. wydanej Z. C. oraz K. W., aktu własności ziemi z dnia [...]06.1976 r. wydanego Z. C. oraz aktu własności ziemi z dnia [...]06.1976 r. wydanego K. W. W wyniku stwierdzenia nieważności powołanych rozstrzygnięć, w decyzji z dnia [...] sierpnia 1988 r. orzeczono także o przekazaniu sprawy uregulowania własności przedmiotowej nieruchomości do Sądu Rejonowego w S. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...]kwietnia 2005 r. wskazano na umorzenie postępowania w sprawie, z uwagi na art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 108, poz. 2108 ze zm.), który wyklucza prowadzenie m.in. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250, ze zm), jak w niniejszej sprawie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005 r. wniosła Z. C., w której miejsce wstąpili następnie J. C., A. K. i S. C., jako spadkobiercy skarżącej. W skardze zarzucono min. błędne ustalenia faktyczne, nieuwzględnienie archiwalnych dokumentów oraz naruszenie utrwalonego - zdaniem skarżącej - stanu prawnego nieruchomości o pow. 0,50 ha, położonej w S., stanowiącej własność skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej odrzucenie, powołując się na uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego i prawa procesowego, mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.), do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz.
91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w powyższych sprawach, podlega umorzeniu.
Decyzja Ministra Rolnictwa, Leśnictwa, i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1988 r., o której stwierdzenie nieważności wystąpiła Z. C., wydana została na podstawie art. 138 §1 i art. 156 kpa, a jej przedmiotem było stwierdzenie nieważności m.in. aktów własności ziemi z dnia [...] stycznia 1977 r. i z dnia [...] czerwca 1976 r.
Umarzając postępowanie z wniosku Z. C., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dostrzegł, że decyzja Ministra Rolnictwa, Leśnictwa, i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1988 r., nie została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, dlatego - wbrew uzasadnieniu zawartemu w zaskarżonej decyzji - do decyzji z dnia [...] sierpnia 1988 r. nie ma zastosowania art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Powołany przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych stanowi wyjątek od zasady wyrażonej m.in. w art. 156 i nast. kpa, że w przypadku, gdy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z ustawowo wyliczonych wad nieważności, właściwy organ nadzoru zobowiązany jest do potwierdzenia tego faktu w drodze decyzji o stwierdzeniu nieważności ocenianej decyzji. Jako wyjątek od ustawowej zasady eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami nieważności, omawiany art. 63 ust. 2 i 3 nie może być rozumiany jako przepis wyłączający ocenę legalności także tych decyzji, którymi dokonano oceny legalności decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Przyjmowana w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego niewzruszalność aktów własności ziemi -wydanych w przeszłości w formie decyzji administracyjnych - skutkiem omawianego art. 63 ust. 2 i 3, polega na zakazie wzruszania tych aktów, w drodze nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. Nie dotyczy jednak decyzji wydanych w nadzwyczajnych postępowaniach administracyjnych wobec aktów własności ziemi, przed dniem wejścia w życie powołanego art. 63, tj. przed dniem 1 stycznia 1992 r.
Przedmiotem wniosku Z. C. nie było żądanie stwierdzenia nieważności aktów własności ziemi, lecz stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa, Leśnictwa, i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1988 r., którą wyeliminowano z obrotu prawnego akty własności ziemi wydane w latach siedemdziesiątych.
Umorzenie postępowania z tego wniosku, zaskarżoną decyzją z dnia [...]kwietnia 2005 r., narusza zatem art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, jako przepis prawa materialnego w rozpatrywanej sprawie, skoro nie znajduje w nim podstawy do takiego rozstrzygnięcia. Umorzenie to narusza również art. 105 §1 kpa, jako przepis prawa procesowego, ponieważ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie miał podstaw do odmowy merytorycznego rozpatrzenia sprawy, powołując się na bezprzedmiotowość wniosku złożonego przez Z. C. Umarzając postępowanie, organ nadzoru pozbawił stronę prawa do żądania oceny legalności decyzji nieobjętej zakresem normatywnym art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ orzekający ustali w pierwszej kolejności krąg osób będących stronami postępowania, mając na względzie, że decyzja Ministra Rolnictwa, Leśnictwa, i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1988 r., skierowana została nie tylko do Z. C., lecz również do A. W. Następnie organ ustali, czy spadkobiercy Z. C. podtrzymują złożony przez nią wniosek, i stosownie do poczynionych ustaleń wyda rozstrzygnięcie, mając na uwadze, że art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, znajduje zastosowanie wobec decyzji, które były przedmiotem oceny zawartej w decyzji Ministra Rolnictwa, Leśnictwa, i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1988 r.