Uzasadnienie
Zaskarżonym do Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...].08.2004 r. Minister Kultury utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].06.2004 r., odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla obiektu usługowego, zawierającego basen, siłownię, saunę, pomieszczenia do odnowy biologicznej i rehabilitacji, wraz z urządzeniami budowlanymi, na terenie działki nr [...] w S. gm. C. Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, że na przedmiotowym obszarze, przeznaczonym pod zainwestowanie znajduje się zabytkowy zespół dworsko-parkowy, który z uwagi na swe historyczne wartości przestrzenno-architektoniczne w 1981 r. wpisany został do rejestru zabytków pod nr [...].
W ocenie Konserwatora Zabytków projektowana inwestycja o powierzchni zabudowy 2800 m2 i kubaturze 16000 m3, zlokalizowana na terenie zabytkowego parku, będzie stanowiła konkurencję dla bryły budynku dworu. W granicach zabytkowego parku zlokalizowane były dwa dodatkowe, niewielkie budynki, z których jeden będzie odbudowany. Budowa zamierzonego, dodatkowego budynku o tak dużej kubaturze negatywnie wpłynie na zachowane historyczne wartości przestrzenne i architektoniczne tego obszaru.
W zażaleniu S. K. zaznaczył, iż jest świadom, że wpis obiektu do rejestru zabytków nakłada na jego właściciela szereg obowiązków, jednakże nie wynika stąd zakaz zabudowy na obszarze wpisanym do tego rejestru.
Stwierdził także, iż na przedmiotowym obszarze nie obowiązuje żaden plan zagospodarowania przestrzennego, z tego względu wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla tej inwestycji powinien być zarazem traktowany jako wniosek o ustalenie zaleceń określających sposób korzystania z zabytku oraz zakresu dopuszczalnych zmian, które mogą być wprowadzone w tym zabytku, w oparciu o art. 27 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568). Zaznaczył także, iż postanowienie organu I instancji drastycznie ogranicza go w sposobie wykonywania własności i stanowi naruszenie konstytucyjnie zagwarantowanej ochrony własności.
Minister Kultury utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie stwierdził, że ustalenia poczynione przez Konserwatora Zabytków są prawidłowe i podkreślił, iż konstytucyjnie chronione prawo własności podlega ograniczeniom w drodze ustaw, w zakresie w jakim nie ogranicza to istoty tego prawa. Jedną z takich ustaw jest ustawa z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nakładająca na właściciela zabytku szereg obowiązków i ograniczeń, które mają zapewnić trwałe zachowanie wartości tego zabytku. Jednocześnie wyjaśnił, że strona nie zwróciła się do Konserwatora Zabytków z wnioskiem o wskazanie zaleceń konserwatorskich w trybie art. 27 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
W skardze inwestor podkreślił, iż na przełomie 1990 r. wydano już zgodę na budowę podobnego obiektu w tym samym miejscu dla innego inwestora oraz przytoczył argumenty zbieżne z podniesionymi w zażaleniu. Zaznaczył ponadto, iż w opracowanym planie rentowności prowadzonej przez niego działalności wręcz niezbędna jest realizacja zamierzonej zabudowy.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu i wskazał na treść art. 4 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który na organy administracji publicznej, w tym konserwatorskie nakłada obowiązek podejmowania działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytku udaremniania niszczenia oraz niewłaściwego korzystania z zabytku. Zdaniem Ministra wprowadzenie obiektu o tak dużej kubaturze w historycznie zakomponowaną przestrzeń przedmiotowego zespołu dworsko-parkowego, w miejsce w którym nigdy zabudowa nie występowała spowoduje naruszenie chronionej kompozycji zespołu, bezpowrotnie deprecjonując charakter całego założenia zabytkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem postanowienia organów obu instancji odpowiadają prawu.
Należy stwierdzić, że konieczne było uzyskanie owego uzgodnienia organów konserwatorskich decyzji o warunkach zabudowy dla tego zamierzenia inwestycyjnego na przedmiotowym terenie, z uwagi na zapis art. 53 ust. 4 pkt. 2 w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm.). Zamierzenie to zgodnie z wnioskiem inwestora polega na budowie obiektu usługowego, zawierającego basen, siłownię, saunę, pomieszczenia do odnowy biologicznej i rehabilitacji, wraz z urządzeniami budowlanymi, na terenie działki nr [...] w S. gm. C. Natomiast na obszarze przeznaczonym pod to zainwestowanie znajduje się zabytkowy zespół dworsko-parkowy, który z uwagi na swe historyczne wartości przestrzenno-architektoniczne w 1981 r. wpisany został do rejestru zabytków. W decyzji o wpisaniu założenia dworsko-parkowego w S. do rejestru zabytków zaznaczono, iż dwór otoczony lesistym parkiem jest cennym przykładem architektury II poł. XIX w. A na wkładce do karty ewidencyjnej tego zabytku widnieje zapis, że najpilniejsze postulaty konserwatorskie to konieczność zachowania kompozycji całości.
Wymaga podkreślenia, że postanowienie uzgadniające konserwatora zabytków ma charakter uznania administracyjnego, co oznacza, że w oparciu o obowiązujące przepisy prawa oraz ustalenia dokonane przez organ odnośnie oceny wpływu zamierzonej inwestycji na walory i zachowanie zabytku, dokonuje się uzgodnienia przedłożonego projekt decyzji o warunkach zabudowy lub też się go odmawia.
W rozpatrywanej sprawie zarówno [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, jak i Minister Kultury utrzymujący w mocy jego postanowienie odmowne stwierdzili, że zamierzona inwestycja na wskazanym obszarze nie powinna zostać zrealizowana, z uwagi na konieczność zachowania historycznych wartości przestrzennych i architektonicznych tego obszaru. W ich ocenie nie pozwoli na to olbrzymia kubatura projektowanego budynku 16000 m3, usytuowanego na terenie zabytkowego parku. Budynek ten będzie stanowił konkurencję dla bryły budynku dworu, który jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ma kubaturę ok. 7300 m3. Z pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. skierowanego do Ministra Kultury wynika, że inwestor w miejscu dawnej owczarni buduje aktualnie oficynę mającą pełnić funkcje hotelowe, o kubaturze 7300 m3. Zatem wzniesienie dodatkowo projektowanego, olbrzymiego budynku nie może zostać zaakceptowane przez organy konserwatorskie.
W ocenie Sądu organy obu instancji działały w ramach uznania administracyjnego, przy czym ich rozstrzygnięcia nie noszą cech dowolności. W postanowieniach wyczerpująco wykazano dlaczego nie zaakceptowano zamierzonej inwestycji z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej. Słuszne jest także stwierdzenie Ministra Kultury, iż na konserwatorze zabytków nie ciążył obowiązek potraktowania wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla tej inwestycji jako wniosku o ustalenie zaleceń określających sposób korzystania z zabytku oraz zakresu dopuszczalnych zmian, które mogą być wprowadzone w tym zabytku, w oparciu o art. 27 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z takim wnioskiem wyraźnie musi zwrócić się inwestor i dopiero wówczas organ konserwatorski ma obowiązek przygotowania takich zaleceń.
Należy mieć także na względzie fakt, że ustawa z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nakłada na właściciela zabytku szereg obowiązków i ograniczeń, które mają zapewnić trwałe zachowanie wartości tego zabytku i to ograniczenie chronionego konstytucyjnie prawa własności Konstytucja RP dopuszcza. Inwestor może zatem także na obszarze wpisanym do rejestru zabytków realizować inwestycję, jeśli tylko organy konserwatorskie powołane do ochrony dóbr kultury uznają to za dopuszczalne, a zatem stwierdzą, że nie spowoduje to uszczerbku dla zachowania historycznych wartości przestrzennych i architektonicznych chronionego obszaru i takie stanowisko uzasadnią.
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.