Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania P. O., utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] lutego 2010 r., orzekającą o wymeldowaniu P. O. z pobytu stałego z m. P., gm. M. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, iż na wniosek K. K., właściciela przedmiotowej nieruchomości, zostało wszczęte postępowanie o wymeldowanie P. O. z miejsca pobytu stałego. Wójt Gminy M. w dniu [...] sierpnia 2010 r. wydał decyzję orzekającą o wymeldowaniu wymienionego, jednak decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewoda [...] uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W dniu [...] lutego 2010 r. Wójt Gminy M. ponownie orzekł o wymeldowaniu P. O. z pobytu stałego z m. P., gm. M. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wydania decyzji w sprawie wymeldowania konieczne jest spełnienie warunku faktycznego opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się.
Zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie takie przesłanki zostały spełnione, a potwierdza to zebrany materiał dowodowy. Organ wskazał, iż bezspornym w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest K. K., który wymienił zamki w drzwiach i nie udostępnił kluczy pasierbowi P. O. Przesłuchani świadkowie jednoznacznie stwierdzili, że P. O. nie zamieszkuje w przedmiotowym domu, natomiast stwierdzenie, że wymieniony przyjeżdżał przed wymianą zamków 2-3 razy w miesiącu nie świadczy o jego zamieszkiwaniu w miejscu zameldowania. Sam zainteresowany nie ukrywa, że swoje życie osobiste, rodzinne i zawodowe skoncentrował w W., a przedmiotowy budynek wykorzystywał w weekendy i w celu utrzymania faktu meldunkowego. P. O. nie czynił żadnych prawnych działań, zmierzających do powrotu do przedmiotowego domu. Organ podniósł również, że sporadyczne odwiedzanie domu, posiadanie tam nawet nielicznych rzeczy nie jest równoznaczne z zamieszkiwaniem. Na pojęcie zamieszkiwania składają się dwa elementy, które muszą występować łącznie: przybywanie w sensie fizycznym oraz zamiar stałego pobytu. W niniejszej sprawie nie są one spełnione łącznie.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. O. Skarżący podniósł, iż nie opuścił miejsca stałego zameldowania dobrowolnie ani też trwale. Dom w P. traktował jako dom rodzinny i przebywał w nim w każdej wolnej chwili. Zawarcie związku małżeńskiego i konieczność podjęcia pracy w W. spowodowały, że w przedmiotowym lokalu nie przebywał codziennie. Wskazał również, że przymusem, polegającym na zmianie zamków w drzwiach, został całkowicie pozbawiony możliwości korzystania z tej posesji. W domu nadal znajdują się jego rzeczy osobiste m.in. ubrania. Podniósł także, że w przedmiotowy dom zostały zainwestowane fundusze ze sprzedaży mieszkania matki, a jemu jako spadkobiercy po zmarłej matce, należy się z tego tytułu udział w budynku.
P. O. wskazał ponadto, że wbrew uprawnieniu, wynikającemu z art. 10 § 1 k.p.a., nie zapewniono mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Podniósł ponadto, iż w treści zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do żadnego z zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. -zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawą materialno-prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (D.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993, ze zm.) stanowiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.
Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się bowiem wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy stanowiąca, że w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek stawianych przeszkód, o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK1069/05, Lex nr 360269).
W ocenie Sądu, rozstrzygnięcia organów administracji o wymeldowaniu P. O. z miejsca pobytu stałego we wsi P. gmina M. są zgodne z prawem, ponadto uwzględniają wykładnię przepisów dotyczących wymeldowania, jaka została ukształtowana na tle wyroków sądów administracyjnych.
Nadto postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z regułami, wynikającymi z K.p.a. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na wstępie należy wskazać, iż w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wymeldowania danej osoby, badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) wskazał m.in., iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osoby. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.
Mimo iż przedmiotowy wyrok TK nie odnosił się bezpośrednio do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jego wejście w życie miało bezpośredni wpływ na zakres jego stosowania. Powołany przepis, pomimo braku dostosowania jego treści do nowej sytuacji prawnej, nie mógł być stosowany w części, w jakiej odsyłał do art. 9 ust. 2 tej ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego spowodowało faktycznie, iż przestała istnieć przesłanka związana z utratą uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2 tej ustawy, czyli utratą prawa do lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 1 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 482/05, Lex nr 196690).
W związku z tym, z ram postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania, usunięte zostało cywilnoprawne uprawnienie do lokalu. Zatem ani dla organów administracji publicznej, ani dla sądu administracyjnego, nie ma znaczenia tytuł prawny skarżącego do lokalu. Tym samym decyzja o wymeldowaniu nie świadczy o prawie do lokalu, ani tym bardziej nie pozbawia skarżącego prawa do lokalu, służy jedynie celom ewidencyjnym. W związku z tym rozstrzygnięcie organów, oparte na badaniu przesłanki faktycznego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego należy uznać za trafne i zgodne z obowiązującym prawem.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, P. O. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od 2006 roku. Obecnie mieszka w W., gdzie skoncentrowane są jego sprawy życiowe, skarżący pracuje w W. Przesłuchani świadkowie jednoznacznie stwierdzili, że P. O. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, natomiast stwierdzenie, że wymieniony przyjeżdżał przed wymianą zamków 2-3 razy w tygodniu w latach 1998- 2006, do śmierci swojej matki, nie świadczy o zamieszkiwaniu w domu we wsi P. Sam zainteresowany nie ukrywa, że swoje życie osobiste, rodzinne i zawodowe skoncentrował w W., a przedmiotowy budynek użytkował w weekendy i w celu utrzymania faktu meldunkowego. P. O. nie czynił żadnych prawnych działań, zmierzających do powrotu do przedmiotowego lokalu. Słusznie zatem organ podniósł, że sporadyczne odwiedzanie lokalu, posiadanie tam nawet nielicznych rzeczy, nie jest równoznaczne z zamieszkiwaniem. Na pojęcie zamieszkiwania składają się dwa elementy, które muszą występować łącznie: przybywanie w sensie fizycznym oraz zamiar stałego pobytu. W niniejszej sprawie nie są one spełnione łącznie.
Skarżący przyznał, że od lipca 2009 w ogóle nie przebywa we wsi P. Prawidłowości wymeldowania skarżącego nie zmieniają podnoszone przez niego okoliczności, iż nie opuścił miejsca stałego zameldowania dobrowolnie ani też trwale, gdyż przymusem polegającym na zmianie zamków w drzwiach, został całkowicie pozbawiony możliwości korzystania z tej posesji. Skarżący może skorzystać z możliwości wystąpienia na drogę postępowania przed sądem powszechnym w celu przywrócenia naruszonego posiadania. W materiale dowodowym sprawy brak dowodu na wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o przywrócenie naruszonego posiadania. Słusznie zatem uznał organ, że skoro skarżący nie podejmował żadnych kroków prawnych w celu powrotu do domu w P., należy uznać, że nieskutecznie kwestionuje dobrowolność jego opuszczenia. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia fakt, że na posesji tej nadal znajdują się jego rzeczy osobiste m.in. ubrania. Jak wielokrotnie podkreślał NSA w cytowanym przez organy orzecznictwie, opuszczenie miejsca pobytu nie musi być połączone z opróżnieniem opuszczonego domu.
Nie ma znaczenia twierdzenie skarżącego, że dom w P. traktował jako dom rodzinny i przebywał w nim w każdej wolnej chwili, ani też, że w przedmiotowy budynek zostały zainwestowane fundusze ze sprzedaży mieszkania matki, a jemu jako spadkobiercy po zmarłej matce należy się z tego tytułu udział w budynku. Kwestie praw do lokalu, czy ogólnie kwestie majątkowe, nie podlegają kontroli Sądu Administracyjnego w toku postępowania o wymeldowanie i przede wszystkim nie mają wpływu na ocenę prawidłowości czynności wymeldowania z lokalu.
Nawet jeżeli skarżący ma zamiar powrócić do przedmiotowego lokalu, sam zamiar nie stanowi jeszcze przeszkody w orzeczeniu o wymeldowaniu. Jeżeli bowiem skarżący rzeczywiście zamieszka w domu w P., będzie w nim przebywał, skoncentruje w nim swoje osobiste i majątkowe interesy, będzie to przesłanka do jego zameldowania w P. W sytuacji, gdy P. O. nie mieszka w miejscu pobytu stałego, a opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu spełnia przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, a zatem było dobrowolne i trwałe, należy uznać, że rozstrzygnięcia organów były w tym zakresie prawidłowe.
Ponadto działając z urzędu Sąd nie dopatrzył się naruszeń procedury administracyjnej, mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.