Uzasadnienie
Skarżący B.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., znak: [...]o ustaleniu lokalizacji dla inwestycji - budowy drogi ekspresowej [...] na odcinku S. –W. (odcinek zlokalizowany w granicach W.).
Zakończone zaskarżonym postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, postępowanie administracyjne wszczęte zostało na wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2007 r., sprecyzowanego następnie, na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1562/08, w piśmie z dnia [...] maja 2009 r. oraz w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. (z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) oraz jako wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...]Wojewoda [...]odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., znak: [...] o ustaleniu lokalizacji dla inwestycji - budowy drogi ekspresowej [...] na odcinku S. –W. (odcinek zlokalizowany w granicach W.). Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] uchylił tę decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W następstwie tej decyzji, Wojewoda [...], działając na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 K.p.a., decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] ponownie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu (Wojewody [...]) z dnia [...] sierpnia 2007 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody [...]z dnia [...] stycznia 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., nr [...]Wojewoda [...], orzekając ponownie (po raz trzeci) w niniejszej sprawie, odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. o ustaleniu lokalizacji dla inwestycji - budowy drogi ekspresowej [...] na odcinku S. –W. (odcinek zlokalizowany w granicach W.). W uzasadnieniu podniósł, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez jego winy.
Pismem z dnia [...] maja 2011 r. B.S. złożył zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił Wojewodzie [...] naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a. Wskazał, że organ nie odniósł się w żaden sposób do zalęgającej w aktach sprawy dokumentacji medycznej, która - w ocenie strony - uprawdopodabnia, że uchyliła ona terminowi nie z własnej winy.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpoznaniu zażalenia B.S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w myśl art. 58 § 1 K.p.a. - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu podkreślił, że o braku winy w niedopełnienia obowiązku zachowania terminu do dokonania określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że zachowanie terminu było niemożliwe z powodu wystąpienia przeszkody, której nie można było przezwyciężyć. Dlatego też, okoliczności podniesione przez B.S., że ma kłopoty zdrowotne i wymaga regularnych kontroli lekarskich, nie mogą świadczyć o braku winy. Minister podniósł, że z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący przebywał w szpitalu w dniach od 12 do 25 maja 2005 r., a więc w okresie nie obejmującym biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (6 września 2007 r. - 6 października 2007 r.).
B.S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Skarżący podniósł, że nie uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a wniosek o przywrócenie terminu jest uzasadniony.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi z przyczyn zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W realiach niniejszej sprawy podkreślić trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, że podniesione w skardze zarzuty nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga B.S. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r., którym organ utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. o ustaleniu lokalizacji dla inwestycji - budowy drogi ekspresowej [...] na odcinku S. –W. przez skarżącego.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. doręczona została skarżącemu w drodze obwieszczenia w dniu 5 września 2007 r., zatem miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął - zgodnie z przepisem art. 148 § 2 K.p.a. - w dniu 6 października 2007 r. (wniosek o wznowienie postępowania został oparty o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez skarżącego w dniu 5 listopada 2007 r.
Zgodnie z przepisem art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, stanowiąc jednocześnie środek zastępczy dowodu, nie zwalnia on jednak organu administracji z obowiązku poszukiwania przesłanek przywrócenia terminu wynikających z przepisu prawa.
Zatem, aby przywrócić termin strona powinna uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego i uniemożliwiało mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Należy podkreślić, że nie ma i być nie może ustawowego katalogu okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu określonego art. 58 k.p.a.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy uwagę poświęcił przesłance braku winy w uchybieniu terminu jako jednej z przesłanek jego przywrócenia, podnosząc m.in., że o braku winy można mówić tylko wówczas, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć. Zdaniem Ministra, przeszkoda taka w niniejszej sprawie nie wystąpiła, bowiem choroba (i pobyt w szpitalu) na które powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu skarżący, miała miejsce w okresie od 12 do 25 maja 2005 r., a zatem nie miała wpływu na niemożność wniesienia przez niego wniosku o wznowienie postępowania w dniach od 6 września do 6 października 2007 r. Także dokumenty o regularnych wizytach w Przychodni Lekarskiej POZ Nr [...] w W., w ocenie organów, nie stanowią dowodów potwierdzających niemożność zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] nr [...].
Jednakże, w ocenie Sądu, organy obu instancji w żaden sposób nie odniosły się do podnoszonych w piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. okoliczności związanych ze złym stanem zdrowia skarżącego. Jest to o tyle istotne, że załączone do tego pisma zaświadczenie wystawione przez lekarza medycyny wskazuje, że choroba skarżącego ma charakter przewlekły i leczy się on regularnie. Organy winny więc podjąć działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalić, czy choroba skarżącego (jej rodzaj i skutki) uniemożliwiała mu np. podejmowanie decyzji.
Zdaniem Sądu, sam fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobniania, nie zwalania organu, wydającego na jego podstawie stosowne postanowienia, z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych dających podstawę do uznania braku winy w niedopełnieniu obowiązku terminowego złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Należy zwrócić uwagę, że brak winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., zainteresowany powinien tylko uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie bowiem prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego.
Z tych względów organy administracji powinny przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu przeanalizować wszystkie istotne okoliczności niezbędne do jego rozstrzygnięcia na podstawie art. 58 k.p.a. oraz ustalić rodzaj schorzenia skarżącego.
Na marginesie wskazać należy, że niekonsekwentne i nielogiczne jest stanowisko strony, która z jednej strony twierdzi, że nie uchybiła terminowi, z drugiej zaś - składa wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Tymczasem instytucje te wzajemnie wykluczają się. Jeżeli strona twierdzi, że nie uchybiła terminowi to z oczywistych względów nie może równocześnie dowodzić braku swojej winy w uchybieniu (por. postanowienie SN z dnia 15 listopada 1999 r. sygn. akt II CZ 129/99 LEX nr 110599; postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2002 r. sygn. akt I CZ 198/01 LEX nr 53302). Natomiast przywrócenie terminu do dokonania czynności jest natomiast możliwe jedynie wówczas, gdy termin ten został uchybiony. Stwierdzić zatem należy, że strona składając taki wniosek w istocie przyznała, że doszło do jego uchybienia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 cyt. ustawy. Jednocześnie w oparciu o przepis art. 152 ustawy Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.