Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 19 stycznia 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, Gmina O. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Gminy O. a decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2011 r., w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie warunków odprowadzania ścieków do środowiska w wysokości 40 806 zł.
Postanowieniem z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 9/12, referendarz sądowy odmówił Gminie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Od wskazanego postanowienia, w przewidzianym prawem terminie Gmina wniosła sprzeciw zarzucając, że rezerwę w wysokości 80 000 zł zamierza przeznaczyć na remonty dróg i chodników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. t.j. zwaną dalej Ppsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Strona może być zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko wyjątkowo. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy.
Przysługujące Sądowi prawo do przyznania prawa pomocy nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom.
W przedmiotowej sprawie Gmina nie wykazała, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Świadczy o tym stan jej kont bankowych oraz wartość zgromadzonych środków trwałych.
Jak wynika z przedłożonego formularza PPPr w dnie składania wniosku Gmina posiadała na koncie 461 420,43 zł. W budżecie zatwierdzonym uchwałą z dnia 29 grudnia 2011 r., w planie wydatków urzędu przewidziano kwotę 3.000 zł na koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego. W uchwale wskazano jednak, że środki zabezpieczono na wydatki związane z poborem podatków, m.in. koszty postępowań sądowych. Ponadto w budżecie utworzono rezerwę ogólną w wysokości 80 000 zł.
Faktom tym nie przeczy Gmina, jednak podnosi, że środki te przeznaczone są na realizację innych zadań. Należy jednak podkreślić, że ustawodawca uzależnia przyznanie prawa pomocy od wykazania braku środków na ich pokrycie, nie czyniąc wyjątków, pozwalających na przyjęcie spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki z art. 246 § 2 Ppsa w sytuacji, w której będące w jego dyspozycji środki zostają przeznaczone na inne cele.
Ponadto stwierdzić należy, że niezabezpieczenie w planie wydatków bieżących Gminy środków na postępowania sądowe wszczęte skargami na decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem skarżącej i przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Gmina nawet będąc w trakcie realizacji licznych inwestycji, powinna uwzględnić w swoich wydatkach również konieczne środki finansowe pozwalające na jej uczestnictwo w postępowaniach sądowych wynikających z bieżącej działalności Gminy.
W przedmiotowej sprawie, jak wskazano powyżej, Gmina O. posiada możliwości pokrycia kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego a tym samym odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie nie ograniczy jej prawa do sądu.
Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 254 § 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił jak w sentencji.