Uzasadnienie
M. T. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie dotyczącej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...].
W nadesłanym formularzu wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką- B. T. i trójką małoletnich dzieci, pozostających na jej utrzymaniu. W rubryce 10 formularza wniosku skarżąca wymieniła następujące źródła dochodu jej rodziny: wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia oraz dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 21 ha. Skarżąca określając kwotę swojego dochodu w wysokości 400 zł netto miesięcznie nie przedstawiła dochodu uzyskiwanego przez jej matkę z gospodarstwa rolnego. Wśród miesięcznych wydatków koniecznych wnioskodawczyni wymieniła opłatę za energię elektryczną- 200 zł, opłatę za gaz- 50 zł, wodę- 30 zł, abonament telefoniczny- 50 zł, lekarstwa- 80 zł, koszt roczny opału na zimę- 2100 zł oraz raty kredytu- 150 zł. Skarżąca wskazała, iż jest właścicielką samochodu osobowego marki Opel Astra, rok produkcji 1993 oraz samochodu Seat Vario, rok produkcji 2002. Matka skarżącej prowadząca wspólne gospodarstwo domowe oprócz gospodarstwa rolnego o pow. 21 ha posiada dom o pow. 40 m2.
Wobec tego, iż wniosek skarżącej nie zawierał wszystkich danych dotyczących sytuacji finansowej jej rodziny, pismem Sądu z dnia 10 czerwca 2011 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o następujące dokumenty źródłowe:
- a) wyciągi i wykazy z posiadanych przez skarżącą oraz jej matkę B. T. rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- b) dokumentów potwierdzających wysokość alimentów zasądzonych na rzecz jej małoletnich dzieci,
- c) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego powierzchnię nieruchomości rolnej, której właścicielem jest B. T. oraz wysokość dochodów uzyskiwanych z tej nieruchomości,
- d) dokumentów potwierdzających wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego przez skarżącą z tytułu umowy zlecenia,
- e) aktualnego zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącej.
W dniu 22 czerwca 2011 r. skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek w przewidzianej prawem formie, czyli na urzędowym formularzu PPF. Do wniosku dołączyła następujące dokumenty źródłowe: kopię umowy zlecenia, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia miesięcznego z tytułu umowy zlecenia, zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 21 czerwca 2011 r. o wysokości pobieranego przez skarżącą zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na troje dzieci (353 zł), odpisu wyroku Sądu Rejonowego w S. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] marca 2009 r. o zasadzeniu na rzecz małoletnich dzieci skarżącej alimentów (po 250 zł na dziecko), dwa wyciągi z rachunku bankowego skarżącej, dwa druki ZUS RMUA, oraz decyzję płatniczą na podatek rolny za 2010 r. oraz nakaz na łączne zobowiązanie pieniężne za 2010 r. z tytułu podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości. Uzupełniając przedmiotowy wniosek skarżąca jednocześnie zwróciła się z prośbą o udzielenie jej 14-dniowego okresu na przekazanie dodatkowych, brakujących dokumentów.
Zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2011 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącej do dnia 6 lipca 2011 r. termin na przedłożenie pozostałych dokumentów źródłowych, wymienionych w piśmie z dnia 10 czerwca 2011 r.
W dniu 6 lipca 2011 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca uzupełniając przedmiotowy wniosek nadesłała znajdujący się już w aktach sprawy odpis wyroku Sądu Rejonowego w S. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] marca 2009 r. oraz kopię decyzji płatniczej adresowanej do Z. T. na podatek rolny za 2011 r. i nakazu na łączne zobowiązanie pieniężne dla B. T. za 2011 r. z tytułu podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego wchodzi w zakres całkowitego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.).
Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 wymienionej ustawy. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Jak już wskazano powyżej, Sąd uznał zawarte w formularzu PPF oświadczenia wnioskodawczyni za niewystarczające dla dokonania oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, szczególnie przy braku jakiejkolwiek informacji odnośnie dochodowości wieloobszarowego gospodarstwa rolnego matki skarżącej, prowadzącej z nią wspólne gospodarstwo domowe oraz stanu środków posiadanych przez B. T. na rachunkach bankowych. Przedłożenie przez skarżącą żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na pełną ocenę jej możliwości płatniczych, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżąca i jej rodzina się znajduje.
Skarżąca wezwana do uzupełnienia przedmiotowego wniosku uchyliła się od obowiązku nadesłania zaświadczenia potwierdzającego wysokość dochodów uzyskiwanych przez B. T. z gospodarstwa rolnego o pow. 21 ha oraz wyciągów z posiadanych przez nią kont bankowych. W konsekwencji, wobec nieprzedłużenia przez wnioskodawczynię wymaganych dokumentów oraz braku jakiegokolwiek oświadczenia w tym zakresie należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące aktualnej wysokości ewentualnych środków pozostających rodzinie skarżącej do dyspozycji.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona pomimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.
Dodatkowo trzeba podkreślić, że referendarz sądowy działający w imieniu Sądu nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. post. Sądu Apelacyjnego I Acz 17/03 z dnia 13 stycznia 2003 r., OSA 2003/9/38).
W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.