Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargi B. K., L. K. i S. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi. Powodem odrzucenia skarg było przekroczenie terminu przewidzianego na ich wniesienie. Postanowienie Sądu zostało doręczone skarżącym w dniu 4 marca 2009 r.
Pismem z dnia 19 marca 2009 r. B. i L. K. wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jednocześnie skarżący zażądali przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi B. K. i L. K. podnieśli, że skarga została omyłkowo wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powodem owej omyłki było niezrozumienie zawartego w zaskarżonej decyzji pouczenia przez strony, które nie były reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika.
Skarżący podnieśli również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bez winy strony, nie przesłał błędnie zaadresowanej skargi, bez nieuzasadnionej zwłoki, do Wojewody [...]. Wskazali, że mimo to, iż zgodnie z przepisami prawa Sąd po otrzymaniu ich skargi powinien był bez nieuzasadnionej zwłoki przekazać ją do właściwego organu administracji, "przetrzymał" ją przynajmniej przez dwa tygodnie.
B. K. i L. K. powołali się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 46/08, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że gdyby sąd, do którego nieprawidłowo wniesiona została skarga, szybciej przekazał ją do właściwego organu, to termin na jej wniesienie zostałby zachowany.
W ocenie skarżących, w razie odmowy przywrócenia terminu, zostaną oni bez własnej winy pozbawieni możliwości dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 133/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
W świetle art. 87 § 1 ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednakże, stosownie do treści art. 87 § 3 ppsa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu. Z kolei stosownie do treści art. 87 § 4 ppsa, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Mając na względzie treść powołanych przepisów, na wstępie należy wyjaśnić, że w ocenie Sądu, przewidziany w art. 87 § 3 ppsa, wymóg złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, nie odnosi się do sytuacji, w której skarga wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy została już przekazana do sądu w trybie art. 54 § 2 ppsa.
W tej sytuacji, mając jednocześnie na uwadze, że prawomocnym postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił B. K. i L. K. termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, należy uznać, że przedmiotowe żądanie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. zostało złożone skutecznie.
Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I SAB/Wa 78/05 LEX nr 192260). Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód, uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp.
W ocenie Sądu argumentacja przedstawiona w przedmiotowym wniosku nie uzasadnia przywrócenia B. K. i L. K. terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r.
W niniejszej sprawie staranność przy wnoszeniu skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. wymagała dokładnego zapoznania się z pouczeniem organu administracji co do trybu i terminu wniesienia skargi oraz zastosowania się do niego. Pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe i zrozumiałe. Stosując zatem obiektywny miernik staranności należy stwierdzić, że każdy adresat tej decyzji należycie dbający o swe interesy, chcąc zaskarżyć ją do sądu administracyjnego powinien dokonać tej czynności zgodnie z pouczeniem organu administracji.
Należy przy tym podnieść, że zawarte w decyzji pouczenie jest skierowane do storn postępowania, które w postępowaniu administracyjnym nie muszą występować przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu nie mogą więc ekskulpować skarżących, podnoszone w przedmiotowym wniosku, okoliczności: niezrozumienia pouczenia, braku profesjonalnego pełnomocnika, czy też omyłkowego wniesienia skargi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Takie działanie nie może zostać uznane za uzasadniające przywrócenie terminu. W ocenie Sądu oznacza ono brak staranności, wobec czego nie można uznać, iż strony uchybiły terminowi w niezawiniony sposób.
Należy wskazać, że podobne stanowisko prezentował Naczelny Sądu Administracyjny, na przykład w postanowieniach z dnia 13 maja 2008 r. sygn. akt I OZ 323/08 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt I FZ 221/07 (niepublikowane).
Należy też zauważyć, że art. 54 § 1 ppsa obowiązuje w niezmienionym brzmieniu od 1 stycznia 2004 r., zatem w dniu nadania skargi Państwa K. w urzędzie pocztowym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie obowiązywał już prawie pięć lat. Nadto, w myśl art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli wniesiona została w terminie określonym w art. 53 § 1 przywołanej ustawy, sąd administracyjny przekazywał organowi, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem skargi, ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest tak, jakby była wniesiona za pośrednictwem organu.
W świetle powyższego, tym bardziej nie sposób przyjąć, aby z wyjątkiem takich sytuacji, jak powołane wyżej: nagła choroba, powódź, czy pożar, uchybienie terminowi do wniesienia skargi z powodu złożenia jej bezpośrednio do sądu, było działaniem niezawinionym przez skarżącego.
Odnosząc się do podniesionej w przedmiotowym wniosku okoliczności "przetrzymania" skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie należy wskazać, że skarga wpłynęła do Sądu w dniu 29 grudnia 2008 r., zatem w ostatnim dniu trzydziestodniowego terminu przewidzianego na jej wniesienie. Zatem wyłącznie przekazanie skargi do Wojewody [...] w dniu jej wpływu do Sądu skutkowałoby zachowaniem terminu. W takiej sytuacji ewentualne opóźnienie Sądu w przekazaniu skargi do organu administracji, w żadnym razie nie może wyłączać winy skarżących.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.