Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009r. sygn. [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...] grudnia 2008r. sygn. [...], którym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesiło z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lutego 1973r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1972r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej położonej dawniej w os. K., uregulowanej w KW pod nazwą "[...]" jako działka nr ew.[...]o pow. 6,3306 ha stanowiącej własność M. J., A.P., Z.B., R. H., do czasu ustalenia następstwa prawnego po wszystkich współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lutego 1973r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1972r., skierowanym do Wojewody [...], wystąpiła K. S. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...] przekazał w/w wniosek według właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że współwłaścicielami nieruchomości przejętej na podstawie w/w decyzji na rzecz Skarbu Państwa byli M. J., A.P., Z. B. i R.H. Ponieważ stronami postępowania o stwierdzenie nieważności tych decyzji są jedynie spadkobiercy M. J. i R. H., a winni być również spadkobiercy A. P. i Z. B., to do czasu ustalenia tych ostatnich należało zawiesić postępowanie administracyjne w tej sprawie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2009r. wnieśli: K. H., R. H., E. H., S. F., S. M., B. M., J. M., E. W., K. S. i J. S.. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według obowiązujących przepisów. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 34 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie lub brak zastosowania. W ocenie skarżących, fakt, iż nie wszystkie osoby zainteresowane biorą udział w postępowaniu, nie jest przesłanką wskazaną w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, w szczególności nie jest to zagadnienie prawne lecz faktyczne, więc nie może stanowić podstawy zawieszenia postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2009r. i utrzymanego nim w mocy poprzedzającego je postanowienia tegoż organu z dnia [...] grudnia 2008r. pod względem ich zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonych aktów i działając na podstawie wymienionego przepisu, Sąd doszedł do przekonania, że sprawę rozstrzygał organ niewłaściwy rzeczowo i w związku z tym oba postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dotknięte są wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
W doktrynie i w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem na podstawie art. 17 kpa określa się organ wyższego stopnia (B. Adamiak, J. Borkowski-Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996r., str.732). W przedmiotowej sprawie, wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia [...] lutego 1973r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1972r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej, wydanych na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 15 lipca 1961 r.). Według tego artykułu, o przejęciu gospodarstwa rolnego opuszczonego przez właściciela orzekało prezydium powiatowej rady narodowej.
Przepis art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. utracił moc z dniem 1 lipca 1982r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). W przepisach ustawy z 1982r. ustawodawca nie przewidział już jednak instytucji przejęcia gospodarstw rolnych opuszczonych przez właścicieli i ograniczył się jedynie do określenia sankcji karnych dla właściciela wyłączającego grunty z produkcji bez zezwolenia bądź użytkującego je niezgodnie z przeznaczeniem (art. 39 ust. 1 i 2). Z art. 39 ust. 4 ustawy z 1982r. wynika, że w rachubę wchodziło też wydawanie decyzji o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa lub też o nakazaniu zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi. W przypadku odmowy przejęcia gruntów przez właściciela grunty mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania (art. 39 ust. 6 ustawy z 1982r.) na podstawie decyzji wydanej przez naczelnika gminy (art. 45 ust. 1 ustawy z 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Ten rodzaj spraw był najbardziej zbliżony do spraw uregulowanych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r.
W związku z reformą administracji przeprowadzoną w 1990 roku., w ustawie z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 z późn. zm.) sprawy określone w art. 39 ust. 4 ustawy z 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały przekazane organom gminy jako zadania zlecone. Nie wymieniono jednakże w tym przepisie spraw określonych w art. 39 ust. 6 i art. 45 ust. 1 ustawy z 1982r. Nie znalazły się one także wśród spraw przekazanych w art. 5 ustawy kompetencyjnej rejonowym organom rządowej administracji ogólnej. Nie mogły zatem, a to wobec braku przypisania im tych kompetencji w ustawie z dnia 17 maja 1990r., należeć do właściwości organów gminy, ani też do właściwości kierowników urzędów rejonowych.
Podkreślenia wymaga, że ustawą z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 58 ust. 2 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 czerwca 1992r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. Nr 58, poz. 280) przejmowanie nieruchomości na rzecz Państwa zostało przekazane do decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a następnie - Agencji Nieruchomości Rolnych.
Ustawodawca dokonując reformy administracyjnej w 1998 roku w odniesieniu do przedmiotowych spraw - jako nie objętych już materią prawa administracyjnego -nie uwzględnił ich w ustawie z dnia 24 lipca 1998r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668). Skoro więc od dnia 27 maja 1990r. sprawy dotyczące decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo przeszły do właściwości administracji rządowej, a od 1992 roku - do właściwości Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (następnie Agencji Nieruchomości Rolnych), to tym samym obecnie organem właściwym do wydania decyzji w pierwszej instancji jest Agencja Nieruchomości Rolnych (zob. postanowienia NSA: 30 III 2006 r., sygn. akt I OW 269/05; 4 VII 2006 r., I OW 8/08; 8 V 2007 r., I OW 127/06 i 15 V 2007 r., I OW 111/06). Organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą datą należy poszukiwać w ustaleniu obecnie organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który byłby właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji. Organem tym w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych (Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa) jest minister właściwy do spraw rolnictwa i rozwoju wsi.
Prowadzenie postępowania nadzorczego z wniosku K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia [...] lutego 1973r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1972r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. i wydanie w toku tego postępowania postanowienia o zawieszeniu oraz na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ponownie wydanie przez ten organ postanowienia oznacza, że postępowanie nadzorcze prowadził niewłaściwy rzeczowo organ i wobec tego wydane przez ten organ postanowienia są dotknięte wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a.
Organem właściwym do rozpoznania wniosku K. S. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji będzie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W tej sytuacji procesowej Sąd nie wypowiedział się merytorycznie co do zasadności zawieszenia postępowania administracyjnego, uznając, iż byłoby to przedwczesne.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 w/w ustawy.