Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławczego w J. G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 20, art. 21, art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952), dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych, po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez T. M. (dalej: skarżący), od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza L. przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] listopada 2017 r., oznaczonej nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., oznaczoną nr [...], Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., działający z upoważnienia Burmistrza L., uchylił od dnia 1 sierpnia 2017 r. decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na Ł. M..
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Marszałek Województwa D. ustalił, iż w sprawie skarżącego mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 sierpnia 2017 r. do 31 lipca 2018 r. względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na Ł. M.. W związku z tym, zgodnie z art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych zadania z zakresu świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej realizuje samorząd województwa. Organ powołał również przepis art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W dniu 7 grudnia 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło odwołanie skarżącego od przedmiotowej decyzji. Skarżący podał w nim, że decyzja ta oparta została na nieprawdziwych twierdzeniach oraz powoduje utratę jego praw emerytalno-rentowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. rozpatrując odwołanie wskazało, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2 (to jest gdy organ właściwy wystąpił do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust.
1) ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Z treści cytowanego przepisu wynika, że uzyskanie przez organ gminy informacji od Marszałka Województwa, że - według ustaleń tego organu - w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Organ administracji nie jest przy tym uprawniony do badania zasadności ustaleń właściwego marszałka ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji.
Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony jest pogląd, że nie jest konieczne ustalanie przez organ gminy zobowiązany do zastosowania art. 23a ust. 5 ustawy przesłanek, w oparciu o które marszałek województwa stwierdził, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Organ gminy nie jest bowiem uprawniony do weryfikowania prawidłowości działań marszałka województwa i nie dysponuje odpowiednimi narzędziami pozwalającymi na potwierdzenie albo zaprzeczenie uznania się przez marszałka za organ właściwy w sprawie. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 23a ust. 5 ustawy, iż to marszałek województwa (a nie jakikolwiek inny organ lub organy) samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość tego ustalenia może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez marszałka decyzji w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
Przy tym, uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu.
Z art. 23a ust. 6 ustawy wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że od dnia, w którym osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych jest marszałek województwa.
A zatem w rozpoznawanej sprawie, na skutek uchylenia przez Burmistrza L. pierwotnej decyzji w sprawie ustalenia skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na Ł. M., postępowanie co do prawa skarżącego do rzeczonego świadczenie pielęgnacyjnego prowadzić będzie Marszałek Województwa D.. Brak jest więc podstaw, aby Kolegium przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez organ właściwy rozstrzygało kwestie sporne wskazane w odwołaniu. Może to nastąpić, co Kolegium już akcentowało, dopiero w toku postępowania przed marszałkiem województwa. Ponadto Kolegium nie jest upoważnione do kontroli wydanego już w sprawie postanowienia Marszałka Województwa D. stwierdzającego konieczność zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W tych warunkach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję złożył skarżący zarzucając organom, że z uwagi na postanowienie Marszałka oraz będące jego konsekwencją decyzje Burmistrza oraz SKO w J. G. został pozbawiony świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący oświadczył też, że nie zamierza pobierać tego świadczenia z N., gdyż prawo do świadczenia żona nabędzie dopiero po dwóch latach pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.
W piśmie z dnia 22 marca 2018 r. skarżący stwierdził, że przez szeroko pojętą biurokrację, przy pomocy "żonglerki ogólnymi przepisami", pozbawiono go słusznie nabytego prawa do świadczenia. Skarżący dołączył pismo N. Kasy Opiekuńczej skierowane do niego w sprawie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części Sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).
Podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy marszałek województwa (a obecnie Wojewoda), w sytuacji, o której mowa w ust. 2 (to jest gdy organ właściwy wystąpił do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust.
1) ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W tym miejscu należy zauważyć, że na podstawie art. 6 ust. 21 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428), artykuły 21 ust. 1 oraz 23a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, będące podstawą prawną wydanego postanowienia Marszałka Województwa D. z dnia [...] listopada 2017 r. zostały zmienione, ten sposób, że w miejsce Marszałka Województwa, został wprowadzony Wojewoda.
Z treści cytowanego przepisu wynika, że uzyskanie przez organ gminy informacji od marszałka województwa (a obecnie wojewody), że - według ustaleń tego organu - w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji.
Należy przy tym zauważyć, że organ pomocy społecznej w tym zakresie nie ma swobody działania i nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń właściwego marszałka (obecnie wojewody) ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji.
W ocenie Sądu, nie jest konieczne ustalanie przez organ gminy zobowiązany do zastosowania art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanek, w oparciu o które marszałek województwa (a obecnie wojewoda) stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Organ gminy nie jest bowiem uprawniony do weryfikowania prawidłowości działań marszałka województwa (wojewody) i nie dysponuje odpowiednimi narzędziami pozwalającymi na potwierdzenie albo zaprzeczenie uznania się przez marszałka za organ właściwy w sprawie. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że to marszałek województwa (a nie jakikolwiek inny organ lub organy) samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość tego ustalenia może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez marszałka decyzji w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
Przy tym, uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 633/17 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 września 2017 r. sygn.. akt II SA/Ol 522/17, dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa. gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Z art. 23a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa (obecnie wojewoda) wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Oznacza to, że od dnia, w którym osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych jest marszałek województwa.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut, że organy działały niezgodnie z prawem przez co pozbawiły skarżącego słusznie nabytego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Najistotniejszy w sprawie dowód w sprawie w kontekście zastosowania art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiły ustalenia dokonane przez Marszałka Województwa, że żona skarżącego – B. M. podjęła zatrudnienie na terenie Niemiec w dniu 1 sierpnia 2017 r. (umowa została zawarta do dnia 31 lipca 2018 r.) i w związku z powyższym do rodziny skarżącego w okresie od 1 sierpnia 2017 r. do 31 lipca 2018 r. mają zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie powyższego zgodnie z art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych zobowiązywało Burmistrza L. do uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. Wprawdzie organ uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r. (nr [...]) zmieniającą wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak pomyłka organu nie miała wpływu na wynik sprawy, ponieważ z decyzji organu pierwszej instancji z dnia 20 listopada 2017 r. jasno wynika, że intencją organu było uchylenie decyzji przyznającej skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Istotne w sprawie jest również to, że na skutek uchylenia przez Burmistrza L. pierwotnej decyzji w sprawie ustalenia skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na Ł. M., postępowanie co do prawa skarżącego do rzeczonego świadczenie pielęgnacyjnego prowadzić będzie odpowiedni organ od nowa.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i w konsekwencji skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a..