Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 120/17 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyznał A. S. (zwanemu dalej wnioskodawcą, stroną lub skarżącym) prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu oraz umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W dniu 4 kwietnia 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. poinformowała, że pełnomocnikiem skarżącego z urzędu został wyznaczony adw. W. B. Wyrokiem z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 120/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę wnioskodawcy na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego w dniu 24 czerwca 2017 r. złożył w tutejszym Sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Dołączył również dowód nadania opinii na adres strony skarżącej w dniu 17 maja 2016 r.
Ponadto wskazana opinia została doręczona skarżącemu przez Sąd w dniu 19 lipca 2017 r.
Wnioskiem z dnia 10 lipca 2017 r. skarżący wystąpił o zmianę pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak bowiem wyjaśnił, dotychczasowy jego pełnomocnik odmówił wniesienia skargi kasacyjnej, a sam nie jest w stanie z przyczyn materialnych ustanowić pełnomocnika z wyboru.
W dniu 17 lipca 2017 r. skarżący doprecyzował swoje żądanie na urzędowym formularzu wskazując, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 120/17 referendarz sądowy tutejszego Sądu umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, w tym o jego zmianę, a także o zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 21 sierpnia 2017 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego wskazując, że został pouczony, że o zmianę pełnomocnika powinien się zwrócić do właściwej okręgowej rady adwokackiej. W niniejszej zaś sprawie Okręgowa Rada Adwokacka we W., w odpowiedzi na jego prośbę, podała, że wniosek o zmianę pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej powinien zostać wniesiony do tutejszego Sądu.
W ten sposób – zdaniem skarżącego – zostało mu odebrane wsparcie we wniesieniu przysługującego środka odwoławczego. Dlatego też konieczne jest wyjaśnienie, kto według prawa powinien pomóc mu w sporządzeniu skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy.
W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
W ocenie Sądu wniesiony sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, a postanowienie referendarza sądowego było prawidłowe.
Należy podkreślić, że przyznane stronie skarżącej prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu zostało już w niniejszej sprawie wykorzystane. Pełnomocnik ten zapoznał się z aktami sprawy, zapewnił udział pełnomocnika substytucyjnego na rozprawie oraz przeanalizowała wydany wyrok stwierdzając, że brak było podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadnienie powyższego stanowiska, zawarte w opinii z dnia 24 czerwca 2017 r., zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 19 lipca 2017 r.
Powyższe czynności procesowe wyczerpały tym samym ustawowy tryb działania pełnomocnika z urzędu wynikający z art. 177 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 p.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia.
Zdaniem Sądu, zasadnie zatem referendarz sądowy ocenił żądanie skarżącego uznając, że przyznane prawo pomocy zostało już w niniejszej sprawie wyczerpane poprzez działania pełnomocnika z urzędu mieszczące się w granicach wyznaczonych przepisami ustawy procesowej. Trafnie również dostrzeżono, że w sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 177 § 5 p.p.s.a., czyli sytuacja, w której wobec stwierdzenia przez sąd, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, konieczne jest wyznaczenie innego pełnomocnika.
Dodać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie można utożsamiać z wyznaczeniem konkretnego adwokata. Stosownie bowiem do treści art. 253 § 1 zd. 1 p.p.s.a., o wyznaczenie adwokata sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej. Innymi słowy, o tym kto będzie ustanowionym pełnomocnikiem z urzędu w konkretnej sprawie nie decyduje Sąd, ale właściwy organ samorządu zawodowego adwokatów.
Wyczerpanie zaś tego trybu działania i negatywna odpowiedź udzielona przez organ samorządu zawodowego nie daje skarżącemu uprawnienia do ubiegania się o ustanowienie kolejnego pełnomocnika z urzędu.
Konsekwencją ustalenia powyższych okoliczności faktycznym było zasadne uznanie przez referendarza sądowego, że rozpoznanie wniosku o przyznanie nowego pełnomocnika z urzędu okazało się zbędne, a postępowanie wszczęte w tym przedmiocie podlegało umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a.
Podobnie należało ocenić ponowne żądanie zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych. Jak bowiem wprost stanowi art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
Wobec uznania, że zakwestionowane w drodze sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego okazało się prawidłowe, Sąd – działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. – postanowił utrzymać je w mocy.