Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. S. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 11 stycznia 2023 r. nr SKO/RŚ-423/794/2022 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ścinawy (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) z dnia 30 listopada 2022 r. nr OPS.8127.98.ODW.2022 odmawiającą przyznania dodatku węglowego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżący w dniu 29 września 2022 r. złożył o wypłatę dodatku węglowego, w którym wskazał, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji iremontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576 – dalej: ustawa o termomodernizacji).
Pismem z 15 listopada 2022 r. Burmistrz zawiadomił skarżącego (doręczenie -18 listopada 2022 r.) o zakończeniu postępowania w sprawie informując jednocześnie, że skarżący nie spełnia warunków przyznania dodatku węglowego, ponieważ główne źródło ogrzewania wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego zgodnie z wpisem do centralnej ewidencji emisyjności budynków (dalej: CEEB) zasilane jest drewnem kawałkowym. Poinformował też o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz prawie przedłożenia dodatkowych dowodów celem wskazania przesłanek uzasadniających wydanie decyzji zgodnej z żądaniem.
W dniu 29 listopada 2022 r. skarżący złożył deklarację dotyczącą ciepła i źródeł spalania paliw.
Decyzją z 30 listopada 2022 r. Burmistrz na podstawie art. 2 ust. 1-3, ust. 15-16 i art. 3 ust. 2 rozumieniu ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. 2023 r., poz. 141 –dalej: u.d.w.) odmówił przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazał na niezgodność informacji zawartych we wniosku o przyznanie dodatku z wpisem (deklaracją) z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Wskazał, że główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącego, tj. kocioł na paliwo stałe wpisane do dnia 11 sierpnia 2022 r. do CEEB i nie jest zasilane paliwami stałymi, wymienionymi w art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym. W deklaracji po raz pierwszy wpisanej dnia 28 czerwca 2022 r. wskazano drewno kawałkowe jako stosowane w kotle na paliwo stałe. Zgłoszenia do ww. ewidencji, wskazującego dodatkowe zasilanie ww. głównego źródła paliwami stałymi (węgiel i paliwa węglopodobne), skarżący dokonał w dniu 29 listopada 2022 r., a zatem po wymaganym ustawą terminie, którym był 11 sierpnia 2022 r. Organ pierwszej instancji argumentował, że jeżeli zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. jest dokonywana w celu nabycia prawa do dodatku węglowego, świadczenie to nie może być przyznane.
Wskazał, że dokonana modyfikacja deklaracji – dopisanie kolejnego rodzaju stosowanego w kotle paliwa (czyli węgla) nie jest dopuszczalna i wpływa na uprawnienie do dodatku węglowego. Skarżący, mimo wezwania, nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby uprawnienie do otrzymania wsparcia.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący przedstawił okoliczności wypełnienia deklaracji z 28 czerwca 2022 r. wskazując, że był przekonany, że jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych zaznaczył zarówno węgiel jak i drewno kawałkowe. Wskazał, że dokonał nieumyślnego przeoczenia przy wypełnianiu deklaracji, bo zgodnie z prawdą prowadzi 2-osobowe gospodarstwo domowe, którym głównym źródłem ogrzewania jest węgiel i drewno kawałkowe. Skarżący był pewien, że tak wypełnił ww. deklarację. Po otrzymaniu informacji poprzedzającej decyzję skarżący osobiście w dniu 22 listopada 2022 r. wyjaśniał tę sytuację w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Ścinawie (dalej: MOPS) i uzyskał tam informację, żeby wyjaśnienia złożyć dopiero w odwołaniu, do czego skarżący się zastosował.
Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu wyjaśniło przesłanki przyznawania dodatku węglowego powołując się w tym zakresie na art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy o dodatku węglowym i wskazało, że do dnia 12 sierpnia 2022 r. ustawodawca nie określił terminu, dotyczącego zgłoszenia źródła ogrzewania do CEEB. Ze względu na masowe składanie korekt deklaracji do CEEB poprzez zmianę źródła ciepła - na zasilane węglem i paliwami węglopochodnymi - w celu otrzymania dodatku węglowego, ustawodawca z dniem 20 sierpnia 2022 r. znowelizował przepis art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym (a nowelizacja ta ma zastosowanie także do wniosków złożonych przed tą datą) Wskazał, że dodatek węglowy przysługuje tylko, gdy główne źródło ogrzewania zostało wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r. albo po raz pierwszy po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB.
Przy rozpatrywaniu wniosków o dodatek węglowy ustawodawca nie umożliwił uwzględnienia jakichkolwiek korekt deklaracji wpisania lub zgłoszenia źródła ogrzewania do CEEB, złożonych po 11 sierpnia 202 r., mających wpływ na uzyskanie uprawnień do dodatku węglowego. Taka natomiast sytuacja zaistniała w sprawie, ponieważ skarżący po dniu 11 sierpnia 2022 r. dokonał modyfikacji deklaracji w taki sposób, że w przypadku jej uwzględnienia, byłby uprawniony do dodatku węglowego. SKO odniosło się też do zmiany ustawy o dodatku węglowym dokonanej nowelizacją z dnia 27 października 2022 r. poprzez dodanie art. 2 ust. 15g i stwierdził, że nie ma on w sprawie zastosowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wyjaśnił, że kocioł na paliwo stałe, który posiada, jest przystosowany do zasilania węglem i drewnem. W miesiącach jesiennych i wiosennych (październik, listopad marzec, kwiecień) kocioł jest zasilany drewnem, a w miesiącach zimowych (grudzień, styczeń, luty) – węglem, który ma wyższą kaloryczność niż drewno, co bezpośrednio przekłada się na większe uzyskanie ciepła w domu. Nie zgadza się z konsekwencjami – odmowa dodatku węglowego - nieumyślnej pomyłki przy wypełnianiu po raz pierwszy deklaracji wpisu do CEEB. W konsekwencji wniósł o zmianę decyzji i przyznanie dofinansowania w kwocie 3 000 zł.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie oraz o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym oraz podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2) p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że rozstrzygnięcia te naruszają prawo procesowe w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli legalności jest decyzja wydana w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.
Zgodnie z art. 2 ust 1 u.d.w. (w brzmieniu obowiązującym w sprawie) dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 o termomodernizacji, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Paliwem stałym w rozumieniu u.d.w. jest – zgodnie z definicja zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. - węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
Zdaniem SKO złożona przez skarżącego po dniu 11 sierpnia 2022 r. deklaracja w zakresie zmiany – uzupełnienia - stosowanego paliwa nie ma wpływu na uprawnienie skarżącego do dodatku węglowego. Wskazana w przepisie art. 2 ust. 1 u.d.w. data weryfikacji spełnienia warunku ogrzewania gospodarstwa paliwem stałym, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.d.w., jest wiążąca dla ustalenia uprawnienia do dodatku węglowego.
Skarżący z kolei argumentuje, że – po pierwsze – był przekonany o wpisaniu węgla do deklaracji CEEB z dnia 28 czerwca 2022 r. Po drugie, kocioł na paliwo stałe opala węglem w okresie zimowym. Po trzecie, osobiście wyjaśniał z urzędnikami w MOPS-ie okoliczności sprawy przed wydaniem decyzji przez Burmistrza i uzyskał informację, że wyjaśnienia te powinien złożyć w odwołaniu, do czego się zastosował.
Przystępując do oceny sprawy poddanej kontroli sądowej, Sąd w składzie orzekającym w pierwszej kolejności wskazuje, że podziela wykładnię prawa przedstawioną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2023 r. o sygn. akt IV SA/Wr 66/23 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z tą wykładnią użyte przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 u.d.w. pojęcie "źródło ogrzewania" odnosi się do źródła ciepła i zasilających go paliw. A to z kolei oznacza, że do CEEB w dacie wskazanej w tym przepisie, tj. do dnia 11 sierpnia 2022 r. winny być zgłoszone zarówno źródła ciepła jak i paliwa stałe, którymi są zasilane. Dla potrzeb wypłaty dodatku węglowego muszą być to paliwa wskazane w art. 2 ust. 3 u.d.w. Taki wniosek wynika z przeprowadzonej wykładni językowej i systemowej. Jej wynik wspiera również wykładnia celowościowa ustawy.
Dodatek ma być przyznany tym gospodarstwom domowym, które na potrzeby ogrzewania korzystają z paliw wskazanych w art. 2 ust. 3 u.d.w. Na mocy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022r., poz. 1967 r., dalej ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła), która weszła w życie z dniem 20 września 2022 r., wprowadzone zostały m.in. dodatki dla gospodarstw domowych w postaci wypłaty świadczeń pieniężnych, w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Jednocześnie na mocy wskazanej ustawy zmianie uległy zapisy ustawy o dodatku węglowym. W stosunku do pierwotnego jej brzmienia, obowiązującego od dnia 12 sierpnia 2022 r. zmieniono w art. 2 ust. 1 poprzez dodanie zapisu "do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.". Ustawodawca wprowadził zatem datę graniczną w celu ustalenia co jest głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego. Na mocy przepisów przejściowych (art. 52 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła) do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Zatem, w świetle ww. reguł jedynie w odniesieniu do postępowań już zakończonych przed wejściem w życie zamian do ustawy o dodatku węglowym, tj. do 20 września 2022 r., data 11 sierpnia 2022 r. nie będzie miała znaczenia, sprawy w toku winny być poddane ocenie wg nowych przepisów.
Oznacza to, że prawidłowo w decyzjach obu instancji przyjęto zasadę dotyczącą wiążącego momentu weryfikacji warunku przyznania dodatku węglowego (w postaci zasilania kotła na paliwa stałe – paliwem stałym w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w.), którym jest wpis w CEEB w dacie 11 sierpnia 2022 r.
Nie oznacza to jednak, że ustalenie dokonane w oparciu o taki wpis w CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r. jest zawsze wiążące dla organu i nie może być podważone.
Z ustawy o termomodernizacji wynikają zasady wpisu do CEEB. Z brzmieniem przepisu art. 27g ust. 1 ustawy o termomodernizacji wynika, że właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c. w określonym tam terminie. Deklarację można złożyć w formie elektronicznej lub pisemnej (ust. 2). Deklaracja zawiera m.in. informacje o liczbie i rodzaju eksploatowanych w obrębie nieruchomości źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, oraz o ich przeznaczeniu i wykorzystywanych w nich paliwach (ust. 3 pkt 5). W przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 3 pkt 5, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia, w którym zaistniała zmiana (ust. 4).
W terminie 30 dni od dnia otrzymania deklaracji w postaci pisemnej wójt, burmistrz lub prezydent miasta wprowadza do ewidencji dane i informacje zawarte w deklaracji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego ewidencję (ust. 5).
W dacie składania deklaracji przez skarżącego (tj. 28 czerwca 2022 r.) nie obowiązywał przepis art. 27g ust. 3a ustawy o termomodernizacji, zgodnie z którym deklaracja jest składana pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. Przepis ten wszedł w życie w dniu 20 września 2022 r.
Przepisy dotyczące zasad wpisywania danych wynikających z deklaracji do CEEB, przekonują, że w tym przypadku charakter prawny wpisu jest deklaratoryjny a nie konstytutywny. Jest zatem podobny do wpisów np. w Rejestrze Gospodarki Narodowej (REGON), Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEiDG) czy Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) w odniesieniu do rodzaju działalności, które tam są zamieszczane. Wynikająca z CEEB informacja o zainstalowanym w budynku lub lokalu źródle ciepła i rodzaju jego zasilania (np. paliwo stałe) nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy właściciela budynku lub lokalu. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15 (dostępne w Bazie Orzeczeń, sn.pl/orzecznictwo).
Istotny dla rozstrzygnięcia sprawy jest też cel ustawy o dodatku węglowym. Z uzasadnienia projektu u.d.w. wynika, że w 2022 r. na rynku unijnym i krajowym rynku obserwuje się znaczący wzrost cen nośników energii, który jest wynikiem oddziaływania szeregu nakładających się na siebie czynników, m.in. ożywienia gospodarczego po pandemii Covid-19 oraz inwazji zbrojnej Rosji na Ukrainę. W rezultacie, z jednej strony, ożywienie gospodarcze skutkujące zwiększeniem się popytu na wszystkie paliwa, w tym na węgiel, wywołało presję na ich ceny. Z drugiej strony decyzja Polski i innych państw o zaprzestaniu importu węgla z Rosji, przełożyła się na, trudną do zrekompensowania w krótkim okresie, potrzebę zapewniania dostaw z innych niż Rosja kierunków. Ceny energii nie pozostają jednocześnie bez negatywnego wpływu na inflację, której poziom wyraźnie wzrasta od początku 2021 r. Sytuacja ta ma wpływ nie tylko na sektor energetyczny, ale także bezpośrednio na wszystkich obywateli, skutkując koniecznością pokrywania wyższych wydatków związanych z rosnącymi cenami węgla.
Projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa.
Oznacza to, że celem ustawy było wsparcie dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, a finansowe wsparcie w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe.
Z kolei powody nowelizacji art. 2 ust. 1 u.d.w. - poprzez wprowadzenie konkretnej daty (11 sierpnia 2022 r.) weryfikacji warunków przyznania dodatku węglowego w odniesieniu do wpisu w CEEB - zawiera uzasadnienie do projektu tej ustawy nowelizującej (druk 2543, Sejm IX kadencji). Wynika z niej, że zmiana w ustawie o dodatku węglowym ma charakter porządkujący, a jej celem jest usprawnienie procesu przyznawania dodatku węglowego dzięki zwiększeniu przejrzystości oraz efektywności procedur administracyjnych, które zostały zaproponowane w przedmiotowej ustawie przez doprecyzowanie kwestii związanych z terminową realizacją obowiązku zgłoszenia źródła ciepła lub źródła spalania paliw do centralnej ewidencji emisyjności budynków, który to termin upłynął w dniu 30 czerwca 2022 r. W tym celu proponuje się doprecyzować przepis art. 2 ust. 15 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym przez wskazanie, że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku węglowego bierze pod uwagę stan faktyczny, który wynika z deklaracji złożonej do centralnej ewidencji emisyjności budynków wraz z ewentualnymi aktualizacjami tej deklaracji złożonymi najpóźniej do dnia wejścia w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.
Rozwiązanie to przyczyni się również do zapewnienia spójności w zakresie stosowania przepisów niniejszej ustawy, która wyklucza możliwość uzyskania przez jedno gospodarstwo domowe więcej niż jednego dodatku na konkretne źródło ogrzewania.
Z powyższego jasno zatem wynika, że w sprawie dodatku węglowego stan faktyczny ma zostać ustalony na dzień 11 sierpnia 2022 r., a sprawnemu jego ustaleniu przez organ – ze względu na termin wypłaty tego wsparcia - mają służyć dane wpisane do CEEB.
W konsekwencji, założona przez ustawodawcę skuteczność wsparcia – wypłata dodatku węglowego - zależy od szybkości jego udzielenia (skoro przyznanie i wypłata ma nastąpić najpóźniej do 30 listopada 2022 r.) – wobec czego uzasadnia to przyjętą w ustawie o dodatku węglowym uproszczoną procedurę, tzn. w założeniu - bez prowadzenia szczegółowego postępowania administracyjnego (lecz w oparciu o dane z CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r.)
Z drugiej jednak strony taka uproszczona procedura nie może prowadzić do wykluczenia podmiotów uprawnionych do udzielenia wsparcia, a zatem podmiotów, które faktycznie stosują zasilanie paliwami stałymi (w tym węglem). Przeczyłoby to celowi ustawy. W sytuacji, gdy istnieją wątpliwości co do rzeczywistego stanu faktycznego (a wpis do CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r. jest przez uprawnionego kwestionowany), wymagane jest podjęcie czynności wyjaśniających przez organ, by nie dopuścić do naruszenia równości w dostępie do wsparcia - dodatku węglowego.
Z wyjaśnień skarżącego wynika, że składając w dniu 28 czerwca 2022 r. deklaracje dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw omyłkowo nie uwzględnił w niej paliwa stałego – węgla, którym zasila kocioł na paliwo stałe w okresie zimowym. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżący w dniu 18 listopada 2022 r. otrzymał informacji w trybie art. 10 i art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), z której m.in. wynika, że strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji zgodnie z żądaniem strony. Z odwołania wynika natomiast, że skarżący podjął próbę zastosowania się do tego pouczenia i wyjaśniał tę kwestię osobiście w dniu 22 listopada 2022 r., lecz został pouczony przez urzędnika MOPS, że wyjaśnienia te ma złożyć właśnie w odwołaniu. Skarżący do tego pouczenia się zastosował. Z kolei SKO nie zastosowało przed wydaniem decyzji odwoławczej trybu z art. 10 i art. 79a k.p.a.
Prowadzi to do wniosku, że istnieje niewyjaśniona wątpliwość, czy wpis w CEEB odpowiadał stanowi faktycznemu, który ma obowiązek wziąć pod uwagę organ przy rozpatrywaniu wniosku o dodatek węglowy na dzień 11 sierpnia 2022 r. Trzeba też podkreślić, że ustawa o dodatku węglowym nie przewidywała w dacie 28 czerwca 2022 r. (data złożenia deklaracji po raz pierwszy przez skarżącego) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia w deklaracji. Przy tym złożenie nieprawdziwego oświadczenia w deklaracji nie czyni danych z niej wynikających prawdziwymi w sytuacji, gdy dane te zostaną podważone.
Organy obu instancji nie wyjaśniając tego zagadnienia, mimo zgłoszonych przez skarżącego okoliczności (w tym dokumentów) sprzecznych z deklaracją z 28 czerwca 2022 r. i w konsekwencji wpisem w CEEB - naruszyły przepisy prawa procesowego, tj. art. 8 § 1 (zasada pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej) i art. 79a k.p.a. (wskazanie stronie niespełnionych lub niewykazanych przesłanek od niej zależnych i umożliwienie przedłożenia dodatkowych dowodów). Z wyjaśnień skarżącego zawartych w odwołaniu wynika, że organ pierwszej instancji – niezgodnie z zasadą zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.) – nie uwzględnił ewentualnych wyjaśnień i uniemożliwił przedstawienie dowodów w sprawie (mimo pouczenia w trybie art. 79a k.p.a.). Wyjaśnienia takie i dowody skarżący miał prawo zgłosić przed wydaniem decyzji w celu wykazania, że rzeczywisty stan faktyczny był inny niż wynikający z deklaracji oraz wpisu do CEEB.
Organ odwoławczy także zignorował wyjaśnienia skarżącego, nie podjął żadnych czynności w celu realizacji art. 79a k.p.a. Trzeba przy tym podkreślić, że skarżący miał prawo być niezorientowany co do rodzaju dowodów na poparcie błędnego wpisu w deklaracji przeniesionego następnie do CEEB (np. faktury zakupu węgla).
Skutkiem zaniechań organów obu instancji jest brak pewności, że przyjęty w sprawie stan faktyczny sprawy jest prawidłowy, a skarżący rzeczywiście nie może skorzystać ze wsparcia opisanego art. 2 ust. 1 u.d.w.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku i prawidłowo zastosuje art. 79a k.p.a. umożliwiając skarżącemu przedstawienie dowodów na okoliczności, które wskazał oraz przeprowadzi ich ocenę dowodową zgodnie z zasadami k.p.a., a jej wyniki odniesie do przepisów ustawy o dodatku węglowym.