Uzasadnienie
W dniu [...] listopada 2019 r. W. E. stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. w celu rejestracji jako osoby bezrobotnej. Kolejny termin stawiennictwa w urzędzie pracy wyznaczono na dzień [...] listopada 2019 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]Starosta Ś. uznał zainteresowanego za osobę bezrobotną z dniem [...] listopada 2019 r., wskazując że zasiłek dla bezrobotnych przysługuje po upływie 90 dni od dnia zarejestrowania. Decyzję doręczono zainteresowanemu w dniu [...] grudnia 2019 r.
Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. organ zawiadomił zainteresowanego o wszczęciu postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z powodu niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie w dniu [...] listopada 2019 r. Zawiadomienie doręczono w dniu [...] grudnia 2019 r.
W dniu [...] grudnia 2019 r. zainteresowany powiadomił organ, że w najbliższym czasie nie będzie mógł podjąć pracy, ponieważ został skierowany na poważną operację oraz wniósł o niewyznaczanie terminów wizyt w PUP i niewysyłanie listów poleconych. W załączeniu zainteresowany przedłożył kartę kwalifikacyjną do operacji kardiochirurgicznej.
Następnie w dniu [...] grudnia 2019 r. zainteresowany poinformował organ, że w dniu [...]listopada 2019 r. nie mógł stawić się w PUP, ponieważ od [...] do [...]listopada 2019 r. przebywał w szpitalu, gdzie stwierdzono konieczność dalszego specjalistycznego leczenia.
Decyzją z dnia [...]grudnia 2019 r. nr [...]Starosta Ś. na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 3 i pkt 4 oraz ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm.) orzekł o utracie przez zainteresowanego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] listopada 2019 r. na okres 120 dni, ponieważ zainteresowany nie stawił się w PUP w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.
W odwołaniu zainteresowany wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2019 r. poczuł się gorzej i w dniu następnym udał się do szpitala, w którym przebywał od [...]do [...] listopada 2019 r. Lekarze stwierdzili konieczność przeprowadzenia operacji kardiochirurgicznej. Wyjaśnił też, że nie znał treści niezwykle rygorystycznego art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W załączeniu przedłożył kartę informacyjną ze szpitala.
Wojewoda D. decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując że zainteresowany podał przyczyny swojego niestawiennictwa w dniu [...] listopada 2019 r. dopiero w piśmie z dnia [...]grudnia 2019 r., które złożył w PUP po upływie 7 dni od wyznaczonej daty. Termin ten jest terminem prawa materialnego, a ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie przewiduje możliwości jego przywrócenia. Złe samopoczucie i następnie pobyt w szpitalu zostałyby uwzględnione jako uzasadniona przyczyna niestawiennictwa, gdyby zainteresowany w okresie 7 dni od wyznaczonej daty stawiennictwa lub w okresie 7 dni od dnia ustania przyczyny niestawiennictwa (tj. od dnia wyjścia ze szpitala) powiadomił organ o tej okoliczności oraz przedłożył kartę informacyjną leczenia szpitalnego. W przypadku bowiem, gdy bezrobotny nie mógł zgłosić się do urzędu pracy na wyznaczone spotkanie z przyczyn od siebie niezależnych, to bieg terminu do powiadomienia urzędu pracy o zaistniałej sytuacji rozpoczyna się od dnia ustania obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej to powiadomienie.
Zainteresowany został prawidłowo powiadomiony o terminie zgłoszenia się do urzędu oraz był pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym o obowiązku powiadomienia urzędu w okresie 7 dni od daty wyznaczonej o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Skarżący wyjaśnił, że pracował jaki kierowca, a na przełomie 2017 i 2018 roku doznał zawału serca. W związku z nasilającymi się objawami choroby doszło do rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Wówczas został ukarany przez urząd pracy pozbawieniem środków do życia na 90 dni. W dniu [...] listopada 2019 r. poczuł się gorzej, a później został przyjęty do szpitala. Termin operacji wyznaczono na [...] marca 2020 r., jednak skarżący zrezygnował z operacji w tym terminie Został ponownie ukarany pozbawieniem środków do życia na kolejne 120 dni oraz pozbawieniem prawa do korzystania z darmowej opieki medycznej, pomimo że nie odmówił świadczenia pracy i dysponował epikryzą lekarską. Organ winien posiadać niezbite dowody, że skarżący zlekceważył urząd i z premedytacją unika podjęcia pracy. Ponadto skarżący wskazał na ułomność zapisu ustawowego lub jego błędne zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia [...] marca 2020 r. skarżący podtrzymał argumentację zawartą w skardze.
W piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. skarżący wniósł o powołanie jako świadków w sprawie: I. D.– dyrektora Wydziału Zdrowia i Polityki Społecznej w Urzędzie Wojewódzkim we W. oraz M. P. – zastępcy dyrektora Departamentu Rynku Pracy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przedkładając w załączeniu zawiadomienie z dnia [...] marca 2020 r. o sposobie załatwienia skargi strony, podpisane przez M. P. oraz skargę z dnia [...] maja 2020 r. na zastępcę dyrektora Departamentu Rynku Pracy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społeczne, złożoną do premiera RP – KPRM.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący wniósł o "przeniesienie rozprawy na późniejszy termin" oraz o przesłuchanie w charakterze świadka I.D., bowiem według skarżącego procedura odwoławcza od decyzji Starosty była zwykłą fikcją. Skarżący wskazał, że rozpoczęta procedura administracyjno – odwołąwcza jest w toku i może zakończyć się korzystnie dla skarżącego. Ponadto WSA w W. będzie rozpatrywał skargę strony w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej przez Wojewodę D. W załączeniu skarżący przedłożył skargę do WSA w W. na decyzję MRPiPS z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie informacji publicznej.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując że decyzja niekorzystna nie może pozbawiać stronę uprawnień z wcześniejszą datą niż data jej wydania. Ponadto decyzja ta stoi w sprzeczności z wcześniejszą decyzją Starosty, przyznającą status bezrobotnego.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący podtrzymał wniosek o "wstrzymanie procesu" z uwagi na "petycję" z dnia [...] sierpnia 2020 r., skierowaną do Prezesa WSA we W., w związku ze wskazanym przez skarżącego stwierdzeniem dyrektora Departamentu Rynku Pracy w MRPiPS, zawartym w odpowiedzi na skargę do WSA w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wniosek skarżącego o odroczenie rozprawy jest nieuzasadniony, ponieważ złożenie przez stronę skarg, tj. skargi do WSA w W. w kwestii odmowy udzielenia informacji publicznej przez Wojewodę D. odnośnie sposobu załatwienia odwołań w podobnych sprawach, skargi na zastępcę dyrektora Departamentu Rynku Pracy w MRPiPS złożonej do premiera RP – KPRM oraz skargi (petycji) skierowanej do Prezesa WSA we W. w związku z wypowiedzią dyrektora Departamentu Rynku Pracy w MRPiPS, nie wstrzymuje toku postępowania w rozpatrywanej sprawie. Należy zaznaczyć, że stosownie do art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu w przypadku nieprawidłowego zawiadomienia strony o rozprawie albo nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. W niniejszej sprawie na rozprawę stawiły się obie strony.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak też decyzja ją poprzedzająca, naruszają przepisy prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm.), dalej u.p.z. Stosownie do art. 33 ust. 1 u.p.z. powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy oraz prowadzą rejestr tych osób. Zgodnie z art. 33 ust. 2 u.p.z. rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień. W myśl art. 33 ust. 3 u.p.z. bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy.
W przypadku bezrobotnego będącego dłużnikiem alimentacyjnym, w rozumieniu przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyznaczony termin nie może być dłuższy niż 90 dni. Stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że rejestracja bezrobotnych w urzędzie pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień. Bezrobotnym jest bowiem osoba, która spełnia przesłanki określone w art. 2 ust.1 pkt 2 u.p.z. Należy zaznaczyć, że sam fakt zgłoszenia się w urzędzie pracy osoby pozostającej bez pracy celem rejestracji nie oznacza, że osoba taka staje się automatycznie bezrobotnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. już po wypełnieniu karty rejestracyjnej bezrobotnego. Urząd pracy jest bowiem zobowiązany sprawdzić, czy zgłaszająca się osoba przedstawiła wszystkie niezbędne dokumenty oraz czy spełniła przesłanki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy. Dopiero po ustaleniu, że zgłaszająca się osoba spełniła wszystkie wymagania określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. wydawana jest w myśl art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i lit. b u.p.z. decyzja o uznaniu takiej osoby za bezrobotną i ewentualnie o przyznaniu prawa do zasiłku, o ile spełniła ona przesłanki określone w art. 71 u.p.z.
Dopóki taka decyzja nie zostanie wydana zgłaszającej się celem rejestracji osobie, to nie przysługują jej prawa określone w ustawie ani nie spoczywają na niej obowiązki przewidziane w tej ustawie. Wszelkie uprawnienia i obowiązki osoby pozostającej bez pracy określone w ustawie powstają dopiero po wydaniu decyzji o przyznaniu tej osobie statusu osoby bezrobotnej.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu [...]listopada 2019 r. skarżący stawił się do urzędu pracy celem rejestracji. W tym dniu skarżący został pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej oraz poinformowano go o obowiązku zgłoszenia się do urzędu pracy w dniu [...] listopada 2019 r. w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Okolicznością niesporną jest, że skarżący nie stawił się w urzędzie pracy w dniu [...] listopada 2019 r. z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia i pobyt w szpitalu.
Jednakże należy zauważyć, że decyzja urzędu pracy o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną została wydana dopiero w dniu [...] listopada 2019 r., a doręczona skarżącemu została w dniu [...] grudnia 2019 r. Dlatego też, w ocenie Sądu, skarżący nie miał obowiązku zgłoszenia się do urzędu pracy w dniu [...] listopada 2019 r. na podstawie art. 33 ust. 3 u.p.z. gdyż wówczas nie została jeszcze wydana decyzja o przyznaniu mu statusu osoby bezrobotnej. Skoro taka decyzja nie została jeszcze wydana, to nie można było wymagać od skarżącego stawiennictwa w urzędzie pracy w trybie art. 33 ust. 3 u.p.z., ponieważ obowiązek stawiennictwa w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy został nałożony na bezrobotnego, czyli osobę która uzyskała już status osoby bezrobotnej na podstawie wydanej przez organ w tym przedmiocie decyzji. W przekonaniu Sądu obowiązek o którym mowa w wymienionym artykule powstaje dopiero po wydaniu i doręczeniu stronie decyzji o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej.
Zgodnie bowiem z art. 110 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej, który wydal decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.
Skoro w dniu [...] listopada 2019 r. nie pozostawała w obrocie prawnym decyzja o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną, to skarżący nie był zobowiązany do stawiennictwa w dniu [...] listopada 2019 r. na podstawie art. 33 ust. 3 u.p.z. Organ nie mógł więc pozbawić skarżącego statusu osoby bezrobotnej z uwagi na niestawiennictwo w urzędzie pracy i nieusprawiedliwienie w terminie przyczyny tego niestawiennictwa.
Powyższej sytuacji nie zmienia fakt, że decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. przyznano skarżącemu status osoby bezrobotnej wstecz od dnia [...]listopada 2019 r., ponieważ dopiero po tym jak decyzja ta została doręczona skarżący nabył prawa i obowiązki określone w ustawie. Decyzja o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej ma bowiem charakter konstytutywny, a nie deklaratoryjny, dlatego też w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana dopiero w dniu [...] listopada 2019 r., to nie można było nakładać na skarżącego obowiązku wcześniejszego stawiennictwa w urzędzie pracy w dniu [...] listopada 2019 r.
W związku z powyższym niestawiennictwo skarżącego w urzędzie pracy w dniu [...] listopada 2019 r. nie można uznać za przyczynę uzasadniającą pozbawienie go statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt.4 u.p.z., skoro na skarżącego nałożono obowiązek stawiennictwa w urzędzie pracy, określony w art. 33 ust. 3 u.p.z., przed przyznaniem mu statusu osoby bezrobotnej.
Sąd oddalił wniosek dowodowy strony o przesłuchanie wskazanych przez stronę świadków. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do przeprowadzania dowodów z przesłuchania świadków.
W ocenie sądu organy administracji błędnie zinterpretowały i naruszyły art. 33 ust. 4 pkt. 4 u.p.z., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.