Uzasadnienie
Przedmiotem skargi F. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [....] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] r. (Nr [...]) odmawiająca udzielenia: zasiłków rodzinnych na A. i D. S., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na D. S., dwóch dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły na D. S., dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły na A. S..
W uzasadnieniu decyzji ostatecznej przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Dnia [...] r. F. S. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na A. i D. S..
Zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji odmówił udzielenia wnioskodawcy zasiłków rodzinnych na wymienione osoby: dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na D. S., dwóch dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły na D. S., dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły na A. S., W uzasadnieniu wskazano, że D. S. studiuje na Politechnice W., nie jest więc uczennicą "szkoły" w rozumieniu art. 3 pkt. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, strona nie może więc otrzymać na nią zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji również dodatków, które są związane z uprzednim uzyskaniem prawa do zasiłku. Ponieważ F. S. nie ma alimentów zasądzonych na rzecz dziecka od drugiego z rodziców nie może zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy, otrzymać świadczenia na A. S..
Od powyższej decyzji odwołał się F. S. żądając uchylenia decyzji i udzielenia świadczeń rodzinnych na dzieci. Odwołujący się oświadczył, że odmowa świadczeń rodzinnych pogorszy sytuację materialną rodziny. Ponadto wskazał, że pracownicy GOPS wiedzą, że matka dzieci nie ma żadnych dochodów i utrzymuje się z pomocy GOPS, która jest niewystarczająca, dlatego nie może wystąpić przeciwko niej o alimenty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania nie uwzględniło.
Z akt rozpatrywanej sprawy bowiem wynika, że rodzina F. S. składa się oprócz niego z trzech osób: dorosłego syna i dwóch córek A. (ur. [...] r.) i D. (ur. [...] r.). D. S. jest studentką [...] roku Politechniki W.. A. S. jest uczennicą [...] klasy Technikum w W.. Wnioskodawca oświadczył, że nie ma zasądzonych na rzecz A. alimentów i nie będzie występował o nie przeciwko jej matce, ponieważ nie posiada ona żadnych dochodów. Rodzina spełnia kryterium dochodowe stanowiące jeden z warunków do uzyskania świadczeń rodzinnych.
Zasady udzielania świadczeń rodzinnych określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z art. 7 pkt 5 zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, chyba że: a) drugi z rodziców nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.
F. S. jest osobą samotnie wychowującą córkę A., nie posiada jednak zasądzonego od jej matki świadczenia alimentacyjnego, ponieważ nie występował z powództwem o alimenty. W związku z powyższym wnioskodawca nie może w ogóle, zgodnie z art. 7 pkt 5, otrzymać na córkę A. świadczeń rodzinnych.
Zgodnie z art. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom uprawnionym, do ukończenia przez dziecko: 1) 18. roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21. roku życia albo 3) 24. roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pojęcie szkoły, w której nauka uprawnia do pobierania zasiłku rodzinnego oznacza szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną oraz szkołę artystyczną, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki (art.3 ust.18).
Do szkół ponadgimnazjalnych zalicza się, zgodnie z ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. Nr 256, poz. 2572), zasadnicze szkoły zawodowe o okresie nauki nie krótszym niż dwa lata i nie dłuższym niż 3 lata, trzyletnie licea ogólnokształcące, trzyletnie licea profilowane, czteroletnie technika, dwuletnie uzupełniające licea ogólnokształcące, trzyletnie technika uzupełniające, szkoły policealne o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, trzyletnie szkoły specjalne przysposabiające do pracy dla uczniów upośledzonych. W powyższym znaczeniu nie jest szkołą w rozumieniu ustawy szkoła wyższa. Na dziecko powyżej 18, roku życia, które nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i uczy się w szkole wyższej zasiłek rodzinny nie przysługuje. Zasiłek otrzyma natomiast osoba uprawniona na dziecko, które legitymuje się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i uczy się w szkole lub w szkole wyższej nie dłużej niż do ukończenia przez nie 24, roku życia.
Z powyższego wynika, że wnioskodawca nie może otrzymać świadczeń rodzinnych na D. S., która jest studentką Politechniki i nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Choć Kolegium rozumie argumenty podnoszone przez stronę w odwołaniu rozstrzygając sprawę zmuszone jest stosować opisane powyżej regulacje prawne i na ich podstawie nie znalazło podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji.
W skardze F. S. zarzucił "nie terminowe rozpatrzenie odwołania" oraz "brak wnikliwej analizy w przedstawionych dowodach, co powoduje pogorszenie sytuacji bytowej z naruszeniem interesu prawnego". W uzasadnieniu skargi ponownie nawiązał do zaniechania dochodzenia alimentów od matki dzieci.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podobnych tym z uzasadnienia decyzji ostatecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Organy orzekające w sprawie w I i II instancji nie naruszyły bowiem przepisów powszechnie obowiązującego prawa.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niej stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2225 ze zm.) określające zasady udzielania świadczeń rodzinnych.
Skarżący wniósł o świadczenia rodzinne na rzecz A., ur.[...] r. i D. ur. [...] r. W chwili orzekania przez organ odwoławczy ([...] r.) A. nie ukończyła jeszcze [...] roku życia, D. natomiast – [...] roku życia. Wiek ich w sprawie jest o tyle doniosły, że przepis art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2, do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy natomiast określa krąg podmiotów uprawnionych do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku składający się z rodziców, jednego z rodziców albo opiekuna prawnego dziecka i opiekuna faktycznego dziecka.
W art. 7 zaś ustawodawca zakreślił krąg osób, jakim zasiłek rodzinny nie przysługuje, m.in. znalazła się w nim osoba samotnie wychowująca dziecko, której nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka.
Z akt sprawy wynika, że F. S. nie wystąpił na drogę sądową o alimenty od matki dzieci gdyż uznał, że "jest to niehumanitarne w związku, że matka nie posiada dochodu". Ta okoliczność sprawiła, że skarżący nie mógł uzyskać stosownych świadczeń na rzecz młodszej córki.
Równie zasadne są rozważania prawne organów obu instytucji, które przywiodły je do negatywnego rozstrzygnięcia na rzecz D. S.. W jej przypadku brak jednej z pozytywnych przesłanek zawartych w art. 6 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy. Przesłanki, jakie zostały zamieszczone w pkt 3 ust. 1 tego artykułu, przy tym, powinny być spełnione łącznie (por. spójnik "i"). Nie budzi wątpliwości, że D. S. nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. To wyłącza możliwość zastosowania przepisu art. 6 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, ale i pkt 2 art. 6 ust. 2 został przez organy pomocy społecznej trafnie odczytany. Istotnie, co jest szkołą wyjaśnia ustawa w słowniczku art. 3 pkt 18. Nie budzi wątpliwości Sądu, że Politechnika W., na której studiuje D. S. nie mieści się w tym pojęciu, tym bardziej, że kolejny punkt tego słowniczka mówi właśnie o szkole wyższej.
Negatywne decyzje, jakie zostały wydane w sprawie skarżącego, są zatem zasadne. Skarga nie zasługująca na uwzględnienie podlegała więc oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarga bowiem nie dotyczy naruszenia prawa materialnego, w tym przypadku przepisów cytowanej ustawy, ale w pierwszym rzędzie przepisu określającego czas trwania postępowania odwoławczego (art. 35 § 3 kpa). Jednakże naruszenie tego przepisu nie miało wpływu na treść orzeczenia. Gdyby bowiem decyzja została podjęta w terminie określonym w tym czasie, ze względów wcześniej przedstawionych, nie mogła być inna. Niezbyt zrozumiały jest natomiast zarzut skargi "braku wnikliwej analizy w przedstawionych dowodach" skoro normy prawa materialnego zostały podciągnięcie pod fakty nie budzące wątpliwości, takie jak: samotne wychowywanie młodszej córki przez skarżącego, studia starszej córki na Politechnice W. i zaniechanie skarżącego dochodzenia od żony alimentów, potwierdzone także w uzasadnieniu skargi. Sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonych decyzji, a te – jak wyżej wykazano, nie naruszają prawa.