Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 oraz art. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395, z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku Z. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...].
Z. W. złożył w dniu 24 lutego 2005 r. wniosek w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.). Decyzją z dnia 2 czerwca 2005 r. nr 0047719171/1 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
Wnioskiem z dnia 9 listopada 2009 r. strona zwróciła się o uchylenie, w trybie art. 154 k.p.a., ostatecznej decyzji z dnia 2 czerwca 2005 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] marca 2010 r., Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a.
Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wr 321/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Sąd stwierdził, że okres przebywania strony na deportacji powinien być liczony od daty urodzenia tj. od dnia 3 listopada 1944 r. do dnia 8 maja 1945 r., czyli daty zakończenia II wojny światowej.
Decyzją z dnia 17 listopada 2010 r. Kierownik Urzędu uchylił decyzję własną z dnia 2 czerwca 2005 r. i orzekł o przyznaniu Z. W. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich z tytułu deportacji do pracy przymusowej w okresie od 3 listopada 1944 r. do 8 maja 1945 r. – łącznie 6 pełnych miesięcy.
W ustawowym terminie zainteresowany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że organ administracji państwowej winien wydać decyzję o przyznaniu uprawnienia do świadczenia pieniężnego od dnia 24 lutego 2005 r.
W motywach decyzji utrzymującej w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ww. ustawy: "Uprawnienie do świadczenia przyznawane jest decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji". Z kolei art. 5 ust. 1 tejże ustawy stanowi: "Świadczenie wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy, na wniosek osoby uprawnionej złożony w tymże organie wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia...". Wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku, o którym mowa w ust. 1 (art. 5 ust. 3).
Organ stwierdził, że przepisy ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR nie przewidują przyznania uprawnienia z tytułu pracy przymusowej za okres wsteczny.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. W. zarzucił "tendencyjne", "pozbawione obiektywizmu" rozpatrzenie przez organ Jego wniosku o przyznanie świadczenia określonego w ustawie o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, złożonego po raz pierwszy w roku 2005.
Mając na względzie powyższy zarzut skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części dotyczącej okresu należnego świadczenia.
W uzasadnieniu skargi Z. W. podniósł, że od daty złożenia pierwszego wniosku do daty złożenia ostatniego wniosku i przyznania przez organ uprawnienia stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, by organ orzekł o wypłacie świadczenia od dnia 24 lutego 2005 r.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Organ w całości podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). To oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
W ramach sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań organów administracji publicznej usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 1270, z późn. zm. - przywoływanej, jako: P.p.s.a.).
Skarżący kwestionuje prawidłowość decyzji o przyznaniu uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) – dalej zwana ustawą, w zakresie nie przyznania świadczenia od dnia złożenia pierwotnego wniosku tj. od 24 lutego 2005 r.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Organ, bowiem prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne oraz właściwie zinterpretował i zastosował przepisy prawa materialnego.
Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy: "Uprawnienie do świadczenia przyznawane jest decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji". W zakresie postępowania dotyczącego ustalenie lub odmowy przyznania świadczenia mają zastosowanie przepisy k.p.a. (art. 4 ust. 4). Świadczenie jest wypłacane przez właściwy organ emerytalno-rentowy na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie, do którego należy dołączyć decyzję stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia (art. 5 ust. 1). Wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku (art. 5 ust. 2).
Odnosząc powyższe regulacje do realiów przedmiotowej sprawy należy uznać, że organ administracji w niczym nie uchybił przepisom prawa. Skarżący zarzuca, że świadczenie powinno zostać przyznane od dnia 24 lutego 2005 r. Zarzut ten, w ocenie Sądu, jest bezpodstawny. Sprawa wszczęta wnioskiem złożonym przez skarżącego w dniu 24 lutego 2005 r. zakończyła się wydaniem decyzji w dniu 2 czerwca 2005 r. nr 0047719171/1, mocą której Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzja ta stała się ostateczna.
Postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, zostało natomiast wszczęte na skutek wniosku skarżącego z dnia 9 listopada 2009 r. o weryfikację ostatecznej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. W decyzji z dnia 17 listopada 2010 r. Kierownik Urzędu prawidłowo rozstrzygnął o uchyleniu ostatecznej decyzji z dnia 2 czerwca 2005 r. i orzekł o przyznaniu stronie wnioskowanego świadczenia.
Sąd zwraca uwagę, że w decyzji o przyznaniu uprawnienia do świadczenia na gruncie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, organ w ogóle nie rozstrzyga kwestii jego wypłaty. Decyzja o przyznaniu świadczenia z tytułu pracy przymusowej, mająca charakter deklaratoryjny, stwierdza jedynie uprawnienie i okres, za jaki świadczenie przysługuje. W myśl art. 2 pkt 2 lit a ustawy represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres, co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Skarżącemu przyznano świadczenie z tytułu deportacji do pracy przymusowej w okresie od 3 listopada 1944 r. do 8 maja 1945 r., czyli łącznie 6 pełnych miesięcy.
Niewątpliwie odrębną, od instytucji przyznania uprawnienia z tytułu deportacji do pracy przymusowej, jest instytucja wypłaty tego świadczenia. Z woli ustawodawcy, wypłata świadczenia, następuje bowiem przez zakład emerytalno-rentowy na wniosek osoby uprawnionej,. Do wniosku należy dołączyć decyzję stwierdzającą nabycie uprawnienia do tego świadczenia. Wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku Szczegółowo tryb wypłacania świadczeń reguluje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 1996 r. w sprawie trybu wypłacania świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 107, poz. 505). Zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1-3 rozporządzenia, postępowanie w sprawie wypłaty świadczenia wszczyna się na pisemny wniosek osoby uprawnionej, zgłoszony do organu, o którym mowa w § 1 ust.
2. Wniosek powinien zwierać: imię i nazwisko wnioskodawcy, datę urodzenia, adres zamieszkania, numer ewidencyjny PESEL, wskazanie adresu lub konta bankowego, na który ma być doręczona lub dokonywana wypłata świadczenia, oświadczenie o niepobieraniu z innego organu emerytalno-rentowego lub z innego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: emerytury lub renty, świadczenia pieniężnego. Do wniosku należy dołączyć decyzję o przyznaniu świadczenia, wydaną przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osobę przez niego upoważnioną. Zatem wydana, na gruncie obowiązujących regulacji prawnych, decyzja o przyznaniu świadczenia z tytułu deportacji do pracy przymusowej nie określa terminu jego wypłaty. Natomiast stanowi ona jeden z koniecznych elementów uruchomienia procedury wypłaty świadczeń.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu a skarga, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.