Uzasadnienie
Dziekan Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. (nr [...]), działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.; dalej jako Prawo o szkolnictwie wyższym) oraz § 40 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W. (dalej jako regulamin) skreślił P. S. (dalej jako skarżący) z listy studentów 4 roku niestacjonarnych niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku Prawo z dniem 8 listopada 2011 r. z powodu nieuzyskania zaliczenia wyżej wymienionego etapu w określonym terminie.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że stosownie do § 30 ust. 4 regulaminu, student dla zaliczenia wyżej wymienionego etapu, zobowiązany jest do złożenia w dziekanacie indeksu i karty okresowych osiągnięć z wymaganymi wpisami bezzwłocznie po zaliczeniu ostatniego egzaminu w sesji, a najpóźniej w terminie trzech dni roboczych od zakończenia sesji poprawkowej. Termin zakończenia sesji poprawkowej ustala Rektor Uniwersytetu W., w Komunikacie w sprawie organizacji roku akademickiego i został on podany do publicznej wiadomości na stronach internetowych uczelni. Skarżący – jak podano w uzasadnieniu – nie złożył indeksu i karty okresowych osiągnięć w wymaganym terminie, co uzasadniało w pełni zastosowanie § 40 ust. 2 pkt 2 regulaminu.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zwrócił się o uchylenie powyższej decyzji i o "wyrażenie zgody na powtarzanie IV roku studiów w roku akademickim 2011/2012". W uzasadnieniu podniósł, że jego "bezczynność" w roku akademickim oraz z październiku 2011 r. była spowodowana "głębokim ale okresowym jedynie załamaniem nerwowym". Do odwołania dołączył zaświadczenie o stanie zdrowia, sporządzonym przez lekarza psychiatrę. Z treści zaświadczenia wynikało, że "w okresie od 31.10.2010 do 31.10.2011 pacjent znajdował się w kolejnym okresie pogorszenia zdrowia. Z tego powodu nie był w stanie: uczestniczyć w zajęciach, ćwiczeniach, zdawać kolokwiów/zaliczeń, zdawać egzaminów. Nie był też w stanie złożyć indeksu, karty okresowej w wymaganym terminie".
Rektor Uniwersytetu W. nie uwzględnił powyższego odwołania i decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. ([...]) utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. z dnia [...] listopada 2011 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżący nie uzyskał zaliczenia semestru w określonym terminie, co wskazuje na brak postępów w nauce. To – jak zaznaczył – dawało Dziekanowi podstawę do wydania, w oparciu o art. 190 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, decyzji o skreśleniu z listy studentów Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W..
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji Rektora Uniwersytetu W. oraz poprzedzającej ją decyzji Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W..
Skarżący zarzucił, że wydano je z naruszeniem:
- 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 190 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym poprzez jego niezasadne zastosowanie i uznanie, że skarżący nie czyni postępów w nauce, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że na przebieg studiów zasadniczy wpływ miały przemijalne przyczyny losowe,
- 2. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 oraz art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ i błędnego stwierdzenia braku postępów w nauce skarżącego, a w szczególności co do przyczyn niezaliczenia kolejnego semestru studiów oraz brak wyjaśnienia zaskarżonej decyzji przyczyn podjętego rozstrzygnięcia organu,
- 3. przepisów postępowania, tj. art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 207 Prawa o szkolnictwie wyższym, poprzez nie wywiązanie się z obowiązku rozpatrzenia całościowo materiału dowodowego w sprawie, a także brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji co do dowodów uzasadniających czasową niemożność kontynuacji nauki, jak również w przypadku wątpliwości co do przedłożonych dowodów, brak wysłuchania skarżącego przez organ, co skutkowało brakiem wyczerpującego uzasadnienia przedmiotowej decyzji w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę, miał na uwadze następujące okoliczności.
Skarga jest uzasadniona. W szczególności trafne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
W punkcie wyjścia trzeba odnotować, że Dziekan Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W., za podstawę wydania decyzji, przyjął przesłankę wymienioną w art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, tj. nieuzyskanie zaliczenia przez skarżącego w określonym terminie. Decyzja odwoławcza wydana została natomiast na innej podstawie – art. 190 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, tj. z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce.
Uzasadnienia obu decyzji są niezwykle lakoniczne i nie dają jasnej odpowiedzi na pytanie jakimi względami kierowały się organy obu instancji przy wydaniu decyzji, opierając je przy tym na różnych przesłankach ustawowych.
Podkreślić trzeba, że podjęta w odpowiedzi na skargę, złożonej po zakończeniu postępowania administracyjnego, próba usunięcia braków uzasadnienia decyzji, nie mogła zastąpić uzasadnienia decyzji, określonego w art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ocen w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd podziela w związku z tym zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Z przepisu tego wynika nakaz, aby organ administracji zajął stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnił jasno i należycie swoje rozstrzygnięcie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które pozbawiają stronę określonych uprawnień. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (tak: J. Zimmermann, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że tak zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie spełnia przesłanki, jakie powinno spełniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Nie zawiera bowiem uzasadnienia odpowiadającego wymogom przytoczonego wyżej przepisu - art. 107 § 3 K.p.a.
W szczególności dotyczy to braku odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących stanu zdrowia skarżącego i ogólnikowego stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, że "wskazane w odwołaniu przyczyny nie uzasadniają uchylenia decyzji ani nie znajdują potwierdzenia". Organ odwoławczy nie wskazał przy tym z jakich powodów nie daje wiary przedłożonemu zaświadczeniu lekarskiemu.
Ma to istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie zwłaszcza z tego powodu, że decyzja o skreśleniu z listy studentów podejmowana jest w przypadkach wymienionych w art. 190 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym w ramach uznania administracyjnego. Ramy tego uznania zakreśla przede wszystkim art. 7 K.p.a., który nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to, że organ administracji publicznej ma obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i sporządzenia uzasadnienia decyzji, przekonywującego dla strony zainteresowanej. Z uzasadnienia decyzji opartej na uznaniu administracyjnym musi wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały przez organ administracji publicznej rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Z uzasadnienia musi wynikać też, że organ ten nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dowodów i że dokonał oceny tego materiału zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
W orzecznictwie sądowym (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2009 r. I SA/Wa 1710/08, LEX nr 554840) ugruntowany jest pogląd, że brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, oraz brak podstawy prawnej decyzji i jej uzasadnienia w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji przez sąd administracyjny.
Z tych względów uzasadnione są zarzuty naruszenia przez organy obu instancji art. 7 i 77 § 1 k.p.a. a także art. 107 § 3 K.p.a. w sposób podany w skardze jej uzasadnieniu. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji powinny wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a zwłaszcza dokonać wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego. Dotyczy to zwłaszcza oceny i odniesienia się do argumentacji przedstawionej przez skarżącego, który podnosił, że jego "słuszny interes" w sprawie uzasadniony był stanem zdrowia, który uniemożliwiał kontynuowanie studiów. Rzeczą organu prowadzącego postępowanie będzie zatem rozważenie czy w tej sytuacji, za udzieleniem ochrony interesowi społecznemu przemawiają istotne przesłanki, wykluczające przyznanie tej ochrony skarżącemu. Przeprowadzone w taki sposób postępowanie powinno znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu i jego uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.