Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 29 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 140/11

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...],nr [...] [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który po rozpatrzeniu odwołania z dnia 15 marca 2010 r. B. K. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że B. K., pracowała kolejno:

1. - od 15 lipca 1969 r. do 19 września 1975 r. w Przedsiębiorstwie Przemysłu Gastronomicznego w B., na stanowisku starszy referent,
2. - od 20 września 1975 r. do 31 stycznia 1983 r. w Urzędzie Gminy B., na stanowisku inspektora,
3. - od 1 lutego 1983 r. do 31 sierpnia 1990 r. w Gminnym Zespole Ekonomiczno-Administracyjnym Szkół w B., na stanowisku dyrektora,
4. - od 1 września 1990 r. do 31 sierpnia 1999 w Szkole Podstawowej nr 2 w B. na stanowisku kierownika świetlicy,
5. - od 1 września 1999 r. do 1 września 2005 r. w Gimnazjum Samorządowym nr 2 w B. na stanowisku nauczyciela matematyki,
6. - od 1 września 2005 r. przeszła na wcześniejszą emeryturę.

Dodatkowo B. K. pracowała:

1. - od 2 września 1985 r. do 31 sierpnia 1986 r. jako nauczyciel matematyki w Szkole Podstawowej nr 5 w B.;
2. - od 7 listopada 1989 do 31 stycznia 1990 jako nauczyciel matematyki w Szkole Podstawowej nr 5 w B.;
3. - od 1 września 1990 do 31 grudnia 1990 jako dyrektor w Gminnym Zespole Ekonomiczno-Administracyjnym Szkól w B.;
4. - od 29 listopada 1999 r. do 7 sierpnia 2000 r. jako nauczyciel matematyki w Szkole Podstawowej nr 1 w B..

Pracując na ww. stanowiskach ok. 16 lat B. K. była narażona na wysiłek głosowy. Była ona badana w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (poz. 15).

W trybie odwoławczym odwołująca się była badana w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który w dniu 16 stycznia 2006 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat (poz.15).

Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich i po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. dnia [...] wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (poz. 15).

Od decyzji tej wniosła odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po przeanalizowaniu całości dokumentacji, w dniu [...] wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat (poz.15).

B. K. nie zgodziła się z decyzją [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W dniu 12 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydał wyrok Sygn. akt III SA/Wr 579/06 uchylający zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. W uzasadnieniu ww. wyroku podniesiono m.in., że celowe byłoby poddanie B. K. dodatkowym badaniom, które mógłby przeprowadzić Instytut Medycyny Pracy w Ł., by mieć możliwość porównania wyników badań dwóch Instytutów.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zgodnie z zaleceniem Sądu zwrócił się pismem z dnia 23 lipca 2007 r. do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. o przeprowadzenie badań.

W dniu 9 kwietnia 2008 r. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (poz. 15).

Placówka I stopnia diagnostycznego w uzasadnieniu swojego orzeczenia podała, że "(...) W trakcie aktualnie przeprowadzonych badań laryngologiczno-foniatrycznych, uzupełnionych o badania video stroboskopowe krtani stwierdzono:

1. - nagłośnia, przedsionek - nie zmienione,
2. - struny głosowe gładkie, prawa o wzmożonym rysunku naczyniowym,
3. - drgania, niejednakowe, niejednoczasowe (przesuniecie brzeżne prawego fałdu głosowego),
4. - zwarcie szpary głośni w czasie fonacji pełne,
5. - głos obniżony, matowy, tworzony nieprawidłowo, zwłaszcza przy podwyższonych częstotliwościach, skrzeczący.

Natomiast nie uwidoczniono w krtani zmian organicznych, będących następstwem nadmiernego wysiłku głosowego, wymienionych w wykazie chorób zawodowych (...) takich jak: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwała dysfonią. Zmiany w narządzie głosu, stwierdzone u strony nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Brak jest zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym."

W trybie odwoławczym strona była badana w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który w dniu 17 listopada 2008 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat (poz.15). W uzasadnieniu podano, że " (...) Nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15). Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych."

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po przeanalizowaniu dokumentacji, w dniu 30 grudnia 2008 r. skierował do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. pismo z prośbą o wydanie uzasadnionego orzeczenia lekarskiego, a w szczególności o wyjaśnienie kwestii - relacji między stwierdzonym u strony "zwarcie fonacyjne okresowo pełne, okresowo szczelinowate" co zdiagnozowano podczas badań w listopadzie 2008 r. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., a przesłanką opisaną w regulacjach prawnych jako "niedomykalność fonacyjną głośni". Ponadto zwrócił się o merytoryczne uzasadnienie, dlaczego ww. zmiany nie są uznawane za charakterystyczne w obrazie choroby zawodowej narządu głosu.

W odpowiedzi z dnia 6 lutego 2009 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnił, że "(...) sformułowanie: "zwarcie fonacyjne okresowo pełne, okresowo szczelinowate", jest określeniem opisującym ustawienie fałdów głosowych w czasie badania, nie stanowi jednak rozpoznania niedomykalności fonacyjnej głośni. Okresowo pojawiająca się szczelina w trakcie zwarcia fonacyjnego zależna jest od nastawienia pracy fałdów głosowych. Nie stanowi ona rozpoznania jednostki chorobowej w obrębie krtani."

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w związku z wejściem wżycie w dniu 3 lipca 2009 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych na podstawie § 11 ust. 1 tego rozporządzenia uznał dokonane czynności w toku postępowania za skuteczne i nie odmawia mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., które w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r.

W związku z powyższym oraz biorąc pod uwagę fakt, że w obowiązującym obecnie rozporządzeniu zmieniła się definicja choroby zawodowej narządu głosu ujętej w poz. 15.3, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się pismem z dnia 4 sierpnia 2009 r. do jednostek diagnostyczno-orzeczniczych o ustosunkowanie się do tej kwestii.

W dniu 9 listopada 2009 roku do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. wpłynęło zweryfikowane orzeczenie lekarskie z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, nie potwierdził tym samym rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu ujętej w poz. 15.

Podobnie, [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy przesłał w dniu 27 listopada 2009 r. weryfikację orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, uznając, że czynnościowe zaburzenie głosu występujące u strony ma etiologię pozazawodową.

Również, Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 8 stycznia 2010 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko dotyczące braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu z powodu niespełnienia warunków koniecznych do rozpoznania choroby zawodowej.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpoznając odwołanie podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w art.235 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki:

1. 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,
2. 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

W przypadku strony kryterium dotyczące rozpoznania klinicznego nie zostało spełnione.

Trzy niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych: [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, Instytut Medycyny Pracy w Ł. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. były zgodne co do faktu, że zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (poz. 15).

W ww. jednostkach medycznych wykonano szereg badań diagnostycznych, wykluczających stwierdzenie choroby zawodowej narządu głosu, bowiem nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15).

Stwierdzone zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Orzeczenia są spójne, przekonujące i zostały wydane na podstawie specjalistycznych badań: laryngologicznego, foniatrycznego i videostroboskopowego.

Ponadto, odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, należy stwierdzić, że występujące dolegliwości i schorzenia w zakresie narządu głosu, pomimo istniejącego narażenia zawodowego, mogły powstać zarówno z powodu wadliwej techniki emisji głosu, jak również (niezależnie od wykonywanego zawodu zwłaszcza u kobiet), w związku z funkcja hormonalną i wiekiem. Sam fakt wieloletniej pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy nie jest wystarczający do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, jeżeli schorzenia takiego nie rozpoznała żadna z trzech uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówek medycyny pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podniosła, że organ nie zastosował się do wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2007 r. Sygn. akt III SA/Wr 579/06 oraz nie dokonał wszechstronnej i rzetelnej analizy zgromadzonych dokumentów. Zarzuciła, że organ nie powiązał powstanie polipa lewego fałdu głosowego z wykonywaną pracą zawodową w świetlicy szkolnej oraz że organ po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wr 579/06 skierował ją na badania do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy co zdaniem skarżącej jest niezgodne z linią orzeczniczą sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia, ewentualnie o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto, organ podkreślił, że w dniu 30 grudnia 2008 r. skierował do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. pismo z prośbą o wydanie szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego, a w szczególności o wyjaśnienie kwestii - relacji między stwierdzonym u strony "zwarcie fonacyjne okresowo pełne, okresowo szczelinowate" co zdiagnozowano podczas badań w listopadzie 2008 r. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., a przesłanką opisaną w regulacjach prawnych jako "niedomykalność fonacyjna głośni". Ponadto zwrócił się o merytoryczne uzasadnienie, dlaczego ww. zmiany nie są uznawane za charakterystyczne w obrazie choroby zawodowej narządu głosu.

W odpowiedzi z dnia 6 lutego 2009 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnił, że "(...) sformułowanie "zwarcie fonacyjne okresowo pełne, okresowo szczelinowate" jest określeniem opisującym ustawienie fałdów głosowych w czasie badania, nie stanowi jednak rozpoznania niedomykalności fonacyjnej głośni. Okresowo pojawiająca się szczelina w trakcie zwarcia fonacyjnego zależna jest od nastawienia pracy fałdów głosowych. Nie stanowi ona rozpoznania jednostki chorobowej w obrębie krtani."

Organ podkreślił również, że nie mają uzasadnienia inne zarzuty skargi takie jak skierowanie na badania do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, oraz powiązania powstania polipa lewego fałdu głosowego z wykonywaną pracą zawodową w świetlicy szkolnej.

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 449/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę B. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, uzasadniając to tym, że skarżąca przekroczyła 30-dniowy termin do wniesienia skargi.

Pismem z dnia 6 grudnia 2010 r. B. K. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi na wymienioną decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 12 marca 2010 r.,

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi w powyższej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a).

W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 28 lutego 2006 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie

Podstawę prawną regulacji chorób zawodowych stanowi art. 235¹ kodeksu pracy, który określa, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały już w chwili wydania decyzji przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy. W rezultacie to według zapisów rozporządzenia należy oceniać przedmiotowe postępowanie organów administracji wszczęte w czerwcu 2009 r.. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

W tym stanie rzeczy, nie można odmówić mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r., albowiem czynności dokonane w toku postępowań wszczętych przed dniem 3 lipca 2009 r. pozostają skuteczne, a określenie definicji choroby zawodowej zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w całości bez wprowadzenia w nim zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy.

Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] wydana na skutek uchylenia wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wr 579/06 decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, którą to decyzją organ ten, powołując się na przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...], nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15 załącznika do w/w rozporządzenia), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 2351 Kodeksu pracy stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy).

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/GL 876/09 (Lex 577707): "Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych."

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z § 8 ust. 1 owego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, że skarżąca pracowała jako nauczyciel w szkołach podstawowych oraz gimnazjum w okresie 16 lat. Z oceny tej wynika, że w okresie zatrudnienia wykonywała pracę polegającą na wysiłku narządu głosu.

Zarzut stawiany w skardze, że organ nie zastosował się do wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2007 r. Sygn. akt III SA/Wr 579/06 oraz nie dokonał wszechstronnej i rzetelnej analizy zgromadzonych dokumentów, należy uznać za nietrafny. W uzasadnieniu ww. wyroku podniesiono m.in., że celowe byłoby poddanie B. K. dodatkowym badaniom (badanie videostroboskopowe), które mógłby przeprowadzić Instytut Medycyny Pracy w Ł., by mieć możliwość porównania wyników badań dwóch Instytutów oraz należałoby wyjaśnić jaka jest relacja między stwierdzonym u skarżącej "niepełnym zwarciem fonacyjnym głośni", "okresowym brakiem zwarcia fonacyjnego głośni" oraz niedomykalności w "w 2/3 tylnych", co zdiagnozowano podczas badań w Instytucie w S. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zgodnie z zaleceniem Sądu skierował skarżącą na badania do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, który orzeczenie z dnia [...] nr [...] stwierdził o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (poz.

15) w oparciu o wykonane m.in. zalecone badanie videostroboskopowe. W trybie odwoławczym skarżąca się była badana w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który również na podstawie oceny wydolności głosowej krtani metodą videostoboskopową wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat (poz.15).

Ponadto, jak wynika z akt sprawy organ II instancji, w dniu 30 grudnia 2008 r. skierował do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. pismo z prośbą o wydanie szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego, a w szczególności o wyjaśnienie kwestii - relacji między stwierdzonym u B. K. "zwarcie fonacyjne okresowo pełne, okresowo szczelinowate" co zdiagnozowano podczas badań w listopadzie 2008 r. w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi, a przesłanką opisaną w regulacjach prawnych jako "niedomykalność fonacyjna głośni". Ponadto zwrócił się o merytoryczne uzasadnienie, dlaczego ww. zmiany nie są uznawane za charakterystyczne w obrazie choroby zawodowej narządu głosu.

W odpowiedzi z dnia 6 lutego 2009 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnił, że "(...) sformułowanie "zwarcie fonacyjne okresowo pełne, okresowo szczelinowate" jest określeniem opisującym ustawienie fałdów głosowych w czasie badania, nie stanowi jednak rozpoznania niedomykalności fonacyjnej głośni. Okresowo pojawiająca się szczelina w trakcie zwarcia fonacyjnego zależna jest od nastawienia pracy fałdów głosowych. Nie stanowi ona rozpoznania jednostki chorobowej w obrębie krtani."

Odnośnie kolejnego zarzutu skarżącej dotyczącego skierowania na badania do [..] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W., co wg skarżącej jest niezgodne z linia orzeczniczą WSA w szczególności z wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r, Sygn. akt III SA/Wr 579/06, to należy uznać go za chybiony. Należy podkreślić, że w świetle obowiązujących wówczas wymagań rozporządzenia Rady Ministrów (§7 ust.

1) z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), do Instytutu Medycyny Pracy kierowani są pacjenci, którzy odwołali się od orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze I stopnia, dlatego skierowanie skarżącej do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. było w pełni zasadne.

Ponadto, jak wskazuje skarżąca dotychczas w przedmiotowej sprawie zostały wydane przez upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówki medyczne cztery orzeczenia lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: dwa wydane przez DWOMP, jedno przez IMPiZS w S. oraz jedno w IMP w Ł. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreśla, że ww. uprawnione placówki wydały zgodne, spójne, co do meritum orzeczenia lekarskie.

Nietrafnym jest także zarzut skarżącej dotyczący powiązania powstania polipa lewego fałdu głosowego z wykonywaną pracą zawodową w świetlicy szkolnej, ponieważ zgodnie z aktualną wiedzą medyczną w tym zakresie oraz obowiązującym aktem prawnym (rozp. RM z dnia 30.06.2009 Dz. U. Nr. 105) tylko zmiany organiczne w krtani uznane za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjna głośni i trwałą dysfonią, dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. A takich zmian nie stwierdzono w narządzie głosu u skarżącej.

W tym miejscu, należy także podkreślić, że sądy administracyjne wielokrotnie podkreślały, że bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej. Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, podziela go także - co do zasady - Naczelny Sąd Administracyjny, który w innej sprawie (sygn. akt II OSK 195/08), zauważył: "Jeśli bowiem orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego."

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego weryfikacji orzeczeń lekarskich bez obecności strony oraz zamieszczenia nowych terminów medycznych w zweryfikowanych orzeczeniach, to należy uznać za zasadne wyjaśnienie organu zawarte w odpowiedzi na skargę, w której wyjaśnił on, że weryfikacja była konieczna z uwagi z wejściem w życie w dniu 3 lipca 2009 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych i zmianę definicji choroby zawodowej narządu głosu ujętej w nowym akcie prawnym pod poz. 15.3. Weryfikacja ostatnich przedmiotowych orzeczeni odbyła się pod względem formalno-prawnym i nie wymagała obecności skarżącej. Badania wykonane przy wydawaniu orzeczenia lekarskiego zarówno na podstawie poprzednio obowiązującego jak i aktualnego rozporządzenia są takie same i na ich podstawie diagnozuje się daną jednostkę chorobową.

Ponadto, należy podkreślić, że nowe określenie jednostki chorobowej w pkt. 15.3 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., które obecnie ma brzmienie: "Niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwała dysfonią" klinicznie jest równoznaczne dawnemu określeniu tej jednostki o brzemieniu: "Niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią". W nowym określeniu mięśnie przywodzące i napinające fałdy głosowe zostały wspólnie nazwane mięśniami wewnętrznymi krtani, sprecyzowany został jedynie bardziej restrykcyjnie charakter niedomykalności. Zmiana nazewnictwa choroby zawodowej spowodowała pojawienie się nowych terminów w zweryfikowanych orzeczeniach, które nie wpływają na ocenę braku podstaw rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej, ponieważ stwierdzone schorzenia krtani pod postacią: "Przewlekłe proste zapalenie krtani z zaostrzeniem w odcinku tylnym, Tendencja do zaniku śluzówki, Stan po usunięciu polipa lewego fałdu głosowego (1993), Cechy dysfonii hyperfunkcjonalnej" nie figurowały ani w przeszłości ani w aktualnym wykazie chorób zawodowych.

Ponadto, zmiany w ww. wykazie dotyczące określenia patologii w obrębie narządu głosu (poz. 15.3) aktualnego wykazu chorób zawodowych nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia, ponieważ na podstawie wykonanych specjalistycznych badań laryngologicznych i foniatrycznych nie wykazano u skarżącej zmian patologicznych w obrębie krtani przedstawiających cechy kliniczne organicznej patologii narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym.

Chybionym jest również zarzut skarżącej dotyczący braku weryfikacji orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł., ponieważ w piśmie z dnia 8.01.2010r. ww. Instytut w sposób przekonywujący wyjaśnił swoje stanowisko merytoryczne odnośnie nierozpoznania choroby zawodowej u skarżącej mając na względzie nowe określenie jednostki chorobowej zgodnie z aktualnie obowiązującym wykazem chorób zawodowych.

Ponadto, nietrafnym jest również zarzut skarżącej dotyczący nie wskazania pozazawodowych czynników mogących spowodować dolegliwości i schorzenia w zakresie narządu głosu, ponieważ w decyzji DPWTS we W. nr [...] z dnia [...] wskazał jednoznacznie, że występujące u skarżącej zmiany narządu głosu, pomimo istniejącego narażenia zawodowego, mogły powstać zarówno z powodu wadliwej techniki emisji głosu, jak również (niezależnie od wykonywanego zawodu zwłaszcza u kobiet), w związku z funkcja hormonalną i wiekiem. Sam fakt wieloletniej pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy nie jest wystarczający do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, jeżeli schorzenia takiego nie rozpoznała żadna z trzech uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówek medycyny pracy.

Z treści wydanych w sprawie przez uprawnione jednostki orzecznicze służby zdrowia wynika, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Konkludując stwierdzić należy, że brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez upoważnioną placówkę diagnostyczną, uniemożliwia stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej. Nie ma w tej sytuacji znaczenia okoliczność, że skarżąca wykonywała pracę w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, skoro rozpoznanemu u niej schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej wymienionej pod poz. 15 wykazu stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia, a uprawnione do tego jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej, o jakiej mowa wyżej.

W świetle powyższego zaskarżone decyzje uznać należało za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają one zarówno przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę orzekania w sprawie, jak i przepisów procedury administracyjnej. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawiera trafne rozstrzygnięcie w związku z dokonanymi przez uprawnione jednostki diagnostyczne rozpoznanie - nie występowanie u skarżącej choroby zawodowej

W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, w związku z czym podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.