Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. P. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 stycznia 2022 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.), uchylająca decyzję z dnia 9 grudnia 2021 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej: organ I instancji), przyznającą stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem R. P. w kwocie 1.971,00 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. oraz odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 czerwca 2021 r. do 30 listopada 2021 r., i przyznająca stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem: - od 1 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w kwocie 1.971,00 zł, - od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. w kwocie 2.119,00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu wskazano, że strona pismem z dnia 15 czerwca 2021 r. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w S. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem.
Decyzją z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr [...] organ I instancji orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazano, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 czerwca 2020 r. wynika, że niepełnosprawność syna strony istnieje od 7 sierpnia 2005 r., wówczas miał on ukończony 18 rok życia. Zdaniem organu I instancji stanowi to negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W uzasadnieniu decyzji powołano również treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz wskazano, że strona uprawniona jest do emerytury i na dzień wydania decyzji odmownej to świadczenie pobiera.
Ponadto wskazano, że strona złożyła prośbę o uchylenie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad synem. Wskazano, że w dniu 15 lipca 2021 r. podczas wywiadu środowiskowego syn strony oświadczył, iż od 1 lipca 2021 r. sam prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, sam będzie przygotowywał posiłki i zaspakajał swoje potrzeby. Podobnej treści oświadczenie złożyła strona, że od 1 lipca 2021 r. jej syn prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a wynika to z potrzeby bycia samodzielnym i niezależnym. Okoliczności te, zdaniem organu I instancji, wykluczają możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia.
W odwołaniu od wydanej decyzji strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że w okolicznościach sprawy zakres sprawowanej opieki przez skarżącą nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pomimo, że jej syn legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r., przez błędne uznanie, że pobieranie emerytury przez skarżącą wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 12 października 2021 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał na konieczność zbadania, czy strona sprawuje opiekę nad synem w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jeśli tak, to Kolegium poleciło organowi I instancji poinformowanie strony o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania wypłaty tego świadczenia i wezwania do przedłożenia, w określonym terminie decyzji w tym zakresie. Wskazano też, że orzeczenie powinno uwzględniać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt 38/13.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją nr [...] z dnia 9 grudnia 2021 r. przyznał stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem w kwocie 1.971,00 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2022 r
W odwołaniu od wydanej decyzji strona zarzuciła naruszenie:
przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego niezastosowanie i nie przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2021 r., przepisu art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i niezasadne uznanie, naruszające zasadę praworządności, że skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do ustalenia na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 czerwca 2021 r.
Rozpatrując przedmiotową sprawę, organ odwoławczy dokonał ponownie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w szczególności ustalił jakie przepisy prawa materialnego mają zastosowanie oraz ocenił ich wpływ na podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie. Na wstępie zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w powołanym przepisie, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Opieka taka bowiem wynika z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.
Poza sporem w rozpatrywanej sprawie jest to, że strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem w takim stopniu, który uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Ustalił to organ I instancji w ponownym postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 3 listopada 2021 r. wynika, że syn strony wymaga stałego nadzoru z uwagi na ataki padaczki. Kilkanaście lat temu, w wyniku wypadku był w stanie długotrwałej śpiączki, co spowodowało niepełnosprawność w stopniu, który uniemożliwia mu samodzielne funkcjonowanie. Strona z uwagi na niepełnosprawność syna podporządkowała swój rytm dnia i plany życiowe po kątem zaspokajania potrzeb niepełnosprawnego syna.
Organ uznał, że przedmiotem sporu natomiast jest to, czy w związku z tym, że strona wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w czerwcu 2021 r., to świadczenie pielęgnacyjne powinno jej zostać przyznane od 1 czerwca 2021 r., pomimo, że ZUS wstrzymał na wniosek strony wypłatę emerytury od 1 grudnia 2021 r. Organ I instancji przyznał bowiem odwołującej świadczenie pielęgnacyjne od 1 grudnia 2021 r.
W ocenie organu, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
Kolegium podkreśliło, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona domagała się przyznania świadczenia od 1 czerwca 2021 r., powołując się na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. Według strony nic nie stoi na przeszkodzie, aby stronie wypłacono świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 czerwca 2021 r. do 30 listopada 2021 r. w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a kwotą emerytury.
Jak dalej wskazano, stosownie do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Powyższy przepis w ocenie Kolegium wprowadza ogólną zasadę przyznawania świadczeń od miesiąca złożenia wniosku. Jednak dotyczy to sytuacji, gdy na podstawie złożonego wniosku wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami można stwierdzić zasadność przyznania świadczenia. Zwrot "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia od miesiąca złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku.
Według organu odwoławczego, w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 30 listopada 2021 r. występowała przesłanka negatywna dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pobieranej emerytury. W świetle treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń (świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury).
Kolegium podzieliło pogląd zaprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Słusznie podnosi się w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno–rentowe. Powyższe przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.
Skoro zatem warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja (wstrzymanie pobierania) z emerytury, to okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.
W rozpoznawanej sprawie strona pobierała emeryturę do 30 listopada 2021 r. Zgodnie z decyzją ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury z dnia 25 listopada 2021 r., wypłata świadczenia emerytalnego została wstrzymana od 1 grudnia 2021 r., dlatego też dopiero od tego dnia możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem od 1 grudnia 2021 r. została wyeliminowana negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. co do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Z powyższych względów organ prawidłowo przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne od 1 grudnia 2021 r.
Natomiast w związku z tym, że zaskarżona decyzja organu I instancji nie odnosiła się wprost do okresu od dnia złożenia wniosku przez stronę oraz organ przyznał świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 1.971,00 zł także za okres od 1 stycznia 2022 r. (co wynika z treści osnowy decyzji), gdzie kwota tego świadczenia wynosi 2.119 zł, to Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ odwoławczy stwierdził, że od dnia 1 grudnia 2021 r. strona ma wstrzymaną wypłatę emerytury. Stąd świadczenie pielęgnacyjne przyznano na okres od dnia 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności syna strony wydano do 30 czerwca 2022 r.).
Kolegium przypomniało też, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od dnia 1 stycznia - art. 17 ust. 3a u.ś.r. Od dnia 1 stycznia 2021 r. kwota świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 1.971,00 zł - zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. (M.P. z 2020 r., poz. 1031). Od dnia 1 stycznia 2022 r. kwota świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 2.119,00 zł - zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2021 r. (M.P. z 2021 r. poz. 1021).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze końcowo poinformowało, że zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r. w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi w zakresie jej punktu I do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W skardze pełnomocnik strony zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2022 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 czerwca 2021 r., art. 23 u.ś.r. przez błędne uznanie, że prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz z niezbędnymi dokumentami wpłynął do organu dopiero w miesiącu grudniu 2021 r.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w ww. części i ustalenie na rzecz skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. Wniosła też o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
Jednocześnie zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie uwzględniając stanowisko organu i strony w zakresie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.
Kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 19 września 2022 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższy przepis stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego dokonało reformacji decyzji organu I instancji, w ten sposób, że świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane ponownie począwszy od dnia 1 grudnia 2021 r., ale wskazano również prawidłową kwotę świadczenia od 1 stycznia 2022 r.
W przedmiotowej sprawie nie jest sporne to, że skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne. Spełnia ona przesłanki do przyznania powyższego uprawnienia, o czym organ wypowiedział się w zaskarżonej decyzji. Syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem w stopniu, który uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.
W świetle zarzutów skargi i rozstrzygnięcia organu odwoławczego spór w przedmiotowej sprawie osadzony został na prawidłowości zastosowania art. 24 ust. 2 u.ś.r. i dotyczy wyłącznie ustalenia początkowego terminu, od którego skarżącej powinno zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne.
Skarżąca uważa, że błędnie postąpił organ odwoławczy nie przyznając jej świadczenia począwszy od dnia, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, tj. od dnia 1 czerwca 2021 r.
Sąd odnosząc się do powyższej kwestii wyjaśnia, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, rzeczywiście został złożony przez skarżącą w czerwcu 2021 r. W okresie jednak od dnia 1 czerwca 2021 r. do 30 listopada 2021 r. występowała przesłanka negatywna dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pobierania emerytury. Pobieranie emerytury zostało dopiero wstrzymane na wniosek skarżącej z dnia 17 listopada 2021 r. decyzją ZUS z dnia 25 listopada 2021 r. od dnia 1 grudnia 2021 r.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ukształtowaną już linię orzeczniczą sądów administracyjnych, według której jeśli przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej organ obowiązany jest poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia (zob. przykładowo wyroki: NSA z 10 grudnia 2019 r., I OSK 200/19 oraz z 19 maja I OSK 209/21; WSA w Lublinie z 11 grudnia 2019 r., II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z 16 stycznia 2020 r., III SA/Gd 575/19 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Poszukiwanie owych rozwiązań musi się jednak odbywać w granicach obowiązujących norm prawa.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca otrzymywała emeryturę do 30 listopada 2021 r. Poza sporem pozostaje także, że skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o zawieszenie emerytury od dnia 1 grudnia 2021 r. Tym samym we wniosku tym strona sama wskazała termin, od którego nie zamierza otrzymywać emerytury. Warunkiem koniecznym do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego było zawieszenie emerytury.
Sąd stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., skarżącej nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, za który pobierała emeryturę i sama wyraziła wolę do kiedy tę emeryturę chce pobierać.
Stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. emerytury. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Dyspozycja art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje.
Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (por. ww. wyrok NSA z 19 maja I OSK 209/21).
Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżąca pobierała emeryturę. Dopiero zawieszenie emerytury, w przepisanym trybie, pozwalała na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec powyższego, odnosząc się do wskazanej spornej w sprawie kwestii, tj. możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżąca pobierała emeryturę, podzielić należy stanowisko organu, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w tym okresie nie było możliwe. Datą początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest data zawieszenia emerytury.
Zawarte w art. 24 ust. 2 u.ś.r. sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego to warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zawieszenie emerytury, które nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być wydanie decyzji zawieszającej wypłatę emerytury. Dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie skarżąca pobierała emeryturę, dopóty niemożliwe było przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Koniecznym warunkiem do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było usunięcie w sposób zgodny z prawem przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek do ZUS-u, z którego treści wynika, że wystąpiła o zawieszenie emerytury od 1 grudnia 2021 r.
Wobec powyższego należy uznać, że Kolegium prawidłowo przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1 grudnia 2021 r., gdyż skarżąca dopiero od 1 grudnia 2021 r. zawiesiła pobieranie emerytury. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 czerwca 2021 r., gdyż w tym czasie istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wykluczająca możliwość otrzymania przez skarżącą za ten okres wnioskowanego świadczenia.
W konsekwencji sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.