Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 31b ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 1998, nr 64, poz. 414 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. P. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie odmowy opłacania składek emerytalno-rentowych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano, iż decyzją z dnia [...]r. nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. odmówił przyznania B. P. świadczenia w postaci opłacania składek emerytalno-rentowych. Organ ustalił, że B. P. mieszka z matką, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie pozostaje w stosunku pracy, a więc nie może wykazać, że rezygnuje z zatrudnienia, aby zaopiekować się chorą matką.
Od tej decyzji B. P. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym wskazał, że w [...] r. zrezygnował z pracy we W., aby zaopiekować się matka, która przebyła operację stawu biodrowego i jest osobą niepełnosprawną.
Rozpatrując odwołanie oraz oceniając okoliczności w nim podniesione, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że odwołujący się w okresie od [...] r. do [...] r., od [...] do [...] r. i od [...] r. do [...] r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, zatem w okresie poprzedzającym te daty, a po [...] r. pracował zarobkowo skoro zasiłek dla bezrobotnych został mu przyznany. Także z treści wywiadu środowiskowego wynika, że poszukuje on pracy, gdyż w dniu [...] r. złożył w Miejskim Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. wniosek m. in. o zasiłek celowy na zakup biletów autobusowych w celu poszukiwania pracy. Te okoliczności pozostają jawnie w sprzeczności z twierdzeniem strony, że zrezygnował z pracy, aby opiekować się chorą matką. Organ zwraca również uwagę, że od momentu rozwiązania umowy o pracę w [...]r. upłynął okres ponad 5 lat, a składka w tego typu sprawach, zgodnie z art. 31b ust. 8 ustawy o pomocy społecznej była opłacana od dnia [...] r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż do ustalenia czy zachodzą warunki do zastosowania instytucji określonej w art. 31b ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, niewystarczające jest samo oświadczenie zainteresowanego. Powinno ono zostać poparte konkretnymi okolicznościami, w szczególności, nie może budzić wątpliwości, że strona zrezygnowała z pracy w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej osobistej opieki nad chorą matką oraz, że ta konieczność istniała już w chwili rezygnacji z pracy.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] B. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił błędną interpretację jego przypadku, albowiem nie chodzi mu stan aktualny, gdy jest bezrobotny, lecz o rok [...], gdy był zmuszony zrezygnować z pracy i zaopiekować się chorą matką. Zarzucił Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Ś., że nie poinformował go o istnieniu przepisu art. 31b ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Potwierdza, że pobierał zasiłek dla bezrobotnych – najpierw od [...]r., a następnie w [...] r., a ponadto trzykrotnie podejmował działalność gospodarczą.
W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ podnosi, iż literalna wykładnia przepisu stanowiącego podstawę odmowy świadczenia – art. 31b ust. 3 ustawy o pomocy społecznej – nie pozwala na ustalenie, że w przypadku skarżącego nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, gdyż skarżący podejmował aktywnie próby znalezienia pracy, podejmował zatrudnienie i prowadził trzykrotnie działalność gospodarczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowane jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Sąd administracyjny nie może oprzeć tej kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Takie wady i uchybienia nie wystąpiły w rozpatrywanej sprawie, zatem skarga nie mogła być uwzględniona.
Podstawę matrialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 31b ust. 3 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Z dyspozycji tego przepisu w brzmieniu ustalonym przez ustawę z 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw (Dz. U. nr 72, poz. 748) wynika, że za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie nie zamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, jeżeli dochód w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 ustawy, i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty.
Z powyższych postanowień wynika, że aby organ pomocy społecznej przystąpił do opłacania za określoną osobę składek na ubezpieczenie społeczne, muszą być spełnione łącznie następujące przesłanki:
- 1) osoba ubiegająca się o świadczenie musi zrezygnować z zatrudnienia,
- 2) przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania bezpośredniej osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny oraz wspólnie nie zamieszkującymi matką, ojcem, rodzeństwem, co oznacza, że między zakończeniem zatrudnienia a koniecznością opieki nad chorym członkiem rodziny musi istnieć ścisły związek przyczynowy, polegający na tym, że bez konieczności sprawowania bezpośredniej i osobistej opieki zainteresowany nie zrezygnowałaby z zatrudnienia,
- 3) dochód w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 ustawy,
- 4) osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty.
Z akt sprawy wynika, że skarżący zamieszkuje wspólnie z matką, lecz prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Matka skarżącego, orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji na trwałe. Wcześniej, tj. w okresie od [...]r. do [...]r. przebywała w szpitalu, w którym została poddana zabiegowi wszczepienia endoprotezy biodra lewego. Skarżący pracował w firmie A s.c. z siedzibą we W. od [...]r. do [...]r. Umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron. W dniu [...]r. skarżący został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny.
Za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej osobistej opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny, należy w istniejącym stanie prawnym uznać osobę, która będąc zatrudniona zrzekła się zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Wykładnia logiczna postanowień art. 31b ust. 3 skłania do zajęcia stanowiska, iż rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości - nie poszukiwać pracy jako osobą bezrobotna, nie podejmować pracy, jak również nie podejmować działalności gospodarczej na własny rachunek. Za taką zwężającą interpretacją przepisu art. 31b ust. 3 przemawia, zdaniem Sądu, fakt, że sformułowaniem "osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia" ustawodawca zastąpił wcześniej obowiązujące sformułowanie: "osobę rezygnującą z pracy". Poprzednie brzmienie przepisu art. 31b ust. 3 było nieprecyzyjne i nasuwało liczne wątpliwości, które obecne brzmienie ustawy usuwa.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że B. P. nie spełnia ustawowej przesłanki przyznania świadczenia "rezygnacji z zatrudnienia", gdyż w czasie, gdy opiekował się matką podejmował aktywnie próby znalezienia pracy, podejmował także zatrudnienie i trzykrotnie prowadził działalność gospodarczą. Podkreślenia wymaga również i to, że od momentu rozwiązania umowy o pracę upłynął okres ponad pięciu lat, a składka w tego typu sprawach, zgodnie z art. 31b ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, opłacana była od dnia [...]r. Jak wskazano wyżej skarżący zwolnił się z pracy [...]r., zaś jego matka została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji w dniu [...]r. Sąd podziela stanowisko organu, iż nie sposób zatem przyjąć, by skarżący dniu opuszczenia szpitala przez matkę przewidział treść orzeczenia lekarza-orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji B. P. był osobą bezrobotną poszukującą pracy, a zatem nie można przyjąć, iż zrezygnował z zatrudnienia, aby opiekować się chorą matką.
Powyższe okoliczności przesądzają, zdaniem Sądu, iż wobec skarżącego nie zachodzą warunki zastosowania instytucji przewidzianej w art. 31b ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Prowadzi to do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i z tego względu skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).