Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. przyznającą skarżącemu M.G. zasiłek okresowy w kwocie [...]zł miesięcznie, w okresie od [...] do [...]r.
Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu [...]r. i zawierała prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem organu odwoławczego w terminie 30 dni od daty doręczenia.
Skarżący w dniu [...]r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., pismo – "Wniosek o uzyskanie pomocy prawnej i zwolnienie z kosztów sądowych oraz przedłużenie terminu do wniesienia skargi, o której mowa poniżej w okresie 30 dni (trzydziestu dni) od momentu wydania postanowienia w sprawach wniesionych".
Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SO/Wr 238/04 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata.
Pismem z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zwrócił się do wyznaczonego adwokata o skonkretyzowanie niezbyt precyzyjnego wniosku o "przedłużenie terminu do wniesienia skargi, o której mowa poniżej w okresie 30 dni (trzydziestu dni) od momentu wydania postanowienia w sprawach wniesionych".
Odpowiadając na powyższe wezwanie pismem z dnia [...]r. adwokat podał, iż "Wnioskodawca wnosił o zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata z urzędu".
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. akt IV SO/Wr 238/04 umorzono postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jako bezprzedmiotowe, bowiem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
W dniu [...]r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...]w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego. Zarzucając tej decyzji naruszenie prawa materialnego wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta W.". W motywach skargi przedstawiono argumentację odnoszącą się do merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
W myśl art. 85 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.
Zgodnie z art. 86 § 1 tej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Przepis art. 87 cytowanej ustawy stanowi, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do Sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).
Z treści przytoczonych przepisów wynika zatem jednoznacznie, iż do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu konieczne jest łączne spełnienie przez zainteresowanego następujących przesłanek: 1) uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.
W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Sąd ten dokonuje oceny braku winy. Obowiązujące przepisy nie wprowadziły w tym zakresie żadnych ograniczeń. Zgodnie z utrwalonymi już w tym względzie poglądami doktryny i praktyki sądowej, które zachowały swą aktualność również w obecnie obowiązującym stanie prawnym, przy ocenie braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Ocena braku winy pozostawiona została w postępowaniu administracyjnym organowi administracji, a w postępowaniu sądowym Sądowi, co daje możliwość dokładnego uwzględnienia wszelkich okoliczności konkretnego wypadku. Przywrócenie nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 1998, s. 344-345, a także np. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2001 r. sygn. akt II SA/Wr 1712/2000).
W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł w dniu [...]r., a więc w terminie przewidzianym do złożenia skargi, pismo – "Wniosek o uzyskanie pomocy prawnej i zwolnienie z kosztów sądowych oraz przedłużenie terminu do wniesienia skargi, o której mowa poniżej w okresie 30 dni (trzydziestu dni) od momentu wydania postanowienia w sprawach wniesionych".
W piśmie tym skarżący przedstawił argumenty odnoszące się do wniosku o zwolnienie od kosztów i przyznanie pomocy prawnej w zakresie całkowitym wskazując, iż czyni to "W związku z zamiarem napisania i wniesienia skargi" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r.
Z uwagi na fakt, że tak sformułowane pismo wzbudzało wątpliwości co do jego treści w zakresie wniosku o "przedłużenie terminu do wniesienia skargi, o której mowa poniżej w okresie 30 dni (trzydziestu dni) od momentu wydania postanowienia w sprawach wniesionych", zwrócono się do wyznaczonego z urzędu adwokata o skonkretyzowanie tego wniosku.
W odpowiedzi na to wezwanie adwokat podał, iż "Wnioskodawca wnosił o zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata z urzędu".
Sprecyzował zatem, że treść przedmiotowego pisma sprowadzała się do złożenia wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata z urzędu. Wnioski te zostały rozpoznane postanowieniami z dnia 7 stycznia 2005 r. i z dnia 16 lutego 2005 r.
Wniesione w dniu [...]r. pismo nie było zatem skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., ani też nie było wnioskiem o przedłużenie z ważnej przyczyny terminu sądowego, o którym mowa w art. 84 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem przewidziany w art. 53 § 1 tej ustawy termin do wniesienia skargi jest terminem ustawowym, a nie sądowym (art. 82 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Podkreślić przy tym należy, iż pismo informujące o zamiarze wniesienia skargi nie jest równoznaczne z jej złożeniem. Nie może też stanowić podstawy do przywrócenia uchybionego terminu do jej wniesienia, skoro nie zawiera uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego i jest wnoszone przed upływem przedmiotowego terminu.
Zauważyć ponadto trzeba, że w rozpatrywanej sprawie składając skargę po upływie ustawowego terminu do jej złożenia fachowy pełnomocnik skarżącego nie złożył jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i nie przedstawił żadnych powodów uchybienia terminu.
W tym stanie rzeczy – skoro pomimo prawidłowego pouczenia skarga nie została złożona w ustawowym terminie i nie dopełniono wymogów pozwalających na przywrócenie terminu do jej wniesienia – zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.