Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 187/20

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi J.J jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2020 r. [...]), mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2019 r.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy, wnioskodawca zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z tytułu:

1. 1. udziału w działalności opozycyjnej w latach [...] r.,
2. 2. represji za działalność na stanowisku Naczelnika Gminy M. w latach [...]
3. 3. dochodzenia prokuratorskiego i próby ukarania w procesach karnym i cywilnym (sygn. akt [...], [...]),
4. 4. represji za decyzję o rezygnacji ze służby wojskowej.

Do wniosku strona dołączyła m.in. decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] września 2017 r. stwierdzającą spełnienie przez nią przesłanek z art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, życiorys, opis działalności opozycyjnej w okresie od stycznia [...] r. do grudnia [...] r., opis okoliczności związanych z doznanymi represjami.

W ramach pisemnego opisu działalności opozycyjnej w latach [...] wnioskodawca podniósł, że działalność opozycyjną prowadził we W. razem z T.T., tj. opozycjonistą współpracującym ze Stowarzyszeniem [...], późniejszym doradcą prawnym Zarządu [...] i osobą internowaną w grudniu [...] za działalność antykomunistyczną. Wnioskodawca przedstawił okoliczności poznania T.T (w [...] r, na Uniwersytecie W. gdzie w grupie wojskowych wnioskodawca rozpoczął seminarium doktoranckie). Podkreślił, że z T.T. łączyła go wspólna idea i podobne poglądy polityczne, w tym, przekonanie, że jakiekolwiek wystąpienia społeczne przeciwko władzy nie mogą prowadzić do rozlewu krwi. Wnioskodawca wskazał, że T.T. konsultował z nim swoje wystąpienia publiczne (początkowo prowadzone w małych grupach, a potem, w zakładach pracy i na uczelniach). Podniósł również, że podwoził T.T. materiały opozycyjne na miejsce spotkań (których było wiele w latach [...]), a potem, podjął się organizacji punktu przerzutowego tego rodzaju materiałów w piwnicy mieszczącej się w bloku wnioskodawcy.

Wskazał, że przyjmował materiały od kurierów, szczególnie przy autostradzie [...] i w miejscach ośrodków sportowych (niedaleko ul. [...] i [...]). Wyjaśnił, że przede wszystkim były to odezwy, artykuły, papier powielaczowy i farby. Podniósł również, że na wypadek ofensywy służb specjalnych i aresztowania, uzgodnił z T,T. pomoc dla rodzin, w tym, dla syna T.T. (wnioskodawca miał go przewieźć do swojej rodziny na wieś na dowód osobisty kuzyna). Wnioskodawca nadmienił, że jego działalność opozycyjna zaniepokoiła służby, wskazał, że jak był na manifestacji Solidarności przy Pl. [...] był obserwowany przez pracownika Gminy. Podniósł też, że w pierwszych dniach stanu wojennego w jego mieszkaniu zostało wykonane okno w ścianie szczytowej, z którego łatwo było prowadzić obserwację. Zaakcentował również, że dwukrotnie przekazywał materiały T.T do miasta G. W ramach opisu doznanych represji wnioskodawca podniósł, że za stosunek do rzeczywistości politycznej, został odwołany z funkcji Naczelnika Gminy M. w stanie wojennym ([...] grudnia 1981 r.).

Odwołanie to stanowiło konsekwencję podjętej przez wnioskodawcę działalności "przeciwko wypaczeniom państwa komunistycznego w strukturze administracji terenowej". W rozwinięciu tej argumentacji wnioskodawca podniósł, że działalność ta została ukierunkowana na rozbicie "partyjno-administracyjnej" grupy przestępczej (osób powiązanych ze strukturami wojewódzkimi), wyłudzającej kredyty w Banku Spółdzielczym w M. w latach [...]. Chodziło o nieprawidłowości przy budowie fermy drobiu w K., wskutek czego wyłudzono z ww. banku ok. [...] mln zł. Wnioskodawca, jako Naczelnik Gminy M. w marcu [...] r. zawiadomił Najwyższą Izbę Kontroli (NIK) inicjując kontrolę w tym zakresie, zatrudnił również na umowę-zlecenie T.T. - radcę prawnego Solidarności [...], do reprezentowania Urzędu Gminy w M. w sprawie o przejęcie na własność Skarbu Państwa fermy drobiu w K., prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Ś. Dalej wnioskodawca wskazał, że wskutek jego zawiadomienia, przeprowadzono naradę partyjną, z udziałem sekretarza rolnego KW do spraw rolnych, przedstawiciela Urzędu Wojewódzkiego, miejscowych władz partyjnych, aby po wysłuchaniu referatu wnioskodawcy na temat przedsięwzięć gospodarczych, stwierdzić, że wnioskodawca popełnia błędy w gospodarowaniu ziemią.

Wnioskodawca zaakcentował, że ocena ta nie uwzględniała wprowadzonych przez niego do realizacji zadań inwestycyjnych, budowy Zbiorczej Szkoły Gminnej, GOK, remontów mieszkań dla nauczycieli oraz świetlic, budowy i remontów dróg, budowy remizy strażackiej z salą kinową. Dalej wskazał również, że po bezskutecznych naciskach Wojewody [...], który podczas osobistej wizyty zażądał od wnioskodawcy wycofania się z podjętych działań prawnych w Sądzie Rejonowym w Ś., wnioskodawca, w dniu [...] grudnia 1981 r., został odwołany ze stanowiska Naczelnika Gminy M. Fakt odwołania został podany do publicznej wiadomości w Monitorze [...], gdzie jako przyczynę odwołania wskazano "nieudolne kierowanie pracą urzędu administracji państwowej". Zdaniem strony, podana przyczyna odwołania była oszczercza i nieprawdziwa (sprzeczna z opiniami dołączonymi do wniosku oraz 2,5 letnimi osiągnięciami wnioskodawcy w zakresie inwestycji na terenie Gminy M.), a to krzywdzące zniesławienie jednak do dziś pokutuje w opinii społecznej.

Poza samym odwołaniem z funkcji Naczelnika Gminy, w kategorii represji należy, zdaniem strony, traktować także odpowiedź Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 1982 r., w której stwierdzono, że "do pełnienia funkcji Naczelnika Gminy niezbędnym warunkiem jest istnienie elementu zaufania, i to zarówno po stronie obywateli i pracodawcy, jak i też społeczeństwa".

Jako represję wnioskodawca opisał również oddelegowanie go – na czas rozpatrywania odwołań od decyzji nieuwzgledniających złożonej przez niego rezygnacji ze służby w Ludowym Wojsku Polskim - do jednostki radioaktywnej, o dużej uciążliwości zdrowotnej. Ze służbą w tej jednostce wnioskodawca łączy tragedię rodzinną w postaci śmierci syna podczas narodzin.

Do wniosku dołączono obszerną dokumentację obejmującą m.in.: kserokopię wniosku o zatwierdzenie odwołania strony ze stanowiska Naczelnika Gminy M. z powodu "nieudolnego kierowania pracą urzędu gminy"; dokument datowany na [...] grudnia 1981 r. i podpisany przez Wojewodę [...] a dotyczący odwołania wnioskodawcy ze stanowiska Naczelnika Gminy M. z dniem [...] grudnia 1981 r.; opinię Wojewody [...] z dnia [...] marca 1982 r.; wniosek strony o zmianę tej opinii i pismo z dnia [...] kwietnia 1982 r. informujące stronę, że Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do sprostowania tej opinii; odwołanie strony od powodów odwołania go ze stanowiska Naczelnika Gminy M., kserokopię pisma Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 1982 r.; świadectwo pracy z dnia [...] marca 1982 r.; dokumenty potwierdzające przyznane wnioskodawcy nagrody w związku z pełnionym stanowiskiem Naczelnika Gminy M., dokumenty potwierdzające odmowne rozpoznanie kandydatur wnioskodawcy ubiegającego się o zatrudnienie.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej (dalej: IPN) o przekazanie informacji, na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 752 ze zm.), o treści dokumentów zgromadzonych na temat wnioskodawcy oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów. W odpowiedzi na to pismo, pismem z dnia [...] września 2019 r. IPN poinformował, że w zasobach archiwalnych IPN nie odnaleziono dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną strony.

W piśmie z dnia [...] października 2019 r. wnioskodawca powtórzył i rozwinął argumentację zawartą w pismach dołączonych do wniosku. Zaakcentował, że odwołanie wnioskodawcy z funkcji Naczelnika Gminy M. ([...] grudnia 1981 r.) miało ścisły związek z realizowaną przez niego polityką w tej Gminie. W tym kontekście powtórzył wcześniej już wskazywany fakt, że w marcu 1980 r. skierował on do NIK "całość przestępstw gospodarczych, realizowanych przez układ partyjno-administracyjny szczebla wojewódzkiego i gminnego na terenie gminy". Podkreślił, że wnioski z kontroli były druzgocące, szczególnie w zakresie zasobu mienia i wyłudzenia kredytu z Banku Spółdzielczego w M. W związku z tymi wynikami, wnioskodawca jako Naczelnik Gminy M. skierował sprawę do Sądu Rejonowego w Ś. (sygn. akt [...]). Konsekwencją tej działalności, było nie tylko odwołanie wnioskodawcy z funkcji Naczelnika Gminy M., ale i zainteresowanie się osobą wnioskodawcy przez Prokuraturę Wojewódzką, czego efektem było wszczęcie postępowania karnego.

Równolegle, przeciwko wnioskodawcy wszczęto przed Sądem Rejonowym we W. sprawę o odszkodowanie (sygn. akt [...]). Wnioskodawca podniósł także, że otrzymywał groźby karalne, był zastraszany. Wskazał również, że ostatecznie, sąd cywilny we W. "anulował prywatne oskarżenie" przeciwko niemu. W dalszej części pisma wnioskodawca podniósł, że po skończeniu Akademii, został skierowany do dywizyjnego batalionu technicznego w K., gdzie zaprzyjaźnił się zastępcą dowódcy – T.K, który próbował organizować Klub [...] w Wojsku. Wnioskodawca wskazał, że brał tam udział w dyskusjach, w których dominował postulat swobód wyznaniowych wśród kadry wojskowej.

Dalej podniósł, że po przeniesieniu do W., poznał opozycjonistę współpracującego z [...] – T.T. T.T poznał wnioskodawcę z działaczami KIK przy Kościele [...] przy Pl. [...]. Znajomość ta (lata [...] i [...]) zaowocowała pomocą ze strony wnioskodawcy w uzyskaniu materiałów budowlanych na budowie nowego kościoła. Wnioskodawca nadmienił, że zaangażowany w pomoc przy budowie nowego kościoła był także T.K, który zorganizował transport cegły.

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2019 r. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował wnioskodawcę, że w sprawie zostało zakończone postępowanie wyjaśniające, oraz, że przed wydaniem decyzji strona może wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie do dnia [...] listopada 2019 r. Jednocześnie, w treści tego pisma poinformowano stronę, że w toku postępowania wyjaśniającego nie zostały wykazane przesłanki prawa materialnego (działalność zagrożona odpowiedzialnością karną oraz represje w związku z wystąpieniem wolnościowym mającym na celu odzyskanie przez Polskę suwerenności i niepodległości lub respektowanie politycznych praw człowieka), których spełnienie jest konieczne do wydania decyzji zgodnej z oczekiwaniem strony. Wskazując na powyższe pouczono stronę, że w terminie do dnia [...] listopada 2019 r. strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia tych przesłanek.

Wskazano również, że po upływie tego terminu, w ciągu 14 dni, zostanie wydana decyzja na podstawie stanu faktycznego ustalonego w sprawie w oparciu o materiał dowodowy zebrany w toku postępowania wyjaśniającego.

W piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. wnioskodawca powtórzył i rozwinął argumentację przedstawioną w pismach dołączonych do wniosku. Nawiązał m.in. do znajomości z T.T podkreślając, że prowadził on intensywne spotkania z grupami akademickimi poświęcone "analizie wyłaniającej się konfrontacji dążeń społecznych z rzeczywistością". Nadmienił, że w niektórych z nich brał udział, świadomy tego, jak ważna jest "praca u podstaw". Podniósł, że T.T ujęty jest spisie ówczesnych działaczy w książce "[...]", a ten okres działalności T.T zna "antykomunista, działacz robotniczy J.W".

Wnioskodawca odniósł się również po raz kolejny do kwestii wszczętego przeciwko niemu postępowania w sądzie cywilnym o odszkodowanie, a także, do wszczętego postępowania karnego, które – jak wyjaśnił - ostatecznie zakończyło się umorzeniem, zatwierdzonym przez Sąd Najwyższy.

Zdaniem wnioskodawcy, należy mu się rehabilitacja od nieprawdziwie podanych do publicznej wiadomości przyczyn odwołania go ze stanowiska Naczelnika Gminy M. (ogłoszenie w Monitorze [...] z [...] grudnia 1981 r.). Wnioskodawca nadmienił również, że w związku z jego postawą, blokowano mu dostęp do pracy w administracji terenowej, jak również, spotkał się z odmową w konkursach na dyrektorów większych firm.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 pkt 3 lit. b ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza spełnienia przez stronę przesłanek z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Organ odwołał się m.in. do korespondencji otrzymanej z archiwum Instytutu Pamięci Narodowej (pisma z dnia [...] września 2019 r.), z której wynika, że w zasobach archiwalnym IPN nie odnaleziono dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną strony. Ocenił także pisemne twierdzenia strony, które w ocenie organu wydającego wspomnianą decyzję nie dają podstaw do wyprowadzenia wniosku, by strona prowadziła działalność antykomunistyczną lub też brała udział w jakimkolwiek wystąpieniu wolnościowym na rzecz suwerenności i niepodległości Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Organ podniósł, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów ani świadków (do czego była wezwana pismem z dnia 2 sierpnia 2019 r.) na potwierdzenie swojej opozycyjnej działalności, ani też, na doznane represje w rozumieniu art. 3 ustawy.

Wskazał, że dokumenty przedstawione przez stronę każą widzieć działalność wnioskodawcy wyłącznie jako zwykły spór majątkowy z fermą drobiu o należności na rzecz kierowanej przez niego gminy. Nie wiadomo, jak zakończyły się postępowania karne i cywilne o wymienionych sygnaturach, a także, czy postepowanie karne było prowadzone przeciwko wnioskodawcy, czy tylko w sprawie. Zdaniem organu, pomimo akcentowanej przez stronę dbałości o estetykę gminy i rozwój jej infrastruktury nie można również wykluczyć, że w stosunku do wnioskodawcy wystąpiły podstawy do odwołania go z funkcji Naczelnika Gminy M. o jakich mowa w opinii Wojewody [...] z dnia [...] marca 1982 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego treści podniósł, że jako przedstawiciel władzy terenowej odważył się podjąć walkę z organami władzy szczebla wojewódzkiego, czemu służyło m.in. zatrudnienie w urzędzie gminy w charakterze radcy prawnego opozycjonisty T.T. Walka ta trwała od marca 1980 r. do końca 1983 r. Wnioskodawca poniósł konsekwencję swojej decyzji, nie tylko w postaci zwolnienia go ze stanowiska Naczelnika Gminy M., ale także wskutek "niszczenia jego imienia" i "dewaluowania osiągnieć". W związku z działalnością strony pozostaje także wystąpienie do Prokuratury Wojewódzkiej z wnioskiem o kontrolę działalności wnioskodawcy. Zdaniem strony, podjęte przez nią działania przeciwko "integralnie związanym strukturom organów państwa komunistycznego" nie sposób rozumieć inaczej niż jako "zryw wolnościowy", okazywany i realizowany w praktycznym działaniu, wbrew naciskom na wycofanie się z tego działania.

W treści pisma z dnia 9 stycznia 2020 r., oprócz wymienionych okoliczności, wnioskodawca zawarł również polemikę ze stanowiskiem organu wyrażonym w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. Polemika ta odnosiła się nie tylko do charakteru działalności jaką strona prowadziła przeciwko organom państwa komunistycznego, ale i wyrażonej w tej decyzji oceny co do braku pewności w zakresie przyczyn odwołania strony ze stanowiska Naczelnika Gminy M. W ramach tej polemiki wnioskodawca podniósł m.in. że wspólnie z T.T sporządzał opracowania odnośnie do działalności antypaństwowej, a także, tezy do wystąpień na zjazdach. Wskazał nadto, że w załączeniu do pisma z dnia [...] stycznia 2020 r. przedstawia wykaz zadań gospodarczych, które zrealizował na terenie Gminy M. Jako załączniki do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wnioskodawca załączył również: kserokopię strony z Monitora [...], gdzie zawarto informację o odwołaniu wnioskodawcy ze stanowiska Naczelnika Gminy M. z podaniem jako przyczyny tego odwołania - "nieudolne kierowanie pracą urzędu administracji państwowej"; kserokopię opinii Wojewody [...] na temat wnioskodawcy z okresu sprzed zatrudnienia, kserokopię pisma z dnia [...] czerwca 1983 r. dotyczącego dochodzenia przeprowadzonego przez II Wydział Śledczy Prokuratury Wojewódzkiej we W., sygn. akt [...].

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował wnioskodawcę, że zostało zakończone postępowanie wyjaśniające, oraz, że na dzień zredagowania tego pisma nie zostały spełnione lub wykazane przesłanki prawa materialnego, których spełnienie jest konieczne do wydania decyzji pozytywnej. Wskazując na powyższe organ poinformował stronę, że może ona złożyć dodatkowe dowody celem wykazania przesłanek w terminie do [...] lutego 2020 r.

W piśmie z dnia [...] lutego 2020 r., zatytułowanym "oświadczenie" wnioskodawca podniósł, że w decyzji z dnia 20 grudnia 2019 r. skupiono się jedynie na działalności wnioskodawcy jako Naczelnika Gminy M., nie analizowano natomiast politycznej działalności strony, zwróconej w kierunku struktur komunistycznych szczebla wojewódzkiego. Wskazał, że ta dziedzina walki z komunistycznymi strukturami interesowała opozycjonistę T.T, który dlatego zgodził się reprezentować Urząd Gminy w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Ś., "gdzie głównym wnioskiem było przejście nieruchomości na Skarb Państwa". Wnioskodawca podejmując polemikę z treścią decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r podniósł, że zostały pomniejszone jego działania, które nie dotyczyły fermy drobiu jako takiej, lecz były wymierzone przeciwko określonym strukturom, które okradały Państwo. Wnioskodawca podniósł, że nie chodziło tu o sam proceder, ale o związki partii komunistycznej, Urzędu Wojewody i Prokuratury Wojewódzkiej z przestępcami.

Dodał, że to właśnie te struktury zaangażowały się w zniszczenie rozliczeń szeroko wyeksponowanych w protokołach pokontrolnych NIK. Wnioskodawca przedstawił również wykładnię zwrotu "wystąpienia wolnościowego", odwołując się w tym zakresie do wyroków sądów administracyjnych. W ramach tej argumentacji wyraził przekonanie, że skoro ustawa nie definiuje pojęcia "wystąpienia wolnościowego", ani wskazuje konkretnych wydarzeń uznawanych za takie wystąpienia, to pojęcie to należy rozumieć szerzej.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], wydaną na skutek ponownego rozpoznania sprawy, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2019 r.

Organ ponownie przeanalizował przesłanki z art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych i nie stwierdził podstaw do uwzględnienia żądania strony, wyrażonego we wniosku o przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, że w zasobie IPN nie odnaleziono dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną strony, a działalności opozycyjnej w rozumieniu przepisu art. 2 ustawy nie potwierdzają także wyjaśnienia strony, albowiem nie wynika z nich by wnioskodawca prowadził w okresie wskazanym w treści art. 2 ustawy, w ramach związków zawodowych lub we współpracy z nimi, działalność opozycyjną, tj. zagrożoną odpowiedzialnością karną za działalność (w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi) na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Zdaniem organu, nie można uznać za działalność antykomunistyczną podnoszonych przez stronę okoliczności związanych ze współpracą z członkiem [...] T.T. Organ dodał, że współpraca z T.T nie spełnia przesłanki prowadzenia działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, czego wymaga przepis art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyraził także pogląd, że z treści pisemnych wyjaśnień strony wynika, że podejmowała ona działania mające na celu ujawnienie nadużyć konkretnych osób zajmujących stanowiska partyjne, jednak ta działalność prowadzona była w ramach dopuszczalnych wówczas środków prawnych (zawiadomienie do NIK i prokuratury) i za jako takie nie groziła odpowiedzialność karna.

Organ podniósł również, że strona nie wykazała tego, że postępowanie karne na jakie się powołuje było związane z jej nielegalną działalnością opozycyjną.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie znalazł również przesłanek pozwalających stwierdzić, że okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę dają się przyporządkować do jednej z ustawowych przesłanek warunkujących możliwość uznania danej osoby za osobę represjonowaną w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

W nawiązaniu do tej części żądania wniosku organ podniósł, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające odwołanie strony przez Wojewodę [...] ze stanowiska Naczelnika Gminy M., jednak wnioskodawca nie przedłożył dowodów wskazujących na to, że jego zwolnienie z pracy miało związek z udziałem w wystąpieniu wolnościowym, do czego odwołuje się art. 3 ustawy.

W rozwinięciu tej argumentacji Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, że ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych nie zawiera definicji wystąpienia wolnościowego. Wskazówki dotyczące tego pojęcia można znaleźć w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, gdzie przyjmuje się, że jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, która jednak choć nie przypadkowa, nie musiała wiązać się z pełniejszym zaangażowaniem przybierającym formę działalności politycznej. Odwołując się do orzecznictwa organ wskazał, że wystąpienie wolnościowe to także z pewnością szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym etc., albowiem wystąpienie takie ze swej natury jest pewnym procesem, niekiedy wieloetapowym i wymagającym różnorakich działań.

Mając na uwadze tak ukształtowany kierunek wykładni pojęcia "wystąpienia wolnościowego" organ nie stwierdził podstaw do uznania, by spełnienie przez stronę obywatelskiego obowiązku, jakim było zawiadomienie organów ścigania o nadużyciach w państwowym przedsiębiorstwie mogło zostać uznane za zawierające się w pojęciu tego rodzaju wystąpienia, tj. wystąpienia mającego na celu odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka. W konsekwencji, wskazywane przez stronę okoliczności odwołania jej z funkcji Naczelnika Gminy nie mogą nosić – zdaniem organu – cech represji w rozumieniu ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zaskarżył decyzje Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2020 r. oraz z dnia [...] grudnia 2019 r., wnosząc o ich uchylenie.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił brak dokładnego zaznajomienia się przez organ z dokumentacją przedłożoną w sprawie (o czym świadczyć ma choćby błędna data urodzenia strony wskazana w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r.) oraz zawarł polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonych decyzjach. Zdaniem strony, podjętą przez nią samodzielną decyzję (bez zgody przełożonych) o rozbiciu powiązań polityczno-administracyjnych i gospodarczych, skutkującą wydaniem przez Sąd Rejonowy w Ś. orzeczenia o przekazaniu obiektów gospodarczych na rzecz Skarbu Państwa należy oceniać w kategorii wystąpienia wolnościowego albowiem była to działalność zwrócona w kierunku struktur komunistycznych szczebla wojewódzkiego.

Skarżący podniósł, że na zlecenie "układu politycznego" została sfałszowana cała dokumentacja z okresu budowy fermy (i działalności), jednak Sąd Rejonowy w Ś. "nie dał się to nabrać", wydając orzeczenie skutkujące przejściem nieruchomości na Skarb Państwa. Wówczas, działania "grupy politycznej" skoncentrowały się na usunięciu wnioskodawcy ze stanowiska Naczelnika Gminy M. Skarżący wskazał również, co wielokrotnie akcentował w toku postępowania administracyjnego, że konsekwencją zawiadomienia złożonego do NIK był proces sądowy przed Sądem Rejonowym w Ś., oraz, że skarżący powierzył reprezentowanie Gminy M. w tym procesie opozycjoniście T.T (który nie żądał żadnego wynagrodzenia za zastępstwo prawne). Zdaniem strony, w kategorii wystąpienia wolnościowego należy również traktować podjętą przez skarżącego decyzję o rezygnacji z zawodowej służby wojskowej.

Skarżący nawiązał również, do podnoszonych także w toku postępowania, okoliczności związanych z podjęciem decyzji o odwołaniu go ze stanowiska Naczelnika Gminy M. W nawiązaniu do powyższego skarżący powtórzył, że decyzję o jego odwołaniu ze wspomnianego stanowiska podjęto na wyjazdowym posiedzeniu KC PZPR, którego bezpośrednim organizatorem był Komitet Gminny PZPR. Wskazał również skarżący na podjęte wobec niego przez Wojewodę [...] próby wywarcia nacisku na zmianę decyzji uderzającej w struktury ówczesnej administracji terenowej. Podniósł, że "organy komunistyczne tkwiące w procedurze przejmowania środków państwowych na niewyobrażalną skalę zaangażowały Prokuraturę Wojewódzką, by zanegować wyniki kontrolne NIK". Jako represję skarżący ocenił także podaną w Monitorze [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. przyczynę zwolnienia go ze stanowiska Naczelnika Gminy M. ("nieudolne kierowanie pracą urzędu administracji państwowej").

W nawiązaniu do tego wątku skarżący zakwestionował argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. a wskazującą na możliwość nieudolnego wywiązywania się skarżącego z obowiązków Naczelnika Gminy. Za represję skarżący uznał również próbę osądzenia jego działalności w procesie karnym, ostatecznie zakończonym umorzeniem postępowania przed Sądem Najwyższym. Podniósł, że równolegle, dokumenty personalne skarżącego przekazano do sądu cywilnego w sprawie o odszkodowanie. Wynik sprawy karnej skutkował tym, że nie doszło do wydania orzeczenia w stosunku do wnioskodawcy w sądzie cywilnym w sprawie o odszkodowanie. Wyraził przekonanie, że informacje o wnioskodawcy mogą znajdować się w teczkach operacyjnych tzw. donosicieli-współpracowników, do których skarżący nie ma wglądu.

W nawiązaniu do przedstawionej argumentacji skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. podnosząc, że na organie orzekającym w sprawie ciążył obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Wskazał również, w jednoczesnym nawiązaniu do art. 107 k.pa., że zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje organ do wydania końcowego rozstrzygnięcia w sprawie, opartego na przekonywujących podstawach, wskazanych w jego uzasadnieniu. Wskazał również na ciążący na organie administracji publicznej obowiązek realizowania w postępowaniu zasady z art. 8 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania do organów), a także, na wynikający z art. 15 k.p.a. obowiązek rozpoznania sprawy w jej całokształcie przez organy obu instancji.

Końcowo skarżący nadmienił, że okres walki w sądach wojewódzkich, "konieczność sięgnięcia do źródłowych materiałów lat 1982-1983" tak negatywnie wpłynęły na jego zdrowie, że latach 90-tych stanął na komisji zdrowia i został zaliczony do drugiej grupy inwalidzkiej na trwałe. Podkreślił przy tej okazji, że obecnie toczone postępowanie sądowe nie jest obojętne dla jego zdrowia, lecz jest to "jedyna droga do zdjęcia odium oszczerstw wyrażonych [...] XII 1981 roku w Monitorze [...]".

Jako załączniki do skargi skarżący dołączył kserokopie: strony z Monitora [...], gdzie zawarto informację o odwołaniu wnioskodawcy ze stanowiska Naczelnika Gminy M.; decyzji zezwalającej stronie na zmianę miejsca pobytu w okresie od [..]do [...] stycznia 1982 r.; pełnomocnictwa udzielonego w dniu [...] czerwca 1981 r. T.T do reprezentowania wnioskodawcy (jako Naczelnika Gminy) przed Sądem Rejonowym w Ś. w sprawie fermy kur w K.; wezwania na posiedzenie sądowe w dniu [...] grudnia 1981 r. prowadzone przed sądem Rejonowym w Ś. w sprawie o sygn. akt [...]; umowy zlecenia z dnia [...] czerwca 1981 r., zawartej pomiędzy stroną jako Naczelnikiem Gminy M. a T.T, dotyczącą zastępstwa adwokackiego i reprezentowania Naczelnika Gminy w M. w sprawie o przejęcie na własność Skarbu Państwa – za zaległe należności – nieruchomości rolnej fermy tuczu drobiu rzeźnego w K.; pisma Prokuratury Okręgowej we W. Wydział V Organizacyjny z dnia [...] lutego 2020 r., informującego stronę, że sporządzenie kserokopii dokumentów z akt sprawy o sygn. [...] ówczesnej Prokuratury Wojewódzkiej we W. nie jest możliwe z uwagi na to, że akta zostały wybrakowane w dniu [...] października 1991 r.

W odpowiedzi na skargę, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2020 r., na podstawie której odmówiono stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjo-nowanych z powodów politycznych. Pierwsza z powołanych regulacji stanowi, że działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia [...] stycznia 1956 r. do dnia [...] czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (ust. 1). Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2). Z kolei art. 3 ustawy przewiduje, że osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1. 1) przebywała w:
2. a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
3. b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
4. 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
5. 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:
6. a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpie-czeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1882), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,
7. b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,
8. c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,
9. d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,
10. e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,
11. f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publika-cji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
12. 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W ocenie Sądu, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowa-nych zasadnie przyjął, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uwzględnienia wniosku strony w żądanym przez nią zakresie.

Co się tyczy przesłanki działacza opozycji antykomunistycznej, to jak wynika z powołanego na wstępie art. 2 ust. 1 ustawy, za takiego działacza uznaje się osobę, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzy-skania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Sąd podziela stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Re-presjonowanych, że w sprawie nie zostało wykazane, by działalność, która zdaniem strony mieściła się w pojęciu honorowanej przez ustawę aktywności opozycyjnej, w wypadku skarżącego wiązała się z udziałem w zorganizowanych strukturach lub współpracą z takimi strukturami.

Zasadniczym elementem argumentacji skarżącego jest odwołanie do jego re-lacji z działaczem opozycyjnym T.T, który został zatrudniony jako radca prawny w Gminie M. (w czasie, gdy Naczelnikiem tej Gminy był wnioskodawca) i który wspólnie ze skarżącym miał się zaangażować w czynności mające na celu ujawnienia i rozliczenia nadużyć finansowych. Nie ulega natomiast wątpliwości, że tego rodzaju współpraca nie może być uznana za działalność w ra-mach zorganizowanych struktur opozycyjnych, względnie aktywność wykonywaną w porozumieniu z takimi strukturami. Dla wypełnienia omawianej przesłanki niezbędne jest bowiem odpowiednio długie zaangażowanie w przedsięwzięcia grupowe, zorganizowane i podporządkowane wspólnemu celowi. Ustawodawca honoruje zatem taką działalność, która oprócz oznaczonych w przepisach celów miała także mniej lub bardziej sformalizowane struktury, zapewniające udział w ruchu opozycyjnym większej zbiorowości.

Niepodobna twierdzić tym samym, by wspólna działalność skarżącego z T.T, niezależnie od oceny pobudek im przyświecających, mogła być uznana za aktywność w ramach zorganizowanych struktur opozycyjnych lub we współpracy z nimi. Dodatkowo należy podnieść, że z pisemnych wypowiedzi skarżącego wynika, że T.T współpracował ze Stowarzyszeniem [...]. Godzi się w tym miejscu podnieść, że Stowarzyszenie [...] stanowiło organizację zrzeszającą katolików, ale legalnie utworzoną i działającą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 145/19, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podobnie należy ocenić opisywane przez stronę w piśmie z dnia [...] października 2019 r. kontakty strony ze środowiskiem [...] udział w spotkaniach organizowanych w kościele oraz wzmiankowane w pismach wnioskodawcy akcje na rzecz lokalnej wspólnoty religijnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się bowiem, że przynależność do stowarzyszeń katolickich nie może prowadzić do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej czy osoby represjonowanej z powodów politycznych (powołany wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w Łodzi z 17 maja 2019 r., II SAŁd 145/19), zaś manifestacja uczuć religijnych i krytyczny stosunek do panującego ówcześnie porządku politycznego nie jest tożsama z prowadzeniem działań na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w Gdańsku z 13 marca 2019 r., II SA/Gd 800/18).

Nie można zatem przyjąć, by nawet aktywny udział w zebraniach lokalnej wspólnoty wiernych oraz czynne zaangażowanie się w budowę świątyni i inne sprawy kościoła było równoznaczne z działalnością zdefiniowaną w ramach art. 2 ust. 1 ustawy.

Należy wreszcie podkreślić za organem, że w zasobach IPN nie odnaleziono dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną skarżącego w rozumieniu powołanego przepisu. Nie ma tym samym dostatecznych podstaw dowodowych ku temu, by aktywność wnioskodawcy mogła zostać zakwalifikowana jako odpowiednio długa działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Trafnie uznał zatem organ, że stronie nie sposób przypisać cech działacza antykomunistycznego w rozumieniu ustawy.

W ocenie Sądu, zasadnie organ nie stwierdził również przesłanek do przyję-cia, by skarżącemu mógł być przypisany status osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. Kwestią bezsporną w sprawie było, że wnioskodawca nie przebywał w więzieniu lub ośrodku odosobnienia. Skarżący nie twierdził również, by został zmu-szony do pełnienia służby wojskowej z przyczyn politycznych. Przesłanki z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjo-nowanych z powodów politycznych nie są zatem w rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny. Rozstrzygnąć należało natomiast, czy organ prawidłowo wywiódł, że zgromadzone w sprawie dowody nie pozwalają przyjąć, by wnioskodawca brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i by w związku z tym dotknęły go następstwa w postaci utraty dotychczasowego stanowiska we władzach Gminy M. (art. 3 pkt 3 lit. d ustawy).

Skarżący twierdził bowiem, że ujawnione dzięki jego staraniom nadużycia finansowe skutkowały odwetowym działaniem władz, które w ramach retorsji odwołały go ze stanowiska Naczelnika Gminy M. Zdaniem Sądu, ocena materiału dowodowego sprawy przedstawiona w uza-sadnieniu zaskarżonej decyzji jest trafna, zaś argumentacja prawna organu właściwie odnosi stan faktyczny sprawy do norm ustawowych. Choć prawodawca nie zdefiniował zawartego w art. 3 ustawy pojęcia "wystąpienia wolnościowego na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce", to orzecznictwo w zasadzie jednolicie uznaje, że jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka. Nie chodzi więc w tej aktywności jedynie o postawę ukierunkowaną na ochronę innej osoby bądź grupy osób, względnie zbiorowych lub indywidualnych interesów majątkowych, choć postawa taka niewątpliwie zasługuje na uznanie i szacunek.

Ustawodawca wprowadzając status "osoby represjonowanej z powodów politycznych" (czy "działacza opozycji antykomunistycznej") uzależnia go bowiem od szczególnego rodzaju działalności o charakterze zorganizowanym, stawiającej sobie za cel suwerenność narodu i odzyskanie niepodległości (por wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 2 lipca 2019 r., II SA/Lu 247/19, podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 2 grudnia 2019 r., II SA/Łd 608/19).

Przy tak zdefiniowanych kryteriach oceny nie powinno budzić wątpliwości, że podjęcie czynności zmierzających do zgromadzania dowodów nadużyć finansowych, powiadomienia stosownych organów (NIK) i dążenia do napiętnowania osób odpowiedzialnych za ewentualne malwersacje (choćby poprzez udział w postępowaniach sądowych) nie mieści się w ustawowym pojęciu wystąpienia wolnościowego, nawet jeżeli przyjąć, jak to akcentuje skarżący, że czynności te były skierowane przeciwko osobom ze struktur administracji państwowej. Po pierwsze bowiem wystąpieniem tego rodzaju, w rozumieniu art. 3 ustawy, jest wyłącznie aktywność ukierunkowana na odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. Nawet zatem w przypadku, gdy podmiot podejmujący działania przeciwko nadużyciom gospodarczym był nastawiony krytycznie do systemu politycznego obowiązującego przed 1989 r. i krytykę tę manifestował, nie ma podstaw by stwierdzić, że jego działalność mieściła się hipotezie art. 3 ustawy.

Dążenie do ujawnienia okoliczności związanych z nadużyciami finansowymi nie jest bowiem wyrazem zachowania nakierowanego bezpośrednio na odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności, względnie na respektowanie politycznych praw człowieka. Również więc wówczas, gdy aktywność tego rodzaju była udziałem osoby o poglądach jawnie antykomunistycznych, działalność taka nie może być uznana za wystąpienie wolnościowe w rozumieniu ustawy. Po drugie, należy w pełni zgodzić się z argumentacją organu co do tego, że powinność zawiadomienia właściwych służb o możliwym przestępstwie (również o przestępstwie gospodarczym) jest (i była także w okresie PRL) obowiązkiem powszechnym. Choć więc aktywność podjęta w celu dbałości o dobro wspólne (ówczesne mienie państwowe) niewątpliwe świadczy o wysokim poczuciu odpowiedzialności i zasługuje na uznanie, to jednak działania takie nie mieszczą się w pojęciu wystąpienia, którego cel jest definiowany jest jako dążenie do odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka.

Wypełnienie obowiązku powiadomienia właściwych organów o prawdopodobnym czynie zabronionym a także gromadzenie we własnym zakresie dowodów malwersacji finansowych nie stanowi bowiem aktywności skierowanej bezpośrednio przeciwko władzy czy systemowi politycznemu, nie wiąże się także z przywróceniem należnej pozycji politycznym prawom obywateli.

Odnosząc się zaś do kwestii utraty pracy przez skarżącego, który został po-zbawiony przez Wojewodę stanowiska Naczelnika Gminy M., należy podnieść, że w art. 3 pkt 3 ustawodawca niewątpliwe zakłada istnienie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem wolnościowym strony a utratą pracy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 lipca 2020 r., II SA/Gl 1447/19). Jednoznacznie wskazano bowiem w powołanym przepisie na "związek" pomiędzy "wystąpieniem" a jego następstwami wymienionymi w art. 3 pkt 3 lit od a do f ustawy. O ile więc materiał zgromadzony w sprawie potwierdza odwołanie skarżącego ze stanowiska Naczelnika Gminy M., o tyle brak jest jednak dowodów wskazujących na związek pomiędzy tym odwołaniem a udziałem skarżącego "w wystąpieniu wolnościowym".

W ocenie Sądu, a wbrew twierdzeniom skarżącego, jego działalność ukierunkowana na ujawnienie, upublicznienie i tym sposobem zwalczenie nadużyć finansowych związanych z wyłudzeniem kredytu w Banku Spółdzielczym, z którym to procederem miały być związane także osoby z kręgu administracji terenowej szczebla wojewódzkiego nie może być traktowana jako równoznaczna z wystąpieniem wolnościowym w rozumieniu ustawy. Sąd nie kwestionuje ani determinacji skarżącego w zwalczaniu opisywanych nadużyć, ani, jego bezkompromisowej postawy na tle opisywanych przez niego okoliczności i nacisków, jednak uważa, że wszystkie te okoliczności jakie przywołuje skarżący na poparcie zasadności złożonego wniosku nie wpisują się w pojęcie "udziału w wystąpieniu wolnościowym".

Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym, jednolicie interpretuje się kierunek wykładni tego zwrotu ustawowego, a od tego kierunku wykładni nie odbiegają wcale wyroki sądów administracyjnych jakie powołał skarżący.

Jak już wskazano, dążenie do ujawnienia i rozliczenia malwersacji gospodarczych nie mieści się w pojęciu wystąpienia wolnościowego, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy. Nie ulega natomiast wątpliwości, że przypisanie osobie wnioskującej statusu represjonowanego z przyczyn politycznych wymaga zarówno udziału w wystąpieniu wolnościowym, jak i pozostających w związku z tym wystąpieniem następstw opisanych w art. 3 pkt 3 lit od a do f ustawy. Podejmowane przez skarżącego i T.T działania, zmierzające do zdemaskowania nadużyć gospodarczych, niewątpliwie nie mogą być natomiast uznane za wystąpienie wolnościowe w rozumieniu ustawy.

Należy również wskazać, że strona nie wskazuje jako przyczyny odwołania jej ze stanowiska Naczelnika Gminy M. faktu zorganizowania w jej piwnicy punktu dystrybucji podziemnych wydawnictw opozycyjnych. Niezależnie zatem od kwestii dowodowych dotyczących omawianego faktu, okoliczność ta nie mogła być więc brana pod uwagę jako ewentualne wystąpienie wolnościowe, z którym mogła wiązać się utrata pracy przez skarżącego.

W powołaniu na podobną argumentację, jak ta przywołana w uzasadnieniu braku podstaw do uznania za represję w rozumieniu ustawy faktu odwołania strony z funkcji Naczelnika Gminy M., należy ustosunkować się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności blokowania jego kandydatury na stanowiska w pracy w administracji terenowej, a także, na stanowisko dyrektora [...] we W., dyrektora administracyjnego [...], czy, zastępcy dyrektora administracyjnego [...] we W. Trudności w znalezieniu pracy po odsunięciu go ze stanowiska Naczelnika Gminy M. skarżący wiązał z "jego stosunkiem do rzeczywistości komunistycznej" oraz z podaną do publicznej wiadomości (w Monitorze [...]) nieprawdziwą przyczyną odwołania go ze stanowiska Naczelnika Gminy M. Nie kwestionując twierdzeń skarżącego co do tego, że odmowy uwzględnienia jego kandydatur w różnych konkursach mogły wiązać się wcześniejszą działalnością strony, która doprowadziła do odwołania go z ze stanowiska Naczelnika Gminy, a także, że mogły pozostawać w związku z treścią informacji zamieszczonej w Monitorze [...], to jednak, w ocenie Sądu, także w i tym przypadku nie można przyjąć, że reperkusje jakie z tego tytułu spotkały skarżącego miały związek z wystąpieniem wolnościowym w rozumieniu ustawy.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należy podnieść, że formułuje zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie przez organ zasadzie prawdy obiektywnej, nie wskazując jednak w jakim kierunku (odnośnie do jakich okoliczności, w jakim zakresie i na podstawie jakich potencjalnych źródeł) winno zostać – jego zdaniem – uzupełnione postępowanie dowodowe. Tymczasem organ właściwie zakreślił ramy procedowania i dążył do wyjaśnienia wszelkich możliwych okoliczności sprawy. Skarżący nie wnioskował o przesłuchanie świadków w toku postępowania administracyjnego. Co się zaś tyczy innych okoliczności, które w ocenie skarżącego mają istotny wpływ na wynik sprawy, to wynikają one z twierdzeń samego skarżącego. Wnioskodawca nie przedłożył dowodów, które mogłyby pozwolić na dokonanie obiektywnej oceny tez stawianych przez stronę.

W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło zatem do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a., jako że organ przedstawił logiczną i konsekwentną analizę zgromadzonego materiału, wywodząc właściwe wnioski prawne z ustalonych okoliczności. Nie doszło także do błędów na etapie gromadzenia dowodów. Nie ma bowiem dostatecznych podstaw do przyjęcia, by organy pominęły jakiekolwiek ważkie dla sprawy okoliczności, zaś sam skarżący nie wskazuje, w jakim kierunku miałoby być prowadzone ewentualne uzupełniające postępowanie dowodowe w sprawie. Godzi się w tym miejscu dodać, że argumentu na rzecz twierdzenia o niedo-kładnym zaznajomieniu się przez organ z materiałami sprawy nie może stanowić fakt omyłkowego wskazania daty urodzenia strony. Jest to bowiem wyłącznie oczywista niedokładność pisarska, nierzutująca w żaden sposób na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Jako nieuzasadniony Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 20 grudnia 2019 r. spełnia wymogi ustawowe w niezbędnym zakresie. Jakkolwiek Sąd dostrzega pewne niedostatki w argumentacji prawnej organu, która jest bardzo lakoniczna, to jednak należy jednocześnie podnieść, że organ ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie, który – także zdaniem Sądu, nie dawał podstaw do uwzględnienia wniosku strony. W zaskarżonej decyzji organ, choć lakonicznie, to jednak odniósł się do najważniejszych kwestii jakie wynikały z twierdzeń podnoszonych przez skarżącego. Powyższe prowadzi do konstatacji, że pewne niedostatki w argumentacji organu nie miały wpływu na wynik sprawy, a po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), podstawą uchylenia decyzji przez sąd jest stwierdzenie naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

Odnosząc się końcowo do powoływanej przez stronę okoliczności w postaci podjętej przez władzę próby ukarania wnioskodawcy w procesie karnym, a także, wszczęcia przeciwko skarżącemu cywilnego procesu o odszkodowanie to należy wyjaśnić, że wszczęcie procesu cywilnego nie mieści się w przesłankach represji w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, zaś, zgodnie z tym co podnosił skarżący, postępowanie karne zostało umorzone. W myśl natomiast art. 3 pkt 4 wspomnianej ustawy, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Wypada również dodać, że z treści dołączonego do skargi pisma Prokuratury Okręgowej we W. Wydział V Organizacyjny z dnia [...] lutego 2020 r. wynika z kolei, że akta sprawy o sygn. [...] akta zostały wybrakowane w dniu [...] października 1991 r.

W dopełnieniu dotychczasowych rozważań należy także nadmienić, że opisywane przez stronę konsekwencje jakie skarżący poniósł w związku z rezygnacją ze służby w Ludowym Wojsku Polskim także nie mieszczą się w ustawowym katalogu przesłanek z art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Oddelegowanie skarżącego (na czas rozpatrywania jego odwołań od decyzji nieuwzgledniających rezygnacji) do jednostki radioaktywnej, o dużej uciążliwości zdrowotnej, nie może być rozpatrywane w kategorii represji na gruncie omawianej ustawy, niezależnie od skutków zdrowotnych jakie wiązały się z tym oddelegowaniem oraz osobistej tragedii życiowej jaką skarżący łączy z faktem oddelegowania go tej jednostki (śmierć syna podczas narodzin).

Trafnie podnosi organ, że tylko te zdarzenia, które zostały wymienione w cytowanych przepisach, mogą spowodować uznanie, że dana osoba była działaczem opozycji antykomunistycznej lub była represjonowana z przyczyn politycznych. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych - żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 540/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Po 742/16; dostępne na stronie j/w).

Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.