Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r, po rozpoznaniu skargi strony skarżącej reprezentowanej przez kuratora uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję organu I instancji (pkt I sentencji). Natomiast w pkt II sentencji zasądzono na rzecz kuratora wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości [..] zł (wynagrodzenie powiększone o podatek VAT).
Pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r., ponowionym pismem z dnia 18 marca 2018 r. kurator wniósł o sprostowanie orzeczenia w zakresie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ administracji.
Odpis tej skargi kasacyjnej został doręczony kuratorowi w dniu 5 września 2017 r. k- 49.
Następnie kurator pismem z dnia 19 września 2017 r. złożonym tego samego dnia w Sądzie, sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i wniósł o odrzucenie tej skargi lub jej oddalenie, a także o przyznanie na rzecz kuratora kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, która nie została pokryta w całości ani w części według nom przepisanych.
Po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej, na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1190/17 uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę, a w pkt 2 zasadził od skarżącej na rzecz SKO kwotę 100 zł.
Następnie pismem z dnia 19 marca 2018 r. kurator ponownie wniósł o przyznanie na rzecz kuratora kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, przed NSA, która nie została pokryta w całości ani w części według nom przepisanych.
Postanowieniem Sądu z dnia 30 marca 2018 r. umorzono postępowanie w przedmiocie sprostowania orzeczenia o przyznaniu wynagrodzenia kuratorowi.
Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega, zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, powtórzony w piśmie z dnia 19 marca 2018 r., wniosek kuratora o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, przed NSA, który został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie wynagrodzenia za na rzecz kuratora za udział w postepowaniu sądowym w II instancji, obejmującym sporządzenie przez kuratora, będącego aplikantem adwokackim, odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Stosownie do art. 79 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a.) czynności, dotyczące ustanowienia kuratora dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane może wykonywać referendarz sądowy.
W rozpoznawanej sprawie postanowieniem Sądu Rejonowego [..] we [..] z dnia [...] r. sygn. akt [..] ustanowiono, na wniosek organu administracji I instancji, kuratora w osobie aplikanta adwokackiego K. G. dla nieznanej z miejsca pobytu strony skarżącej w celu reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu zaległych opłat od spadkobiercy mieszkańca domu pomocy społecznej.
Kurator ten reprezentował stronę w postępowaniu administracyjnym, wniósł skargę do Sądu na zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji doręczył kuratorowi zawiadomienie o rozprawie przed sądem I instancji wyznaczonej na dzień 14 czerwca 2017 r., w której kurator nie brał udziału oraz doręczył kuratorowi odpis wyroku Sądu I instancji z dnia 14 czerwca 2017 r. wraz z uzasadnieniem i odpis skargi kasacyjnej wniesionej przez organ administracji.
Następnie pismem z dnia 1 sierpnia 2017 r. złożył wniosek o sprostowanie orzeczenia Sądu I instancji (powtórzony w piśmie z dnia 19 marca 2018 r.), a pismem z dnia 19 września 2017 r. sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną organu. Sąd, postanowieniem z dnia 30 marca 2018 r. rozpoznał również wniosek kuratora o sprostowanie orzeczenia o przyznaniu wynagrodzenia kuratorowi. Naczelny Sąd Administracyjny odpis wyroku z dnia 23 stycznia 2018 r. doręczył kuratorowi.
Stosownie do treści art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków, a myśl art. 213 pkt 1 p.p.s.a. do wydatków zalicza się w szczególności należności kuratorów ustanowionych w danej sprawie.
We wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną kurator złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia w postępowaniu kasacyjnym.
Podzielić należy stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z dnia 31 lipca 2014 r. sygn. akt I OZ 632/14, zgodnie z którym, rozpoznając wniosek kuratora o przyznanie wynagrodzenia należy mieć na względzie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 1476), wydane na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). Przepisy te mają zastosowanie w sprawach cywilnych, a nie sądowoadministracyjnych. Jednakże mając na względzie art. 2 i 32 Konstytucji oraz nakaz wykładni systemowej przepisów, mogą stanowić punkt odniesienia dla sądu administracyjnego, który będzie orzekał o należności kuratora na podstawie art. 211 w zw. z art. 213 pkt 1 p.p.s.a.
Dodać należy, iż z dniem 15 marca 2018 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536), które w § 3 stanowi, że w sprawach cywilnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, do wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony przed tym dniem, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, stosuje się przepisy dotychczasowe.
W tej sytuacji w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 14 czerwca 2017 r., a więc przed wejściem w życie tego nowego rozporządzenia (15 marca 2018 r.) i kurator został ustanowiony przed tym dniem należy stosować do postępowania w II instancji, obejmującego sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną, toczącego się od momentu wydania powyższego wyroku Sądu - przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, które na podstawie przepisu § 4 nowego rozporządzenia utraciło moc z dniem 15 marca 2018 r.
Zgodnie z § 1 ust. 1 powyższego rozporządzenia z 13 listopada 2013 r. wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny, przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych.
Stosownie do ust. 2 tego przepisu wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju, a zgodnie z ust.
3. tego przepisu wynagrodzenie kuratora będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, określoną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązującą w dniu orzekania o wynagrodzeniu
Rozporządzenie to zawiera odesłanie do przepisów określających opłaty za czynności adwokackie lub czynności radców prawnych z zastrzeżeniem, że wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, nie może przekraczać stawek minimalnych określonych w tych przepisach.
W niniejszej sprawie kuratorem został ustanowiony aplikant adwokacki. Wynagrodzenie kuratora powinno zatem zostać ustalone na podstawie przepisów regulujących powyższe opłaty.
Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714).
Skoro ustawodawca w § 22 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 14 czerwca 2017 r., a więc po wejściu w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy, w kwestii wynagrodzenia kuratora, stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej II instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku przepisy tego nowego rozporządzenia
W myśl § 2 powyższego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu.
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy.
W myśl zaś § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Natomiast opłata o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do której nawiązuje powołany wyżej przepis § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi w niniejszej sprawie zgodnie z pkt 1 lit "c" tego przepisu 240 zł.
W rozpoznawanej sprawie kurator sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie 14 dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, o którym mowa w zaś art 179 p.p.s.a zgodnie z którym strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Po upływie terminu na wniesienie odpowiedzi lub po zarządzeniu doręczenia odpowiedzi wnoszącemu skargę kasacyjną, wojewódzki sąd administracyjny niezwłocznie przedstawi skargę kasacyjną wraz z odpowiedzią i aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu
Z treści przepisu art. 179 u.p.p.s.a. nie wynika, aby odpowiedź na skargę kasacyjną musiała być sporządzona przez podmiot określony w przepisie art. 175 u.p.p.s.a., gdyż w tym zakresie nie jest możliwe stosowanie analogii (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2005 r. FSK 1930/04).
Jednakże jeżeli odpowiedź na skargę kasacyjną nie zostanie sporządzona przez wspomniany podmiot, to nie ma podstaw do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, o których mowa w art. 204 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Podobnie będzie w razie sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, przez co prawda profesjonalnego pełnomocnika, ale po upływie 14-dniowego terminu (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wydanie VII).
Także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 stwierdził, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną profesjonalnemu pełnomocnikowi przysługuje opłata (stawka minimalna) jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej.
Odpowiedź na skargę kasacyjną, o której mowa w art. 179 p.p.s.a., jest nazwanym pismem procesowym strony, która nie wniosła skargi kasacyjnej. Mimo, że pismo to nie podlega szczególnym rygorom poza wskazanymi w art. 49 p.p.s.a., jej autor, profesjonalny pełnomocnik, powinien w terminie jaki zakreślił mu ustawodawca, ustosunkować się do żądań zawartych w skardze kasacyjnej, podnosić zarzuty i argumenty przeciwko podstawom kasacyjnym i ich uzasadnieniu. Wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną ma sens, jeżeli autor odpowiedzi jest w stanie zaoferować sądowi argumenty istotne z punktu widzenia przyszłego rozstrzygnięcia.
Ponieważ w rozpoznawanej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika należało odmówić przyznania wynagrodzenia za jej sporządzenie. Ponadto NSA uwzględnił skargę kasacyjną organu, skoro uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji z dnia 14 czerwca 2017 r. i jednocześnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. oddalił skargę i w wyroku tym NSA nie odniósł się do odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Z tych względów, na podstawie art. 79 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, orzeczono jak w sentencji.