Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. skarżący J.H. wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej W. Nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. oraz na pismo Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] podnosząc, że w obu przypadkach odmówiono mu poprawy warunków mieszkaniowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zarówno on jak i jego żona są osobami o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, oraz że lokal socjalny który zajmują nie posiada łazienki (łazienka jest na półpiętrze). Podniósł, ż podjęte przez niego próby poprawy warunków mieszkaniowych okazały się bezskuteczne. Wskazując na te okoliczności skarżący wniósł o przyznanie mu prawa do poprawy warunków mieszkaniowych. W skardze zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Do skargi skarżący dołączył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska W., reprezentowana przez Prezydenta Miasta W., wniosła o odrzucenie skargi z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego w sprawie. W rozwinięciu tego stanowiska Rada Miejska W. wskazała, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII nie mają formy aktu lub czynności o jakich mowa w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Z ostrożności procesowej Rada Miejska W. wniosła o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, odpowiadając na wniosek strony w sprawie zamiany lokalu socjalnego przy ul. [...] w W. na wolny lokal z zasobu mieszkaniowego Gminy W., pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], poinformowano skarżącego, że zgodnie z uchwalą nr [...] Rady miejskiej W. z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy W., lokale socjalne podlegają zamianie na inny wolny lokal socjalny wyłącznie w przypadku przeznaczenia budynku do remontu kapitalnego lub modernizacji, rozbiórki budynku, uznania lokalu za nie nadający się na stały pobyt ludzi (lokal niemieszkalny). W nawiązaniu do powyższego wskazano, że, jak stwierdził zarządca, obecne warunki techniczne lokalu zezwalają na stały pobyt użytkowników lokalu, a dalsze zamieszkiwanie w lokalu nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia osób w nim zamieszkujących, wobec czego, wnioskodawca może ubiegać o zamianę lokalu z osobą chętną do takiej zamiany, w ramach Bazy Zamiany Mieszkań, prowadzonej przez Biuro Lokalowe.
Pismem z dnia [..] lutego 2020 r. skarżący wniósł skargę na czynność Prezydenta Miasta W. powołując się na odmowę poprawy warunków mieszkaniowych wyrażoną w treści pisma z dnia [...] stycznia 2020 r.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2020 r., podjętą na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.) oraz na podstawie art. 229 pkt 3 i art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), w sprawie rozpatrzenia skargi mieszkańca W. na działalność Prezydenta Miasta W. Rada Miejska W. uznała tę skargę za bezzasadną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi w punktu widzenia objętej zakresem normowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie.
Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a.
Zgodnie z jego treścią, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.).
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.):
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.).
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.)
W sprawie należy dostrzec, że stanowiąca przedmiot skargi uchwała Rady Miejskiej W. nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. została podjęta na podstawie art. 229 pkt 3 k.p.a. i art. 238 § 1 k.p.a. w sprawie rozpatrzenia skargi mieszkańca W. na działalność Prezydenta Miasta W. W dalszej kolejności należy zauważyć, że uchwałę tę Rada podjęła na skutek skargi mieszkańca wniesionej w trybie tzw. postępowania skargowego, regulowanego przepisami działu VIII k.p.a., zatytułowanego "skargi wnioski".
W nawiązaniu do tej uwagi należy wyjaśnić, że w postępowaniu objętym regulacją działu VIII k.p.a. nie rozstrzyga się żadnej sprawy administracyjnej, a jedynie informuje się wnioskodawcę (zainteresowanego) o sposobie załatwienia tzw. skargi powszechnej. Przedmiotem skargi powszechnej przewidzianej w art. 227 i nast. k.p.a. mogą być natomiast - zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, a jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze.
W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII, a więc skarg związanych z krytyką należytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, ani do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII. Sąd kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ta forma działalności administracji (skargi powszechne w rozumieniu działu VIII) nie została wymieniona w treści art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a.
Uzupełniająco należy dodać, że zasadności wyrażonego przez Sąd stanowiska w sprawie w żaden sposób nie zmienia okoliczność, że zaskarżona do Sądu czynność ma formę uchwały. Wynika to bowiem tylko i wyłącznie z faktu, że uchwała jest właściwą formą dla działania organu kolegialnego, jakim jest rada gminy (miasta). Uchwała podjęta przez radę gminy (miasta) w trybie postępowania skargowego, regulowanego przepisami k.p.a., nie może być w żadnym wypadku kwalifikowana jako akt podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.
Pogląd, że do skarg i wniosków na działalność organów państwowych i samorządowych, uregulowanych przepisami Działu VIII k.p.a., nie mają zastosowania przepisy dotyczące sądowej kontroli administracji publicznej jest powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 129/17, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 października 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 89/19, orzeczenia dostępne na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z tych powodów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę, o czym orzekł jak w punkcie I postanowienia.
Odnosząc się zaś do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi, co oznacza, że ocena tego zagadnienia dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1622/13, 5 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 143/14, CBOSA). O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 719/19, CBOSA). W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga – jako niedopuszczalna – kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13).
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze niedopuszczalnej, podlegającej odrzuceniu. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji postanowienia.