Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. J. jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej przy Akademii Medycznej we W. z dnia [...] nr [...]. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej przy Wydziale Zdrowia Publicznego Akademii Medycznej we W. nr nr [...] oraz [...] i "nie przyznała stypendium socjalnego oraz za wyniki w nauce".
Decyzja ostateczna została oparta na podstawie art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. – Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 164, poz. 1365/ oraz regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii Medycznej /zarządzenie Rektora Akademii Medycznej z dnia 19 października 2005r. Nr 3/XIVR/2005/.
W uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdzono tylko, że studentka złożyła wnioski po terminie wobec czego "orzeczono jak w sentencji".
W skardze do sądu administracyjnego M. J. wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej. Zarzuciła, że w regulaminie przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej nie został określony termin składania wniosków. W decyzji nie wskazano podstawy prawnej "odnośnie regulaminu". "Sprzeczność logiczną w sentencji decyzji określającej nieprzyznanie stypendium socjalnego w wysokości 0 zł oraz naukowego w wysokości 0 zł". Nieodniesienie się do sytuacji faktycznej z daty złożenia wniosku, przy nieuwzględnieniu faktu, że informacje dotyczące studentów przekazano na pierwszym spotkaniu organizacyjnym w dniu 14 października 2006r. Przekroczenie przez OKS terminu rozstrzygnięcia sprawy ponad 60 dni.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie wskazując w szczególności, że nie rozpoznano wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie stypendium gdyż takiego wniosku skarżąca nie wniosła. Skarżąca miała przy tym obowiązek zapoznać się z przepisami obowiązującymi na terenie uczelni, a z nich wynikało do kiedy można było skutecznie wnieść o przyznanie stypendium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Decyzja ostateczna, jak i decyzja ją poprzedzająca, została wydana z naruszeniem w szczególności przepisu art. 107 § 3 kpa określającego co powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i uzasadnienie prawne decyzji. Obydwie decyzje komisji stypendialnych bowiem, w podstawie prawnej powołują wprawdzie przepisy art. art. 175 ust. 3 w zw. z art. 173 ust. 1 pkt 6 i pkt 7 Prawa o szkolnictwie wyższym, a obok nich przepisy rangi podustawowej /wspomnianego regulaminu/, ale z niezbyt zrozumiałych względów organ odwoławczy powołał zarządzenie Rektora Akademii Medycznej z dnia 19 października 2005r. Nr 3/XIVR 2005, podczas gdy organ I instancji – zarządzenie z dnia 26 lipca 2006r. Lakoniczne uzasadnienie obu orzeczeń /decyzja I instancji, gdy chodzi o motywy, nie ustępuje wcale decyzji ostatecznej/ nie rozwijają tych podstaw, jak nakazuje wspomniany art. 107 § 3 kpa. Nie wyjaśniają w pełni powodów odmowy przyznania skarżącej stypendium.
Należy natomiast, stanowczo podkreślić, że gdy organ administracyjny orzekając w sprawie odmawia jakiegoś uprawnienia stronie swoją decyzję powinien szczegółowo umotywować. Tu wprawdzie stwierdzono, że skarżąca wniosła wniosek po upływie terminu jednakże z jakiego przepisu prawa termin ten wynikał już nie dopowiedziano uniemożliwiając wprost kontrolę Sądowi, który nie jest zobowiązany odtwarzać proces decydowania organu administracyjnego domyślając podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Więcej danych na ten temat zawiera odpowiedź organu odwoławczego na skargę, ale pismo to ani nie jest przedmiotem kontroli sądu, ani nie zastępuje tego, co powinno się znaleźć w motywach decyzji. To, co najistotniejsze w tej odpowiedzi – brak wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie stypendium, nie da się przy tym obronić z tego względu, że termin ten nie jest terminem procesowym, lecz terminem prawa materialnego, a ten z natury swej nie jest przywracalny.
Skarżąca zwróciła do tego uwagę, w jednym ze swych pism procesowych /z dnia 2 stycznia 2008r./, że § 5 ust. 2 i 3 mówi, iż "w szczególnych przypadkach wks może przyznać pomoc materialną studentowi, który złożył wniosek o przyznanie pomocy materialnej po terminie ustalonym przez rektora. Jest ono przyznawane od miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku". Uważa jednocześnie, że jej przypadek zasługiwał na takie rozwiązanie. Jeśli przepis ten został zaczerpnięty z jednego z przywoływanych wcześniej regulaminów przemawia to przeciw rozstrzygnięciom obu decyzji stypendialnych.
Należy bowiem wzorem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jakie się wykształciło na gruncie pomocy społecznej, gdzie organ udzielający tej pomocy ma obowiązek rozważyć z urzędu istnienie przesłanek przyznania np. zasiłku specjalnego celowego /okresowego/ - gdy istnieją szczególne względy uzasadniające taką pomoc – przyjąć, że powinność taka ciąży na komisji stypendialnej także mimo wniosku studenta uzasadnionego "zwykłymi" względami. Te dwie instytucje prawne: pomoc społeczna i pomoc materialna dla studenta, są instytucjami pokrewnymi wobec czego powyższa zasada, wykształcona w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, powinna być przeniesiona na grunt tego rodzaju postępowań. Można więc w tym miejscu zaniechać szczegółowego odnoszenia się do tego, co komisja przypomina skarżącej: o jej obowiązku wynikającym z § 11 umowy zawartej z Uczelnią. To nie budzi wątpliwości; zwłaszcza gdy dostęp do tych przepisów nie powinien nasuwać zastrzeżeń /tablice ogłoszeń, internet/.
Jednakże wracając do głównego motywu obu decyzji stypendialnych /złożenie wniosku po upływie terminu określonego przez rektora uczelni/ trzeba wskazać, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, konkretnie: Naczelnego Sądu Administracyjnego /wyrok z dnia 5 grudnia 2006r., I OSK 646/06/, stwierdzono brak powodu by przyjąć, że prawodawca w akcie regulaminowym przewidywał wprowadzenie materialnoprawnego terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie świadczenia; taka wykładnia narusza art. 152 c i art. 1524 /obecnie art. 179 i art. 186 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym /, jak również zasady konstytucyjne...". Ten pogląd skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, orzekający w niniejszej sprawie, w pełni podziela.
W postępowaniu pozasądowym więc organ orzekający powinien ponownie załatwić sprawę skarżącej z uwzględnieniem powyższych uwag, a w szczególności powołać prawidłową podstawę prawną swego rozstrzygnięcia i należycie ją uzasadnić, zwłaszcza wówczas, gdy będzie wnioskowi skarżącej odmawiać.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ona przymiotu wykonalności.