Uzasadnienie
Decyzją z 20 czerwca 2025 r. (CUS/190074/2025/06/000764) Burmistrz Miasta i Gminy Radków (dalej: organ I instancji) – po rozpoznaniu wniosku Z. K. (dalej: skarżąca) z 19 marca 2025 r. – odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi z uwagi na okoliczność, iż skarżąca w dniu powodzi nie prowadziła w nim gospodarstwa domowego. Niniejsza decyzja została przesłana do skarżącej za pośrednictwem P. przesyłką poleconą 8 lipca 2025 r., nr [...] na adres zamieszkania wskazany przez skarżącą tj. "ul. [...]", [...]-[...] W. Pismem z 5 sierpnia 2025 r. skarżąca wywiodła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO) ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie wskazując, że do dnia złożenia ponaglenia nie otrzymała żadnej decyzji w sprawie pomimo, że została uprzednio poinformowana, iż postępowanie w sprawie zasiłku zostanie zakończone do 19 maja 2025 r.
Pismem z 11 września 2025 r. organ I instancji zwrócił się do U. o udzielenie informacji dotyczących przyczyn "niedoręczenia" w terminie przełyki poleconej nr [...] nadanej do skarżącej 8 lipca 2025 r., za pośrednictwem P. W odpowiedzi P. w piśmie z 23 września 2025 r. wskazała, że próba doręczenia przesyłki nastąpiła 29 sierpnia 2025 r., lecz była nieskuteczna, adresat nieobecny. Przesyłkę ponownie awizowano 8 września 2025 r., zwrócono 15 września 2025 r. w związku z "niepodjęciem w terminie". Przesyłkę doręczono jako zwrotną 18 września 2025 r. Wyjaśniono, że czas przebiegu tej przesyłki do chwili podjęcia próby jej doręczenia uległ wydłużeniu. Zwrócono całość opłaty za przesyłkę wskazując, że przepisy dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej nie przewidują żadnej rekompensaty poza możliwością zakwalifikowania usługi jako niewykonanej.
Postanowieniem z 22 września 2025 r. (4101/813/2025) SKO stwierdziło, że organ I instancji nie dopuścił się bezczynności, ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku celowego na odbudowę lub remont budynku mieszkalnego.
Pismem z 9 grudnia 2025 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazała, że decyzja nie została jej doręczona. Zaprzeczyła, aby listonosz pozostawił awiza dla tej przesyłki. Wskazała, że w okresie, w którym awizacja tej przesyłki miałaby być przeprowadzana, odbierała inne przesyłki od organu (we wrześniu i październiku 2025 r.). Podkreśliła, że o treści decyzji dowiedziała się w związku ze sporządzeniem fotokopii akt sprawy przez jej syna w siedzibie urzędu organu tj. 2 grudnia 2025 r., dlatego też zachowała zatem termin 7 dniu na złożenie wniosku i dopełnienie czynności. Podniosła, że niedochowanie terminu nastąpiło bez jej winy z uwagi na okoliczności związane z doręczaniem przesyłki przez operatora pocztowego. Zdaniem skarżącej, to P. nie wywiązała się z zobowiązania doręczenia jej przesyłki zawierającej decyzję. Wskazała, że złożyła skargę na przewlekłość w sprawie, po rozpoznaniu której organ stwierdził, że przesyłka nie została jej doręczona, pomimo nadania jej przez organ na początku lipca 2025 r. Podkreśliła, że nigdy nie otrzymała awiza do tej przesyłki, co uniemożliwiło jej odbiór w urzędzie pocztowym.
Otrzymywała natomiast inną korespondencję od organu. Podniosła, że w tym okresie była w domu, jednak, nie doręczono jej ani tej przesyłki, ani jakiegokolwiek awiza. Tymczasem skarżąca zawsze odbiera pocztę, czy to poleconą, czy zwykłą, nie ma powodów, aby unikać odbioru korespondencji. Skarżąca złoży reklamację w tej sprawie w urzędzie pocztowym. Z uwagi na powyższe, skarżąca wniosła przywrócenie terminu na złożenie odwołania od decyzji, bowiem przesyłka zawierająca decyzję organu z uzasadnieniem nie została jej doręczona nie z jej winy, lecz z winy operatora pocztowego. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżąca dołączyła również odwołanie od ww. decyzji Burmistrz Miasta i Gminy Radków.
Po rozpoznaniu wniosku, SKO postanowieniem z 13 stycznia 2026 r. (4103/906/2025) – wydanym na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a. – odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu SKO, po szczegółowym przywołaniu treści przepisów mających zastosowanie w sprawie stwierdziło, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Nie przedstawiła żadnego dowodu, który mogłyby uprawdopodobnić, że w dniach od 18 października 2025 r. do 3 listopada 2025 r. nie mogła wnieść odwołania. Swój wniosek o przywrócenie terminu uzasadniła tym, że nie otrzymała zaskarżonej decyzji, choć "w tym okresie" była w domu, ani nie otrzymała awiza przesyłki zawierającej decyzję. Zdaniem SKO, argumenty skarżącej nie uzasadniają przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Nie świadczą o braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie dotyczą uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu lecz wykazania, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Zdaniem SKO, gdyby zarzut skarżącej uznać za uzasadniony, to konsekwencją tego uznania musiałoby być stwierdzenie bezprzedmiotowości złożonego wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie SKO, instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została doręczone prawidłowo, skutkiem czego rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. W przeciwnym razie, wniosek o przywrócenie terminu byłby bezprzedmiotowy, gdyż termin do dokonania tej czynności procesowej nie rozpocząłby w ogóle swego biegu.
Od niniejszego postanowienia skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzuciła naruszenie:
art. 15 k.p.a., w zw. z art. 78 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie skarżącej skorzystania z prawa do wniesienia odwołania i rozpatrzenia jej sprawy przez organ II instancji na skutek odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas kiedy dowody zgromadzone w sprawie, jak również fakty znane organowi potwierdzają, że skarżąca nie ponosi winy za uchybienie terminowi do wniesienia odwołania;
art. 58 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu pozwanej na wniesienie odwołania, podczas kiedy spełnione zostały przez skarżącą przesłanki wskazane w tym przepisie do przywrócenia terminu;
art. 80 k.p.a., art. 81a k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności uprawdopodabniających, że skarżąca nie ponosi winy za uchybienie terminu we wniesienie odwołania, w tym uznanie reklamacji przez P., złożenie ponaglenia na niezałatwienie sprawy, podejmowanie innych przesyłek w czasie, w którym miało być pozostawione zawiadomienie o przesyłce zawierającą decyzję, wniosek pełnomocnika o doręczenie przesyłki.
Ostatecznie skarżąca zawnioskowała o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw w postaci wynagrodzenia pełnomocnika wg. norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn, niż te które zostały podniesione w skardze.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a. Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO) z 13 stycznia 2026 r. (4103/906/2025) odmawiające – na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a – przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r.
Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika po pierwsze, że SKO przyjęło, że ww. decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r. została skarżącej skutecznie doręczona – w trybie art. 44 k.p.a. – w dniu 18 października 2024 r. W konsekwencji czego SKO uznało, że ostatni dzień na wniesienie odwołania upłynął skarżącej 3 listopada 2025 r. A po wtóre, że na bazie ww. ustaleń co do daty doręczenia skarżącej zaskarżonej decyzji, SKO przyjęło, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji nastąpiło bez jej winy.
Z takimi ustaleniami SKO nie sposób jednak się zgodzić. Podkreślenia wymaga, że według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego normujących szczegółowo zasady i tryb zaskarżania orzeczeń podejmowanych przez organy w toku postępowania administracyjnego, zasadą jest, że odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji, strona wnosi w terminie czternastu dni od dnia, w którym decyzja została jej doręczona a w przypadku jej ogłoszenia - od dnia ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Jeżeli w zakreślonym terminie strona nie złoży odwołania, decyzja uzyskuje przymiot ostateczności i korzysta z ochrony wynikającej z zasady trwałości decyzji ostatecznej. W przypadku uchybienia wskazanego wyżej terminu, strona może bronić się składając wniosek o jego przywrócenie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Paragraf 2 przywołanego artykułu stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby wymagane jest dopełnienie czynności, dla której określony był termin.
Zestawienie przywołanych wyżej przepisów art.129 § 2 k.p.a. i art. 58 k.p.a. wskazuje zatem, że zarówno kwestię samego uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jak też kwestię przywrócenia uchybionego terminu, można rozważać dopiero po ustaleniu, że termin ten, rozpoczął skutecznie swój bieg. Warunkiem skutecznego rozpoczęcia biegu terminu jest zaś skuteczne doręczenie lub ogłoszenie decyzji stronie. Dlatego też, podstawowym obowiązkiem SKO w rozpoznawanej sprawie – w pierwszej kolejności – było ustalanie prawidłowej daty doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji z 20 czerwca 2025 r.
Tymczasem SKO – analogicznie jak w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 246/26 ze skargi skarżącej na postanowienie SKO w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 20 czerwca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. – nie poczyniło w tym zakresie prawidłowych ustaleń. Jak bowiem wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia SKO – na podstawie niewłaściwej koperty tj. koperty, w której do skarżącej nadano przesyłkę poleconą nr [...] zawierającą pismo organu z 16 września 2025 r., nr [...], a nie koperty, w której nadano przesyłką poleconą nr [...] zawierającą zaskarżoną decyzję Burmistrza
Miasta i Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r. – przyjęło, że decyzja ta została skuteczne doręczona skarżącej, w trybie art. 44 k.p.a., 18 października 2025 r.
Tymczasem, z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja Burmistrza Miasta Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r. (nr CUS/190074/2025/016/000764) w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. została nadana do skarżącej za pośrednictwem P. przesyłką poleconą nr [...], a nie przesyłką poleconą nr [...], co do której błędnie odniosło się SKO. Z kolei na adnotacji zawartych na kopercie zawierającej ww. decyzję wynika, że pierwsza próba doręczenia przesyłki nastąpiła 29 sierpnia 2025 r. (awizowano dnia: 2025-08-29), zaś kolejna próba doręczenia nastąpiła 8 września 2025 r. (awizo powtórne), przesyłkę zwrócono 15 września 2025 r. w związku z "niepodjęciem w terminie". Do tej też przesyłki odnosi się P. w piśmie z 23 września 2025 r. w odpowiedzi na reklamację w zakresie doręczenia skarżącej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r.
W konsekwencji powyższego za błędne należało uznać – dalsze twierdzenia SKO – w których to wywodzi po pierwsze, że "jeżeli decyzja została skutecznie doręczona 18 października 2025 r., to czternastodniowy termin do wniesiona odwołania upłynął 3 listopada 2025 r." A po wtóre, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji nastąpiło bez jej winy. Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest przedwczesne, gdyż SKO nie ustaliło prawidłowo – mającej przecież zasadnicze znaczenie w sprawie – daty doręczenia skarżącej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r. (CUS/190074/2025/06/000764) odmawiającej przyznania jej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi.
Dopiero po ustaleniu tej kwestii tj. daty skutecznego doręczenia skarżącej zaskarżonej decyzji organu I instancji z 20 czerwca 2025 r. możliwe będzie rozpoznanie przez SKO wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, w oparciu o przesłanki wskazane w art. 58 k.p.a.
Wobec powyższych okoliczności tj. wydania zaskarżonego postanowienia przez SKO bez uprzedniego, prawidłowego ustalenia daty doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji z 20 czerwca 2025 r. postanowienie to, należało uznać za przedwczesne i naruszające art. 6, 7 i 80 k.p.a, oraz art. 58 k.p.a., i jako takie wyeliminować z obrotu prawnego.
Ponownie rozpoznając sprawę SKO zobowiązane będzie uwzględnić ww. uwagi Sądu i ponownie zbadać prawidłowość doręczania skarżącej decyzji organu I instancji z 20 czerwca 2025 r., w tym ustalić datę jej doręczania i dopiero wówczas rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania mając na uwadze wyjaśnienia P. (pismo 23 września 2025 r.) wskazujące na problemy operatora w doręczaniu przesyłek listowych oraz twierdzenia skarżącej co do braku otrzymania "awizo" przesyłki zawierającej ww. decyzję.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie przyjmując za podstawę prawną orzeczenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.