Uzasadnienie
W dniu [...]r. z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. na podstawie art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433) oraz na podstawie art. 104, art. 108 k.p.a., wydał decyzję Nr [...], którą odmówił skarżącemu W. S. przyznania świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 18 roku.
W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Z przedstawionego przez skarżącego wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. wynika, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]r. skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia [...] r.
Pojęcie niezdolności do pracy, jak podkreślił organ I instancji, zostało określone w art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998 r. Nr 162 poz. 118), zgodnie z którym niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Zgodnie z art. 13 ust. 5 cytowanej ustawy w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.
Z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]r. wynika, że W. S. nie został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, w związku z czym nie spełnił przesłanek zawartych w art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Od powyższej decyzji W. S. złożył odwołanie, w którym podniósł, że jego niepełnosprawność powstała w [...] roku, a nie przed ukończeniem przez niego [...] roku życia. Zarzucił jednocześnie, że ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał skarżącego za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia [...]r., nie określając daty, od której ta niezdolność powstała. Ponadto skarżący zarzuca Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej opieszałość w załatwianiu jego wniosku. Wniósł także o uchylenie zaskarżonej decyzji i wypłacenie wnioskowanego świadczenia od dnia [...]r.
W dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 ust. 1, 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), wydało decyzję Nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż bezspornymi w sprawie są ustalenia, że skarżący zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia [...]r. Posiadając powyższe orzeczenie wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
Organ II instancji wyjaśnił, że kwestie dotyczące ustalenia uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego reguluje art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- - niepełnosprawnemu dziecku,
- - osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- - osobie, która ukończyła 75 rok życia.
Wskazał, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS-u, z którego wynika, iż skarżący posiada całkowitą niezdolność do pracy z wyraźnym wykreśleniem niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z treści tego orzeczenia wynika, że skarżący nie spełnia drugiego z warunków ustalonych przez ustawodawcę.
Organ II instancji wskazał, że w sytuacji skarżącego nie zostały spełnione łącznie obie konieczne przesłanki. Organ I instancji nie miał możliwości podjęcia innej decyzji, jak tylko decyzji odmownej. Organ odwoławczy w tej materii podziela stanowisko zajęte przez organ I instancji. Dodał, że przepisy dotyczące ustalenia uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego są bezwzględnie obowiązujące i wyznaczają ścisłe ramy dla działań organów pomocy społecznej.
Wskazał, że skarżący w odwołaniu powołał się na ten zapis ustawy o świadczeniach rodzinnych, który mówi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność ta powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Skarżący dowodził, iż jego niepełnosprawność powstała w [...] roku, a więc przed ukończeniem przez niego 21 roku życia. Organ administracji podkreślił, że jedynie orzeczenie uznające skarżącego za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji skutkować może przyznaniem zasiłku pielęgnacyjnego.
Skarżący w odwołaniu stwierdził, że posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że posiada całkowity stopień niepełnosprawności.
Przepis art. 3 pkt 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że posiadanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oznacza również całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z przepisu art. 16 ust. 3 tejże ustawy wynika, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia legitymującej się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność ta powstała do ukończenia 21 roku życia.
Z zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego wynika, że skarżący nie legitymuje się posiadaniem orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ani tym bardziej nie ma ustalonej daty, od której powstała niepełnosprawność skarżącego.
Skarżący w złożonym odwołaniu zarzucił organowi I instancji opieszałość w wydaniu decyzji. Organ odwoławczy zaznaczył, iż z analizy akt sprawy wynika, że rozstrzygnięcie sprawy zostało uzależnione od zajęcia stanowiska przez inny organ, co z reguły powoduje opóźnienie w wydaniu decyzji w terminie wskazanym przez ustawę – Kodeks postępowania administracyjnego.
Na marginesie dodał, iż poza kompetencjami organu odwoławczego pozostają inne działania, których konieczność podjęcia wskazał skarżący w odwołaniu.
Skarżący od powyższej decyzji wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, w której podał, że spełnia warunki do uzyskania świadczenia wynikającego z art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniósł, że jego niepełnosprawność powstała w [...] roku, a więc przed ukończeniem przez niego 21 roku życia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał skarżącego za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia [...]r., nie określając daty, od której ta niepełnosprawność powstała.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wypłacenie przez organ I instancji zasiłku pielęgnacyjnego z ustawowymi odsetkami, poczynając od dnia [...]r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto dodało, iż dla przedmiotowej sprawy fundamentalne znaczenie miał fakt, że skarżący nie legitymuje się posiadaniem orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ani tym bardziej nie ma orzeczonej daty, od której ta niepełnosprawność powstała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają prawa.. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, niektóre postanowienia i inne akty organów administracji oraz bezczynność organów przypadkach wskazanych w ustawie.
Zatem kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, bądź przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, czy z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd uchyla zaskarżony akt w całości lub w części ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w razie istnienia ku temu podstaw (art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. Nr [...], którą to decyzją organ ten utrzymał w mocy, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G., decyzję z dnia [...]r. Nr [...]o odmowie przyznania skarżącemu W. S. świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 18 roku.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 16 ust. 1 tejże ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Przepis ten w ust. 2 stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- 1) niepełnosprawnemu dziecku;
- 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) osobie, która ukończyła 75 lat.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. (ust. 3).
Skarżący nie jest osobą, o jakiej mowa w art. 16 ust. 2 pkt 1) lub 3) ustawy.
Oceniając istnienie w sprawie przesłanek z art. 16 ust 2 pkt 2 ustawy wskazać należy, że zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 21 ustawy znaczny stopień niepełnosprawności w rozumieniu ustawy oznacza:
- a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
- b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
- c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,
- d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Skarżący W. S. urodził się [...]r. Z dołączonego przez niego do wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. wynika, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]r. skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia [...] r. W pkt I powyższego orzeczenia wykreślono zapis o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z powyższego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS jednoznacznie wynika, że skarżący posiada całkowitą niezdolność do pracy lecz nie spełnia drugiego z warunków ustalonych przez ustawodawcę, a mianowicie nie jest jednocześnie osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Nie spełnia zatem przesłanek z art. 16 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Nie spełnia także przesłanek art. 16 ust. 3 ustawy albowiem nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która to niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Powstanie niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21 roku życia jest przesłanką - obok orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – mającą wynikać z orzeczenia lekarskiego i nie może być, jak tego chce skarżący, przedmiotem samodzielnych ustaleń organu orzekającego w sprawie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W tej sytuacji bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt przedłożenia przez skarżącego karty informacyjnej z leczenia szpitalnego skarżącego w okresie od [...]r. do [...]r., w szczególności zawarte w niej rozpoznanie choroby, z czego skarżący wywodzi, że niepełnosprawność powstała u niego w wieku do ukończenia 21 roku życia, a tym samym, że spełnia przesłanki z art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Trafnie w tej sytuacji organy decyzyjne uznały, że skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniających do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzje zaskarżonej treści uznać należy za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów procedury administracyjnej.
Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.