Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wr 263/10), wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przyznano skarżącemu A. C. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym również ustanowienie radcy prawnego.
Pismem z dnia 10 czerwca 2010 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych we W. poinformowała Sąd o wyznaczeniu radcy prawnego M. S. jako pełnomocnika procesowego dla strony skarżącej.
W dniu 23 czerwca 2010 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe, którym radca prawny M. S. poinformował, że po zapoznaniu się z aktami sprawy nie znalazł podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2010 r. odrzucającego skargę na wyżej oznaczone decyzje, oraz że szczegółową opinię uzasadniającą to stanowisko sporządził i przesłał A. C. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (wynagrodzenie oraz koszt dojazdu do Sądu) i, z powołaniem na § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm. – dalej powoływane jako Rozporządzenie), oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone.
Wraz z pismem procesowym datowanym na dzień 13 lipca 2010 r. pełnomocnik wyznaczony z urzędu przesłał kserokopię strony z księgi nadawczej oraz ww. wskazanej opinii.
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 92 akt sądowoadministracyjnych), w dniu 23 lipca 2010 r., pod nieobecność radcy prawnego M. S., jego dorosłemu domownikowi doręczono wezwanie do przesłania, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, opinii prawnej o stwierdzeniu braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 14 maja 2010r. (sygn. akt IV SA/Wr 263/10) oraz dowodu nadania ww. opinii na adres strony skarżącej w oryginale lub odpisie w rozumieniu art. 47 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm. – dalej powoływana jako ustawa o radcach prawnych). Doręczone pismo sądowe zawierało pouczenie, że niewykonanie wezwania stanowi podstawę do odmowy przyznania kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy.
Z akt sprawy wynika, że ustanowiony w sprawie z urzędu radca prawny nie odpowiedział na to wezwanie.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Na podstawie art. 22³ ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity w Dz. U. z 2010 r. nr 10 poz. 65 ze zm. – dalej ustawa o radcach prawnych) koszty pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ponosi Skarb Państwa. Szczegółowe zasady ponoszenia kosztów, o których mowa w ust. 1, z uwzględnieniem sposobu ustalania tych kosztów, wydatków stanowiących podstawę ich ustalania oraz maksymalnej wysokości opłat za udzieloną pomoc określa w drodze rozporządzenia Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Prawnych (art. 22³ ust. 2 ustawy o radcach prawnych).
Zgodnie z § 1 pkt 3 Rozporządzenia, wydanego na podstawie wyżej wskazanej delegacji, ustala ono szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Według § 15 Rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4, oraz niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Z kolei według § 14 ust. 2 pkt 2 lit b Rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.
W powyższego unormowania wynika, że radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu przysługuje wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku o podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz jego niezbędne, udokumentowane wydatki. Przy tym druga z kategorii kosztów podlegających zasądzeniu z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej (wydatki) ma charakter wtórny w stosunku do kategorii pierwszej (wynagrodzenie). Dopiero dokonanie czynności pomocy prawnej przez radcę prawnego, z którą obowiązujące przepisy prawa łączą prawo żądania wynagrodzenia, pozwala na wnioskowanie o zasądzenie wydatków związanych z podjęciem tej czynności.
W sprawie czynnością pomocy prawnej, której dotyczy rozpoznawany wniosek radcy prawnego M. S., jest sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tymczasem w aktach sprawy brak jest oryginału lub uwierzytelnionego odpisu rzeczonej opinii oraz dowodu jej dostarczenia stronie skarżącej i to mimo doręczenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wezwania do ich przedłożenia w terminie siedmiu dni. Termin ten rozpoczynał bieg od dnia doręczenia wezwanie i w sprawie kończył się w dniu 30 lipca 2010 r.
W ocenie referendarza sądowego nie sposób przyjąć, że poinformowanie – jako to uczynił występujący z urzędu w sprawie radca prawny – o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o przesłaniu szczegółowej, uzasadnionej opinii stronie skarżącej stanowi o dokonaniu czynności, za którą winno być zasądzone wynagrodzenie stosownie do unormowania z Rozporządzenia. O dokonaniu tej czynności nie świadczy również przedłożenie do akt sprawy kserokopii strony z księgi nadawczej oraz ww. wskazanej opinii. Do dokumentów składanych do akt sprawy w formie innej niż oryginał należy bowiem stosować, w braku szczególnego uregulowania, przepisy dotyczące uwierzytelniania dokumentów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym powołany w doręczonym radcy prawnemu w sprawie wezwaniu z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm.) w związku z art. 47 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skoro w sprawie pełnomocnik wyznaczony w sprawie z urzędu zdecydował się nie przesyłać do akt sprawy oryginału dokumentów stanowiących o dokonaniu czynności pomocy prawnej, winien był on przesłać ich odpisy sporządzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Tymczasem radca prawny wyznaczony dla skarżącego z urzędu, mimo doręczenia mu stosownego wezwania, nie uczynił w wyznaczonym terminie zadość wymogom określonym przez ustawodawcę dla odpisów załączników. Dla tej przyczyny referendarz sądowy stwierdził, że w sprawie nie zostało wykazane w sposób przewidziany prawem dokonanie czynności pomocy prawnej, z tytułu której przepisy Rozporządzenia przewidują wynagrodzenie zawnioskowane przez radcę prawnego.
Rygoryzm, z jakim traktowane jest spełnienie ustanowionych dla rozpatrywanego wniosku w cytowanych przepisach prawa wymogów, znajduje usprawiedliwienie w fakcie, iż kwota wynagrodzenia ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika obciąża Skarb Państwa. Natomiast wszelkie wydatki czynione z tego źródła winny być dokonywane – z uwagi na dbałość o stan finansów publicznych – ze szczególną ostrożnością, tj. jedynie w następstwie spełnienia wszystkich przewidzianych powszechnie obowiązującym prawem przesłanek. W rozpoznawanej sprawie zastrzeżenie to przekłada się na obwarowanie spełnienia świadczenia pieniężnego na rzecz profesjonalnego pełnomocnika warunkiem wykonania dyspozycji adresowanych doń norm prawnych, odkodowanych z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, w tym przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o radcach prawnych.
W rezultacie nie wystąpiła w sprawie także podstawa do zwrotu na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu podanych przez niego we wniosku wydatków związanych z dokonaniem opisanych przez niego czynności.
Reasumując, wobec niewykazania przez wnioskodawcę w sposób przewidziany prawem wykonania ciążącego na nim (występującym w sprawie profesjonalnym pełnomocniku – radcy prawnym M. S.) obowiązku świadczenia pomocy prawnej na rzecz strony skarżącej w zakresie sporządzenia i dostarczenia skarżącemu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, referendarz sądowy stwierdził, że jego żądanie zasądzenia z tego tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jako nieuzasadnione nie może być uwzględnione.
Z tych względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów prawa oraz art. 257 § 1 i 2 pkt 8) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.