Uzasadnienie
Pismem z dnia 16 marca 2026 r. T. P. (dalej: strona, skarżący) wniósł do tutejszego Sądu skargę na opisaną w sentencji decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi. W skardze strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że wykonanie tej decyzji spowoduje w stosunku do skarżącego powstanie znacznej szkody majątkowej, trudne do odwrócenia skutki finansowe oraz realne zagrożenie dla możliwości zapewnienia bieżącego utrzymania małoletnich dzieci.
Skarżący podkreślił, że spoczywa na nim zasadniczy ciężar utrzymania dzieci a dodatkowe obciążenie w postaci obowiązku zwrotu świadczenia istotnie naruszy równowagę finansową gospodarstwa domowego. Strona wyjaśniła, że w sytuacji uwzględnienia skargi, odzyskanie nienależnie wyegzekwowanych środków może być w praktyce utrudnione, co dodatkowo uzasadnia konieczność udzielenia zabezpieczenia. Skarżący podniósł również, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec dwóch pełnoletnich córek, co w istotny sposób wpływa na jego zdolność finansową. Podsumowując, strona stwierdziła, że nałożenie na nią obowiązku zwrotu świadczenia w obecnej sytuacji prowadzi do nadmiernego obciążenia finansowego i może skutkować niemożnością wywiązywania się z podstawowych obowiązków wobec dzieci. Na udokumentowanie przedstawionych we wniosku okoliczności strona przedłożyła: protokół z rozprawy w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu, XIII Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] r., sygn. akt [...] na okoliczność wzajemnych rozliczeń pomiędzy skarżącym i jego małżonką w przedmiocie świadczenia wychowawczego; postanowienie z dnia [...], sygn. akt Ns [...] na okoliczność leczenia małżonki skarżącego w szpitalu psychiatrycznym; zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia [...]., sygn. akt [...] z wniosku jednej z córek skarżącego o wypłatę alimentów, wyciąg z rachunku bankowego z 2024 r. oraz zaświadczenie pracodawcy o zatrudnieniu i zarobkach z dnia 6 lutego 2026 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Stosownie jednak do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma na celu uchronić adresatów tego aktu lub czynności przed skutkami wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia w okresie kiedy sprawa jego legalności jest rozpatrywana przez sąd. Nie są to wszystkie skutki jakie zaskarżony akt lub czynność może wywołać, ale jedynie takie, które określić można jako znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Muszą one odnosić się do aktualnej sytuacji osób zagrożonych ich wykonaniem oraz być obiektywnie uzasadnione istniejącym stanem sprawy.
Należy wskazać, że Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności działa wyłącznie na wniosek strony, dlatego to skarżący zobowiązany jest do wykazania okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w powołanym powyżej przepisie. Stwierdzić jednak należy, że ustawodawca nie wymaga od wnioskodawcy udowodnienia bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy wykonaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia a zaistnieniem znacznej szkody lub innych trudnych do odwrócenia skutków. Wystarczające jest, aby z całości przedstawionych okoliczności wynikało, że w danym przypadku zachodzi wskazane w ustawie niebezpieczeństwo.
Analizując argumenty przedstawione we wniosku skarżącego, Sąd doszedł do przekonania, że w rozpatrywanej sprawie ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zostały spełnione. Ochrona tymczasowa, jaką wprowadza art. 61 p.p.s.a., ma bowiem na celu uniknięcie sytuacji, w której na skutek wykonania zaskarżonego aktu przed rozpatrzeniem skargi przez sąd administracyjny, dochodzi do takich zmian w rzeczywistości, których odwrócenie - o ile w ogóle możliwe - będzie wiązało się ze znacznymi nakładami sił i środków. Przytoczone we wniosku okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego oraz jego rodziny dają podstawy do stwierdzenia, że nieudzielenie ochrony tymczasowej mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci niemożności wywiązywania się przez stronę z zobowiązań finansowych wobec dzieci.
Z akt sprawy oraz z załączonej przez skarżącego do wniosku dokumentacji wynika, że ponosi on ciężar współfinansowania utrzymania czwórki dzieci (dwóch małoletnich synów oraz dwóch pełnoletnich córek, w stosunku do których na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny). Z zaświadczenia o zarobkach wystawionego w dniu 6 lutego 2026 r. wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie strony w okresie od 1 listopada 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. wynosiło 3656,85 zł brutto a udokumentowane zaświadczeniem o wszczęciu egzekucji alimenty na rzecz jednej z pełnoletnich córek skarżącego od dnia 1 października 2024 r. wynosiło 500 zł. Biorąc pod uwagę okoliczność opłacania przez skarżącego alimentów także na rzecz drugiej pełnoletniej córki oraz konieczność bieżącego utrzymania dwóch nieletnich synów - w ocenie Sądu - konieczność zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wynikającego z zaskarżonej decyzji stanowiłoby dla strony znaczną dolegliwość i mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki finansowe dla całej rodziny. W tej sytuacji udzielenie ochrony tymczasowej do chwili rozpoznania sprawy jest uzasadnione.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności pozostaje niezależne od zasadności samej skargi. Na tym etapie postępowania zaskarżona decyzja nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.