Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R. W. od wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] nr [...] zobowiązującej do zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego W. J. W. w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r., w łącznej kwocie 2.400,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 ze zm.), utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że wymienioną decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji zobowiązał R. W. do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej – W. W., w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r., w łącznej kwocie 2.400 zł, wraz z ustawowymi odsetkami.
W odwołaniu od tej decyzji R. W. wniósł o umorzenie kwoty 2.400 zł z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Odwołujący się poinformował, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymaga stałej opieki, a jego jedynym dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny. Choroba uniemożliwia mu podjęcie pracy i spłatę długu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wskazało, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (art. 27 ust. 1a).
Według art. 27 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji był zatem uprawniony - zgodnie z powołanym wyżej art. 27 ust. 2 - do wydania decyzji zobowiązującej R. W. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych jego córce ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały przyznane osobie uprawnionej – W. W. - decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] nr [...] w wysokości 200 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r., na podstawie wniosku matki – B. W. oraz zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świdnicy z dnia 23 stycznia 2009 r. (Kmp 76/01) o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych od R. W. Organ pierwszej instancji powiadomił R. W. m.in. o tym fakcie w piśmie z dnia 3 marca 2009 r.
W przedstawionej sytuacji R. W. - zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - zobowiązany jest do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych jego córce. Zaległość R. W. wobec MOPS we W. z tytułu wypłaconych świadczeń, wynosi na dzień 30 września 2009 r. - 2.400 zł wraz z ustawowymi odsetkami.
Kolegium jednocześnie wskazało, że zgodnie z art. 30 ust. 2 powołanej ustawy, organ właściwy wierzyciela może, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Wymaga to jednak złożenia stosownego wniosku przez dłużnika alimentacyjnego do właściwego organu, który będzie przedmiotem odrębnego postępowania.
W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego R. W. stwierdził, że Kolegium nie uwzględniło w swojej decyzji jego stanu zdrowia oraz sytuacji materialnej, w której się znajduje. Zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej nr [...] skarżący jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (o charakterze trwałym) wymagającą stałej opieki osoby drugiej i ciągłej opieki lekarskiej. Stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie jakiejkolwiek pracy, a co za tym idzie – osiągnięcie dochodów, które mogłyby umożliwić dokonanie spłaty zadłużenia wobec Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. Jedynym jego źródłem utrzymania jest zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Kwota ta nie pokrywa kosztów utrzymania strony.
Skarżący wniósł o "przychylne i pozytywne" rozpatrzenie skargi przez Sąd i umorzenie zadłużenia wobec Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji zobowiązującej R. W. do zwrotu kwoty wypłaconej z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że w sprawie znajduje zastosowanie cytowany przepis art. 27 ust. 1 powołanej ustawy.
Bezspornym w sprawie jest, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wrocław - Krzyki skarżący był zobowiązany do alimentów w kwocie 200 zł miesięcznie na rzecz W. W. W związku z tym, że wbrew nałożonemu obowiązkowi skarżący nie uiszczał powyższych alimentów, a egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna (zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świdnicy z dnia 23 stycznia 2009 r.), z upoważnienia Prezydenta W. wydano w dniu [...] decyzję o przyznaniu B. W. na W. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 200 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. Uprawniona osoba otrzymała przedmiotowe świadczenia.
Mając powyższe na względzie, w świetle powołanego przepisu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ pierwszej instancji zobowiązany był do wydania decyzji nakładającej na dłużnika alimentacyjnego tj. skarżącego R. W. obowiązek zwrotu – organowi właściwemu wierzyciela – należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami.
Podkreślić należy, że powołany w podstawie prawnej decyzji przepis ma charakter bezwzględny i zwrot należności nie jest uzależniony od sytuacji dochodowej, rodzinnej czy zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego, który w każdym przypadku ma obowiązek zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny może jednak, powołując się na swoją sytuację dochodową lub rodzinną, ubiegać się o umorzenie całości lub części należności, odroczenie terminu płatności lub o rozłożenie jej na raty (art. 30 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Wskazać jednak należy, że z wnioskiem o umorzenie spornej należności lub rozłożenie jej spłaty na raty skarżący może zwrócić się do właściwego organu. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do uwzględnienia wniosku, który skarżący w tym zakresie zawarł w swojej skardze.
Zatem, organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest ustalić jedynie, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia. W razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń na rzecz osoby uprawnionej do tych świadczeń.
Materiał dowodowy zebrany przez organy w niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym, uzasadnia stanowisko organów. Zatem argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji ją poprzedzającej jest słuszna i zasługuje na akceptację.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.