Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 kwietnia 2023 r. J. K. i R. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na opisaną w sentencji decyzję Burmistrza Miasta Zawidowa z dnia 12 czerwca 2015 r.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne wszczęte zostało wnioskiem J. K. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem R. K. Zaskarżoną decyzją Burmistrz Miasta Zawidowa przyznał J. K. specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do 31 października 2015 r. Powyższą decyzję J. K. odebrała osobiście w dniu 16 czerwca 2015 r. i nie wniosła od niej odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie zauważyć należy, że badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot, czy spełnia ona wymogi formalne, czy została wniesiona w terminie i po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023, poz. 1634, dalej: u.p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jest to przepis ogólny, który doznaje doprecyzowania poprzez regulacje art. 32 i art. 33 u.p.p.s.a. W myśl pierwszego przepisu stronami, w wąskim rozumieniu tego pojęcia, w postępowaniu sądowoadministracyjnym są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi.
Natomiast zgodnie z art. 33 u.p.p.s.a., w postępowaniu mogą brać udział uczestnicy na prawach strony (§ 1) oraz pozostali uczestnicy (§ 2). Obie kategorie uczestników postępowania należy traktować tak jak strony w szerokim rozumieniu stosownie do art. 12 u.p.p.s.a. W tym miejscu należy też wskazać, że ze skargą może wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Innymi słowy, osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (por. uchwałę składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/2004, ONSA i WSA 2005/4/62).
Jednocześnie wskazać trzeba, że w myśl art. 52 § 1 u.p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 u.p.p.s.a.). Z treści cytowanych przepisów wynika, że w sprawach, w których obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie orzeczenie wydane przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji. Przepisy art. 52 § 1 i 2 u.p.p.s.a. statuują zatem zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej, a to oznacza, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
W niniejszej sprawie skarga J. K. i R. K. podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, jednakże z dwóch różnych powodów.
Odnośnie do R. K. Sąd stwierdził, że nie posiada on przymiotu strony w niniejszej sprawie. Stroną postępowania administracyjnego w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wyłącznie J. K., która w dniu 1 czerwca 2015 r. wniosła o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem – R. K. i która jest adresatem zaskarżonej decyzji.
W tej sytuacji skarga R. K., który w toku postępowania administracyjnego nie występował jako strona, podlegała odrzuceniu, gdyż nie posiada on interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 u.p.p.s.a.
Odnosząc się do skargi strony postępowania administracyjnego – J. K. - jej skarga okazała się również niedopuszczalna. Zaskarżoną decyzję wydał bowiem Burmistrz Miasta Zawidowa, działając jako organ pierwszej instancji. Zgodnie z otrzymanym przez stronę pouczeniem, od decyzji tej skarżącej przysługiwało prawo do wniesienia - w terminie 14 dni - odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie skorzystała z tego uprawnienia, w związku z czym decyzja ta stała się ostateczna.
Wywiedziona w sprawie skarga J. K. na decyzję Burmistrza Miasta Zawidowa, czyli na decyzję organu pierwszej instancji, jest zatem niedopuszczalna.
Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.