Uzasadnienie
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.
W dniu 29 listopada 2022 r. A. S. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego.
Burmistrz Miasta Kudowa Zdrój (dalej: organ pierwszej instancji) wydał decyzję, w której odmówił stronie przyznania dodatku węglowego. Podstawą odmowy był fakt stwierdzenia przez organ braku zamieszkiwania przez stronę pod adresem podanym we wniosku o wypłatę dodatku węglowego, tj. w lokalu znajdującym się przy "ul. [...]" w K. W odwołaniu strona nie zgodziła się z decyzją. Informowała, iż w lokalu faktycznie mieszka i że lokal będzie remontowany w lecie.
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podniosło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692 ze zm. - dalej: u.d.w.), dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej stawy. Wskazało, że przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
- 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
- 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Kolegium wywiodło, że osobą uprawnioną do otrzymania dodatku węglowego jest ta, która faktycznie mieszka w lokalu (dysponuje lokalem) i prowadzi w nim gospodarstwo domowe. Ustawodawca wyraźnie bowiem wskazuje, że warunkiem ubiegania się o przyznanie tego dodatku jest zamieszkiwanie w lokalu. Celem dodatku węglowego jest pomoc w ogrzaniu osób (ludzi) w gospodarstwach domowych, nie zaś ogrzanie domów, czy też mieszkań niezamieszkałych i wymagających ogrzewania, np. z powodu wilgoci i przeprowadzanego remontu. SKO stwierdziło, że organ pierwszej instancji ustalił, że strona nie zamieszkuje pod podanym we wniosku adresem, mieszkanie jest w trakcie kapitalnego remontu, brak w nim sprzętów niezbędnych do codziennego funkcjonowania i że to sama strona oznajmiła w postępowaniu, że w mieszkaniu przebywa sporadycznie. Dodało, iż podczas wywiadu w środowisku pracownicy Pomocy Społecznej uzyskali informację, że strona nie jest widywana przy "ul. [...]" od dłuższego czasu. Podsumowując Kolegium oceniło, że w sprawie nie można uznać, iż strona zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe w lokalu, w którym przebywa tylko sporadycznie, a stan tego lokalu wskazuje na to, że nikt w nim nie mieszka (zbite tynki, brak śladów i przedmiotów codziennego użytkowania np. mebli). Przyjęło, że skoro organ ustalił w trakcie wywiadu środowiskowego i rozpoznania w środowisku, że wnioskodawca nie prowadzi gospodarstwa domowego pod adresem wskazanym we wniosku, to w takiej sytuacji dodatek węglowy nie przysługuje. W skardze na decyzję SKO, skarżący zarzucił naruszenie:
przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
- - art. 2 ust. 1 u.d.w. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że skarżącemu nie przysługuje dodatek węglowy, podczas gdy spełnił on wszelkie przesłanki warunkujące otrzymanie tego dodatku;
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. przez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny stanu faktycznego, a w konsekwencji naruszenie zasady prawdy obiektywnej;
- - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy organ drugiej instancji winien był na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję w całości i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy. Tak stawiając zarzuty, skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozważenie uchylenia w całości także decyzji organu pierwszej instancji, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji przyznającej prawo do dodatku węglowego, zasądzenie kosztów, zwolnienie od wpisu sądowego. Skarżący uzasadnił swoje stanowisko w sprawie. Stwierdził, że decyzja jest nieprawidłowa i - jako taka - nie może się ostać. Podniósł, że powrócił z pracy poza granicami kraju. Z uwagi na niewielkie środki, jakie zgromadził, powoli zaczął meblować lokal przy "ul. [...]". Choć lokal posiadał skromne wyposażenie, to w nim zamieszkiwał (zorganizował sobie w nim miejsce do spania). Fakt, że wskazał, iż w lokalu przebywa sporadycznie wynika z tego, że nie miał funduszy na zakup opału. Skarżący dowodził, że chwytał się prac dorywczych, pomagał znajomym oraz sąsiadom i że w zamian za to otrzymywał opał w niewielkich ilościach lub po otrzymaniu zapłaty kupował jego niewielką ilość. W czasie, gdy miał czym ogrzać lokal, mógł w nim przebywać. Kiedy brakowało mu opału pomieszkiwał u znajomych. Stąd właśnie wynika stwierdzenie, że w lokalu przebywa sporadycznie. Oznacza to, że tam przebywa, gdy ma możliwość jego ogrzania. Zdaniem skarżącego, w sprawie naruszono przepisy procesowe gdyż nie przeprowadzono dowodów w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, co skutkowało wydaniem błędnej decyzji. Odpowiadając na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie skarżący oświadczył, że w mieszkaniu nie przebywał z uwagi na brak środków na zakup węgla i że mieszkał w tym czasie u znajomego. Informował, że w lutym 2023 r. otrzymał zasiłek celowy na zakup węgla.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (u.d.w.). Stosownie do art. 2 ust. 1 tej ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).
Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.d.w., przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Z powyższego wynika, że aby dodatek węglowy mógł być przyznany wnioskodawca musi zamieszkiwać oraz gospodarować w budynku (lokalu), w którym znajduje się główne źródło ogrzewania.
Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie precyzują, jak należy rozumieć pojęcie zamieszkiwania. Oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie trzeba mieć zatem na względzie poglądy piśmiennictwa i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego. Należy więc uwzględnić treść art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu jego przesłanek świadczą dwie okoliczności: zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 Kodeksu cywilnego, jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie.
Reasumując, konieczną przesłanką do otrzymania dodatku węglowego jest zamieszkiwanie i gospodarowanie w lokalu w podanym wyżej znaczeniu.
W ocenie Sądu, w sprawie wykazano w sposób wystarczający, że skarżący nie zamieszkuje i nie gospodaruje w lokalu mieszkalnym pod adresem: K. "ul. [...]".
Wywiad środowiskowy potwierdził, że skarżący faktycznie nie mieszka pod wskazanym we wniosku o dodatek węglowy adresem, mieszkanie fizycznie nie nadaje się do zamieszkania i jest w trakcie kapitalnego remontu (częściowo pozbawione jest tynków), brak w nim sprzętów niezbędnych do codziennego funkcjonowania np. mebli (lokal jest wyposażony jedynie w piecokuchnię i dmuchany materac). Podczas wywiadu to sam skarżący oświadczył, że w mieszkaniu przebywa sporadycznie (często przebywa u kolegi po drugiej stronie ulicy gdzie również spożywa posiłki, zaś do mieszkania czasem przychodzi spać). Mieszkanie było wychłodzone. Piecokuchnia, obok której stało wiadro wypełnione nieznacznie (w ¼) węglem, była wygaszona (skarżony oznajmił, że ostatnio palił w niej trzy dni temu).
Również w trakcie lustracji (wywiadu) w środowisku pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej ustalili, że skarżący nie był widywany przy "ul. [...]" od dłuższego czasu. Na rozprawie skarżący zaś informował, że w mieszkaniu nie przebywał z uwagi na brak środków na zakup węgla oraz że mieszkał w tym czasie u znajomego.
W tych okolicznościach sprawy ustalenia organów oraz oparte na nich wnioski w zakresie spełnienia przez skarżącego ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie dodatku węglowego - w ocenie Sądu - należy uznać za prawidłowe. Słusznie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż pod podanym we wniosku adresem skarżący faktycznie nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Tym samym nie jest spełniona przesłanka z art. 2 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.d.w. Na powyższą ocenę nie mogły mieć wpływu twierdzenia skarżącego zawarte w oświadczeniach złożonych w toku postępowania administracyjnego, jak również w odwołaniu i skardze. Sam fakt sporadycznego przebywania w danym lokalu nie oznacza bowiem - w rozumieniu przywołanych wyżej przepisów - zamieszkiwania i prowadzenia w nim gospodarstwa domowego. Koniecznym warunkiem przyznania omawianego świadczenia jest ustalenie, że z danym adresem zamieszkania wiąże się tzw. centrum życiowe danej osoby, czyli że jest to miejsce gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe.
Wskazana okoliczność w badanej sprawie nie została wykazana. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), skarga została oddalona w całości.