Uzasadnienie
Decyzją Starosty G. z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 33 ust. 4 pkt 7 i ust. 4 ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.), zwanej także ustawą, orzeczono o utracie przez A. P., dalej zainteresowana, strona, skarżąca, statusu osoby bezrobotnej z dniem 5 kwietnia 2017 r., na okres 120 dni, z powodu przerwania z własnej winy udziału w działaniach aktywizacyjnych.
Od wydanej decyzji strona złożyła odwołanie zarzucając, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa i bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu zainteresowana zarzuciła pracownikom urzędu pracy naruszenie obowiązków oraz pogwałcenie zasady praworządności. O powyższym świadczy bezskuteczność działań aktywizacyjnych, jakie przez ostatnie 10 lat urząd realizował w stosunku do jej osoby - m.in. to, że w ubiegłym roku tak skierowano ją do pracy, aby sama odeszła, a w innym przypadku podczas wizyty u pośrednika na zapytanie o aktualność stażu w zakładzie karnym uzyskała informację, iż staż nie jest aktualny, po czym administracja zakładu karnego, na jej zapytanie poinformowała ją telefonicznie, że staż jest jak najbardziej aktualny, ale musi mieć skierowanie z urzędu pracy. Strona przyznała, że uzyskała z urzędu pracy informację, że jeżeli nie weźmie udziału w działaniach firmy realizującej zadania urzędu pracy, wówczas zostanie wyrejestrowana.
Oświadczyła, że była zainteresowana działaniami wymienionej firmy z uwagi na informację, iż w ciągu 3 dni dostanie pracę, ale po pierwszej wizycie było już dla niej wiadome, że po to została skierowana do tej firmy, aby nie mogła skorzystać ze stażu realizowanego przez urząd pracy. Według zainteresowanej osoba, do której przychodziła była zazdrosna o jej wykształcenie oraz zadawała jej pytania typu: "czy ma komornika" oraz o dzieci i inne osoby zależne od niej. Strona oświadczyła, że: "zwyczajnie tam marnowałam czas". W ocenie odwołującej się spotkania miały na celu wyciągnięcie od niej informacji o jej planach i zamierzeniach. Wskazała, że po zrezygnowaniu zapytała o możliwość uzyskania dofinansowania do szkolenia w wysokości 6.500 zł, ale nie otrzymała odpowiedzi i umówiła się na spotkanie za dwa tygodnie. Zainteresowana podała, że w międzyczasie składała podania o staż m.in. do sądu i z pismem z sądu udała się do urzędu pracy, aby otrzymać skierowanie, ale dowiedziała się, że została wyrejestrowana.
Według zainteresowanej wymienione działania nie mają nic wspólnego z przestrzeganiem prawa i za utracone przez nią korzyści z powodu braku pracy odpowiedzialność powinien ponieść dyrektor urzędu pracy, który naruszył konstytucyjną zasadę równości wobec prawa oraz odpowiada bezpośrednio za to, że jej siostra nie miała środków do życia, bo była bez pracy. W ocenie odwołującej się wina dyrektora urzędu pracy w niepodjęciu przez nią pracy przez tyle lat nie budzi żadnych wątpliwości.
Decyzją Wojewody D. z dnia [...], nr [...] utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach uzasadnienia podano, że strona zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w G. w dniu 5 sierpnia 2016 r., po okresie wykonywania pracy zarobkowej od dnia 13 lipca 2016 r. do dnia 17 lipca 2016 r. i została zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.
Rejestrując się zainteresowana została zapoznana z prawami i obowiązkami osoby bezrobotnej. Stronę pouczono o konsekwencjach zawinionego przerwania udziału w działaniach aktywizacyjnych.
W następstwie przeprowadzonego profilowania pomocy ustalono dla strony właściwy ze względu na potrzeby, II profil pomocy, gdzie w zakresach form pomocy wymienia się m.in. udział w działaniach aktywizacyjnych.
W dniu 22 lutego 2017 r. strona, na podstawie skierowania z urzędu pracy, rozpoczęła udział w działaniach aktywizacyjnych, jednak w dniu 5 kwietnia 2017 r. poinformowała, że przerywa udział w tych działaniach aktywizacyjnych, ponieważ oczekiwała, że celem udziału w tych działaniach będzie podjęcie pracy nawet w ciągu 3 dni, a ponieważ do dnia złożenia rezygnacji nie podjęła pracy, dlatego uważa, że marnuje swój czas uczestnicząc w działaniach.
Organ odwoławczy powołał art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy, zgodnie z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który z własnej winy przerwał szkolenie, staż lub wykonywanie prac społecznie użytecznych lub inną formę pomocy określoną w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia ich przerwania na okres 120 dni w przypadku pierwszego przerwania udziału w formie pomocy.
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że koniecznym warunkiem dopuszczającym możliwość wydania orzeczenia o pozbawieniu statusu bezrobotnego w trybie powołanego art. 33 ust. 4 pkt 7 jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek:
- 1) przerwanie formy pomocy określonej w ustawie,
- 2) stwierdzenie winy bezrobotnego, rozumianej jako naganny stosunek psychiczny osoby do podejmowanego działania, uzewnętrzniający się w podjęciu lub zaniechaniu podjęcia określonych czynności i wyrażający się w zachowaniu umyślnym lub nieumyślnym (lekkomyślność lub niedbalstwo).
W ocenie organu odwoławczego, w dniu 5 kwietnia 2017 r. wystąpiły obie wymienione przesłanki. Działania aktywizacyjne są formą pomocy określoną w ustawie, do udziału w której można skierować osobę bezrobotną z ustalonym II profilem pomocy, a taką osobą była zainteresowana.
W myśl art. 2 ust. 1 pkt 9aa ustawy przez działania aktywizacyjne rozumie się pakiet działań mających na celu podjęcie i utrzymanie przez bezrobotnego odpowiedniej pracy lub działalności gospodarczej. Wybór tej formy aktywizacji w stosunku do odwołującej się nie naruszył żadnych przepisów, w szczególności nie został podjęty z naruszeniem zasady praworządności, czy też równości wobec prawa. Nie można uznać, że kierując zainteresowaną do udziału w tej formie pomocy, a nie np. do udziału w stażu organ zatrudnienia naruszył w stosunku do niej jakiekolwiek przepisy.
Zdaniem organu zatrudnienia, działania aktywizacyjne dostosowuje się do potrzeb i możliwości osób bezrobotnych znajdujących się w trudnej sytuacji na rynku pracy, zwłaszcza osób bardzo oddalonych od rynku pracy. Atutem tego instrumentu jest możliwość większej indywidualności wsparcia, a więc rozwiązania szeregu problemów nie tylko związanych z aktywizacją zawodową, ale też innych związanych z motywacją, sytuacją rodzinną, prawną i zdrowotną. W związku z tym zarzuty zainteresowanej dotyczące faktu, iż osoba realizująca działania zadawała jej szczegółowe pytania dotyczące sytuacji rodzinnej, finansowej oraz planów dotyczących kariery zawodowej są nieuprawnione. Realizator wykonuje działania aktywizacyjne w sposób zmierzający do podjęcia i utrzymania przez bezrobotnego odpowiedniej pracy na podstawie sporządzonej diagnozy, tj. m.in. poprzez zadawanie pytań osobie uczestniczącej w działaniach.
Argumentacja odwołującej się nie może prowadzić do uchylenia, czy zmiany wydanej decyzji. Strona wiedziała, że w ciągu 3 dni nie podejmie pracy oraz wyraziła zgodę na udział w zajęciach zgodnie z planem. Ponadto plan aktywizacji z określeniem zaplanowanych działań wraz z terminami realizacji oraz planowaną liczbą kontaktów z opiekunem był jej znany.
Oświadczenie zainteresowanej z dnia 5 kwietnia 2017 r. o przerwaniu udziału w działaniach aktywizujących, wskazujące jako jedyny powód rezygnacji poczucie wyżej wymienionej, że marnuje czas nie może być podstawą do uznania, że rezygnacja nastąpiła bez jej winy.
Skoro zatem strona w dniu 5 kwietnia 2017 r. po raz pierwszy przerwała z własnej winy udział w działaniach aktywizacyjnych, to orzeczenie o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej z dniem 5 kwietnia 2017 r., na okres 120 dni organ odwoławczy uznał za zgodne z obowiązującymi przepisami.
W skardze strona zarzuciła naruszenie "przepisów prawa materialnego w związku z niezastosowaniem właściwych przepisów, tj. nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia" oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez Wojewodę D. okoliczności sprawy i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, a tym samym naruszenie art. 80 k.p.a. Jednocześnie zainteresowana zarzuciła wydanej decyzji naruszenie art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: p.p.s.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w związku z art. 151 p.p.s.a., tj. "nieuwzględnienie skargi w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia, a co z tym związane niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 4 pkt 7 co stanowi zaprzeczenie upz art. 2 ust. 1 pkt b,e.9aa".
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji pozbawiającej jej statusu bezrobotnej i ubezpieczenia zdrowotnego.
Według skarżącej pracownicy urzędu pracy działali na jej szkodę i poświadczyli nieprawdę przez "tworzenie fałszywych faktów" celem wyrejestrowania jej i tym samym naruszyli jej dobra osobiste, tj. prawo do pracy i powinni ponieść odpowiedzialność kamą. Wobec tego wniosła o skierowanie sprawy do wydziału karnego celem postawienia pracownikom urzędu pracy zarzutów, zasądzenie na rzecz skarżącej odszkodowania za ostatnie 3 lata pozostawania przez nią bez pracy. Zdaniem skarżącej wydanym decyzjom należy nadać rygor natychmiastowej wykonalności.
W treści skargi skarżąca zawarła polemikę z argumentacją przedstawioną w kwestionowanych decyzjach.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez organ I instancji Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, by naruszały one prawo. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody D. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] orzekającą o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 5 kwietnia 2017 r. na okres 120 dni.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, tj. art. 33 ust. 4 pkt 7 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 3 i ust. 4ca.
Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który z własnej winy przerwał szkolenie, staż, realizację indywidualnego planu działania lub wykonywanie prac, o których mowa w art. 73a, lub inną formę pomocy określoną w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia ich przerwania na okres wskazany w pkt 3. Z powyższego odesłania (do art. 33 ust. 4 pkt 3) wynika, że pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres: a) 120 dni w przypadku pierwszej odmowy; b) 180 dni w przypadku drugiej odmowy; c) 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca zgłosiła się do urzędu pracy w dniu 5 sierpnia 2016 r. i została zarejestrowana jako osoba bezrobotna. W dniu 22 lutego 2017 r. wydano skarżącej skierowanie do udziału w działaniach aktywizacyjnych, które skarżąca rozpoczęła. Skarżącą jednocześnie pouczono, że w sytuacji gdy bezrobotny odmówi udziału w działaniach aktywizacyjnych, ma prawo złożenia pisemnego oświadczenia, z jakich powodów odmówił udziału. PUP zbada zasadność odmowy i w przypadku stwierdzenia, że odmowa jest bezzasadna pozbawi statusu osoby bezrobotnej (k. 15 akt administracyjnych). W dniu 6 marca 2017 r. została sporządzona i podpisana przez skarżącą Karta planu aktywizacji. W związku z udziałem w projekcie skarżąca zobowiązała się m. in. do obowiązkowego i aktywnego uczestniczenia w proponowanych formach wsparcia. Skarżącą pouczono, że odmowa udziału w działaniach aktywizacyjnych oraz odmowa podjęcia odpowiedniej pracy może skutkować pozbawieniem statusu osoby bezrobotnej.
Wskazano, że pouczenie o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej zawarte w skierowaniu PUP do udziału w działaniach aktywizacyjnych ma zastosowanie przez cały okres obowiązywania kontraktu (k. 18 akt administracyjnych).
W dniu 5 kwietnia 2017 r. skarżąca złożyła oświadczenie o przerwaniu udziału w działaniach aktywizacyjnych. Jako przyczynę wskazała, że "marnuje" swój czas, bowiem oczekiwała, że celem udziału w działaniach będzie podjęcie pracy nawet w ciągu 3 dni, a do dnia rezygnacji nie podjęła pracy. Skarżąca jednocześnie oświadczyła, że została pouczona o treści art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy, zgodnie z którym starosta pozbawia bezrobotnego statusu bezrobotnego, który z własnej winy przerwał inną formę pomocy określoną w ustawie (k. 16 akt administracyjnych).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy, zgodnie z którym starosta z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 ustawy pozbawia statusu bezrobotnego, który z własnej winy przerwał staż, szkolenie, przygotowanie zawodowe w miejscu pracy lub wykonywanie prac, o których mowa w art. 73a ww. ustawy lub inną formę pomocy określoną w ustawie. Pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia przerwania na okres wskazany w pkt 3 ustawy.
Pojęcie "własnej winy w przerwaniu szkolenia" powinno być rozumiane w ten sposób, że dotyczy ono okoliczności natury obiektywnej, niezależnej od woli bezrobotnego, a więc przeszkód na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się okoliczności powstałych tylko na skutek lekkomyślności czy niedbalstwa zainteresowanego (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt I OSK 942/10, opub. w Lex nr 745385). Taką uzasadnioną przyczyną nie może być niezadowolenie bezrobotnego z jakości prowadzonych kursów. Wina bezrobotnego powinna być rozumiana jako naganny stosunek psychiczny osoby do podejmowanego działania uzewnętrzniający się w podjęciu lub zaniechaniu podjęcia określonych czynności, wyrażając się przez lekkomyślność albo niedbalstwo (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 24 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 17/12).
Powyższe rozumienie tego pojęcia nie pozostawia wątpliwości, że w sprawie to sama skarżąca ponosi winę w przerwaniu swojego udziału w działaniach aktywizacyjnych.
Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd – podzielany w pełni przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że osoby rejestrujące się jako osoby bezrobotne (co nie jest czynnością obligatoryjną) muszą poddać się pewnym rygorom związanym z tym faktem. Nie mogą zatem dowolnie kształtować swojej sytuacji prawnej w tych ramach, jeżeli jest to sprzeczne z legalnym działaniem organu zatrudnienia. Organy zatrudnienia przedstawiają bezrobotnym propozycje pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy, oferty szkoleń lub prac dostępnych na rynku pracy, które należy przyjąć w razie ich zgodności z odpowiednimi przepisami.
Natomiast nieuzasadniona odmowa skorzystania z tych świadczeń jest równoznaczna z rezygnacją z przynależności do kategorii osób bezrobotnych i korzystania z dobrodziejstw wynikających z posiadanego statusu, co w konsekwencji wiąże się z koniecznością poszukiwania zatrudnienia na własną rękę (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 809/11, LEX nr 1123372).
Zdaniem Sądu - organy administracji, stosując w niniejszej sprawie art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy jako podstawę orzeczenia o utracie statusu osoby bezrobotnej właściwie wskazały w uzasadnieniu decyzji wykładnię tego przepisu oraz argumenty przemawiające za tym, że w rozpoznawanej sprawie ma on zastosowanie.
Podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują jakichkolwiek możliwości odstąpienia od zasad przewidzianych w ustawie a tym samym nie dają organom administracji żadnych uprawnień do uznaniowego przyznawania statusu bezrobotnego.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, stwierdzić należy, że orzekające w niniejszej sprawie organy - nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy obu instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny tego materiału. W wydanych decyzjach organy w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia stanu faktycznego, wskazały przepisy, które miały zastosowanie w sprawie prawidłowo interpretując ich treść. Wobec tego zarzuty skargi i zawarte w niej wnioski nie znajdują uzasadnionych podstaw.
W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała by zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów, o których stanowi art. 145 § 1 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł zatem uwzględnić skargi z braku uzasadnionych ku temu podstaw i wobec tego oddalił ją w myśl art. 151 p.p.s.a.