Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 362/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyznał K. K. (zwanej dalej stroną lub skarżącą) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie wynikającym z wniosku strony.
Referendarz sądowy wskazał, że skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem jej skargi jest sprawa z zakresu pomocy i opieki społecznej, strona nie była zobowiązana z mocy prawa do uiszczania jakichkolwiek kosztów sądowych. Postępowanie więc w tym zakresie należało umorzyć.
Z kolei żądanie przyznania adwokata z urzędu – zdaniem referendarza sądowego – zasługiwało na uwzględnienie, gdyż skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usługi profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie. Nie posiada ona bowiem żadnych dochodów, ani majątku podlegającego spieniężeniu. Jej sytuacja życiowa determinowana jest dodatkowo stanem zdrowia.
Pismem z dnia 21 października 2016 r. skarżąca – z zachowaniem ustawowego terminu – złożyła sprzeciw od opisanego powyżej postanowienia referendarza sądowego, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż przyznano jej tylko pełnomocnika z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy.
W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
Stosownie do treści art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei, w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu wniesiony sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, a postanowienie referendarza sądowego było prawidłowe. Sytuacja osobista i majątkowa skarżącej przemawiała bowiem za uwzględnieniem jej żądania w pełnym, możliwym do zrealizowania, zakresie. Skarżąca bowiem poza kwotą 100 złotych nie posiada innych dochodów, ani majątku, który mogłaby przeznaczyć na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Poniesienie tych kosztów stanowiłoby zatem istotny uszczerbek dla koniecznego utrzymania skarżącej, co z kolei uzasadniało przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.
Natomiast w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych wskazać należy, że strona w ogóle nie jest zobowiązana do ich ponoszenia. Jak stanowi bowiem art. 239 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Zainicjowana przez stronę sprawa mieści się w zakresie ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych. Oznacza to, że skarżąca w toku niniejszej sprawy nie będzie ponosić żadnych kosztów sądowych związanych ze swoją aktywnością procesową. W takiej sytuacji rozpoznanie żądania we wskazanym zakresie było bezprzedmiotowe a postępowanie w tym przedmiocie należało umorzyć.
Wobec uznania, że zakwestionowane postanowienie referendarza sądowego okazało się prawidłowe, Sąd – działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. – postanowił utrzymać je w mocy.